1-3- ضرورت واهمیت تحقیق…………………………………………………………………………………….5

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-4-اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………5
1-5-سئوالات وفرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………..6
1-6-روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………….6
1-7-جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………7
1-8-تعریف واژگان کلیدی……………………………………………………………………………………….7
1-9-مراحل اجرای کار تحقیق…………………………………………………………………………………..10
فصل 2 :مروری برادبیات
2-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………13
2-2-مروری بر تاریخچه…………………………………………………………………………………………..16
2-2-1-نظام فنی واجرایی سال1367……………………………………………………………………………16
2-2-2-نظام فنی واجرایی سال1375……………………………………………………………………………16
2-2-3-نظام فنی واجرایی سال1385……………………………………………………………………………17
2-3-اهمیت ولزوم وجود نظام فنی واجرایی………………………………………………………………….21
2-4-جمع بندی ومقایسه سه نظام فنی واجرایی……………………………………………………………..21 2-5-جایگاه قانونی نظام فنی واجرایی………………………………………………………………………….24
2-5-1-ماده 22و23 قانون برنامه وبودجه……………………………………………………………………..24
2-5-2-آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی………………………………………………25
2-5-3-نظام فنی واجرایی در قانون اساسی…………………………………………………………………..28
2-5-4-قانون برنامه چهارم توسعه………………………………………………………………………………33
2-5-4-1-ماده31 قانون برنامه چهارم توسعه………………………………………………………………..33
2-5-4-2-ماده160 قانون برنامه چهارم توسعه………………………………………………………………34
2-5-5-قانون برنامه پنجم توسعه………………………………………………………………………………..34
2-6-نقش نظام فنی واجرایی کشور در تهیه واجرای برنامه عمرانی کشور……..…………………35
2-7-نظام فنی واجرایی در سایر کشورها………………………………………………………………..36
2-7-1-مدل متمرکز………………………………………………………………………………………….37
2-7-2-مدل نیمه متمرکز……………………………………………………………………………………37
2-7-3-مدل غیر متمرکز…………………………………………………………………………………….37
2-7-3-1-قانون……………………………………………………………………………………………………38
2-7-3-2-مقررات………………………………………………………………………………………………..38
2-7-3-3-آیین نامه………………………………………………………………………………………………39
2-7-3-4-استاندارد………………………………………………………………………………………….39
2-7-3-5-تفسیر…………………………………………………………………………………………………..39
2-7-3-6-راهنما………………………………………………………………………………………………….39
2-7-3-7-مشخصات فنی………………………………………………………………………………………40
2-7-3-8-معیار……………………………………………………………………………………………………40
2-7-3-9-قواعد………………………………………………………………………………………………40
2-7-3-10-نظام اداری……………………………………………………………………………………..40
2-8-نظام فنی واجرایی درکشور انگلستان…………………………………………………………………42
2-8-1-ساختار نظام فنی واداری…………………………………………………………………………….42
2-8-2- سهم کارهای طراحی واجرای توام……………………………………………………………..43
2-8-3-فناوری اطلاعات……………………………………………………………………………………..44
2-9-لزوم تحول اساسی در نظام فنی واجرایی…………………………………………………………..44
2-10-ذینفعان……………………………………………………………………………………………………45
2-10-1-معاونت برنامه ریزی ونظارت راهبردی………………………………………………………45
2-10-2-دستگاه های اجرایی………………………………………………………………………………46
2 -10-3-جامعه مهندسی………………………………………………………………………………..46
2-10-4-پیمانکاران……………………………………………………………………………………….47
2-10-5-مشاورین…………………………………………………………………………………………….47
2-10-6-تامین کنندگان…………………………………………………………………………………47
2-10-7-سازندگان……………………………………………………………………………………….47
2-10-8-سازمان های حرفه ای وتخصصی………………………………………………………..47
فصل 3:روش تحقیق
3-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………49
3-2-روش تحقیق………………………………………………………………………………………..49
3-3-جامعه آماری……………………………………………………………………………………….49
3-4-روش نمونه گیری………………………………………………………………………………..50
3-5-حجم نمونه…………………………………………………………………………………………51
3-6-روش ها وابزار جمع آوری اطلاعات……………………………………………………….51
3-7-طراحی پرسش نامه………………………………………………………………………………51
3-8-روایی……………………………………………………………………………………………………52
3-9-پایایی……………………………………………………………………………………………….52
3-10-روش تجزیه وتحلیل اطلاعات…………………………………………………………….53
فصل4:یافته های تحقیق و تفسیر آنها
4-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………….55
4-2-تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده از پرسشنامه و مصاحبه ها………………………..55
4-2-1-اصول ومبانی نظام فنی واجرایی…………………………………………………………56
4-2-2-سامانه مدیریت……………………………………………………………………………….57
4-2-2-1-متغیر حداکثر استفاده از توان فنی ومهندسی……………………………………..57
4-2-2-2-متغیر آموزش عوامل…………………………………………………………………….58
4-2-2-3-متغیر احراز صلاحیت مجریان………………………………………………………..59
4-2-2-4-متغیر بیمه وتضامین صنفی……………………………………………………………..60
4-2-2-5-متغیر مدیریت کیفیت ومهندسی ارزش………………………………….………61
4-2-2-6-متغیرارزیابی عملکرد ومستندسازی………………………………………….……62
4-2-2-7-متغیر مشارکت تشکل ها…………………………………………………………….63
4-2-2-8-جمع بندی متغیرهای سامانه مدیریت……………………………………….…….64
4-2-3-سامانه پدیدآوری پروژه ها از پیدایش تا بهره برداری…………………….……..65
4-2-3-1-متغیر پیدایش وتعریف وتصویب طرح ها………………………………..………65
4-2-3-2-متغیر طراحی وتایید……………………………………………………………..…….66
4-2-3-3-متغیرتامین اعتبار وبودجه……………………………………………………………67
4-2-3-4-متغیر ارجاع کار به عوامل…………………………………………………………..68
4-2-3-5-متغیر قراردادها…………………………………………………………………………69
4-2-3-6-متغیر اجرای پروژه ها…………………………………………………………………70
4-2-3-7-متغیر بهره برداری……………………………………………………………………..71
4-2-3-8-متغیر پاسخگوبودن عوامل ذینفع…………………………………………………..72
4-2-3-9-متغیر نظارت وارزیابی………………………………………………………………..73
4-2-3-9-جمع بندی متغیر های سامانهپدیدآوری پروژه ها…………………………….74
2-2-4-سامانه تهیه اسناد وضوابط فنی پدیدآوری طرح های سرمایه گذاری……….75
4-2-4-1-متغیرتحقق انتظارات در تهیه اسناد ……………………………………………….75
4-2-4-2-جمع بندی متغیر های سامانه تهیه اسناد وضوابط فنی………………………..76
4-2-5-مقایسه میزان تحقق الزامات سامانه های نظام فنی واجرایی …………………..77
4-2-6-جمع بندی متغیر های اصول والزامات سامانه های نظام فنی…………………..78
4-3-مقایسه وضعیت موجود زیر سامانه های نظام وراهکارهای اصلاحی……………79
4-3-1-اصول نظام فنی واجرایی………………………………………………………………..79
4-3-1-1-سازگاری نظام فنی واجرایی با قوانین ومقررات………………………………79
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی……………………………….79
-وضعیت زیرسامانه در عمل……………………………………………………………………….79
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………………………………80
4-3-1-2-تهیه نظام واحد با تجمیع نظام فنی واجرایی ونظام مهندسی ………………..82
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی……………………………….82
-وضعیت زیرسامانه در عمل…………………………………………………………….……….83
-راهکار های اصلاحی…………………………………………………………………….………83
4-3-2-سامانه مدیریت………………………………………………………………….………..84
4-3-2-1-حداکثر استفاده از توان فنی ومهندسی داخلی …….………………………..84
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…….……………………….84
-وضعیت زیرسامانه در عمل……………………………………………………………………..84
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………..………………….87
4-3-2-2-آموزش عوامل ذینفع………………………………………………..…………….90
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………………….90
-وضعیت زیرسامانه در عمل……………………………………………………..……………..90
-راهکار های اصلاحی……………………………………………………………..……………..91
4-3-2-3-نحوه احراز صلاحیت مجریان……………………………………….…………..91
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………..……………91
-وضعیت زیرسامانه در عمل……………………………………………………….……………91
-راهکار های اصلاحی……………………………………………………………………………92
4-3-2-4-تضمین تعهدات مالی از طریق بانک ها ،بیمه ها وتضامین صنفی………93
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………………….93
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………….…………………………93
-راهکار های اصلاحی………………………………………………….………………………..94
4-3-2-5-مدیریت کیفیت ومهندسی ارزش ………………….………………………….96
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی….…………………………96
-وضعیت زیرسامانه در عمل…………………………………………………………………….96

-راهکار های اصلاحی……………………………………..……………………………………..97
4-3-2-6-مشارکت عوامل ذینفع……………………………………………………………..98
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………..…………98
-وضعیت زیرسامانه در عمل…………………………………………………………………….98
-راهکار های اصلاحی……………………………………………….…………………………..99
4-3-3-سامانه پدیدآوری پروژه ها از پیدایش تا بهره برداری…………..………….101
4-3-3-1-پیدایش وتعریف وتصویب طرح ها……………………………………………….101
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………..101
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………..102
-راهکار های اصلاحی……………………………………………………………………………….103
4-3-3-2-مطالعات طرح ها وپروژه ها………………………………………………………….105
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………………………105
-وضعیت زیرسامانه در عمل…………………………………………………………………………105
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………………………………..107
4-3-3-3-طراحی وتایید پروژه ها………………………………………………………………..108
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………………………108
-وضعیت زیرسامانه در عمل…………………………………………………………………………108
-راهکار های اصلاحی…………………………………………………………………………………110
4-3-3-4-تامین اعتبار………………………………………………………………………………..111
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………….111
-وضعیت زیرسامانه در عمل…………………………………………………………………………111
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………………………………..113
4-3-3-5-ارجاع کار به عوامل…………………………………………………………………….115
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………….115
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………….115
-راهکار های اصلاحی…………………………………………………………………………………117
4-3-3-6-قراردادها…………………………………………………………………………………….119
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………………………..119
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………….124
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………………………………..119
4-3-3-7-اجرای پروژه ها…………………………………………………………………………..122
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی…………………………………122
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………..122
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………………………………..123
4-3-3-8-بهره برداری………………………………………………………………………………124
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………..124
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………..124
-راهکار های اصلاحی……………………………………………………………………………….125
4-3-3-9-پاسخگوبودن عوامل ذینفع ومستند سازی……………………………………….125
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………..125
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………..125
-راهکار های اصلاحی……………………………………………………………………………….127
4-3-3-10-نظارت وارزیابی………………………………………………………………………128
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………..128
-وضعیت زیرسامانه در عمل………………………………………………………………………..128
-راهکار های اصلاحی……………………………………………………………………………….130
4-3-4-سامانه تهیه اسناد وضوابط فنی…………………………………………………………..132
-وضعیت زیر سامانه در اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………………..132
-وضعیت زیرسامانه در عمل……………………………………………………………………….132
-راهکار های اصلاحی………………………………………………………………………………136
4-4-نتیجه گیری……………………………………………………………………………………..136
4-4-1-مقایسه میزان تحقق اصول والزامات نظام فنی واجرایی………………………….136
فصل 5: جمع‌بندی نتایج و پیشنهادها
5-1-جمع بندی ونتیجه گیری……………………………………………………………………..139
5-2-پیشنهادهای آتی……………………………………………………………………………….144
مراجع……………………………………………………………………………………………………..145
پیوست‌ها…………………………………………………………………………………………………149
فهرست نمودارها
نمودار4-2-1- متغیر اصول مبانی نظام فنی واجرایی کشور…………………………………………….56
نمودار 4-2-2-1-متغیر حداکثر استفاده از توان فنی ومهندسی………………………………………57
نمودار 4-2- 2-2-متغیر آموزش عوامل……………………………………………………………………58
نمودار 4-2-2-3-متغیر احراز صلاحیت مجریان………………………………………………………..59
نمودار4-2- 2-4-متغیر بیمه وتضامین صنفی……………………………………………………………..60
نمودار4-2-2-5-متغیر مدیریت کیفیت ومهندسی ارزش…………………………………………….61
نمودار 4-2- 2-6-متغیر نظارت……………………………………………………………………………..62
نمودار 4-2- 2-7-متغیر مشارکت تشکل ها……………………………………………………………..63
نمودار4-2-2-8-جمع بندی سامانه مدیریت…………………………………………………………….64
نمودار 4–2-3-1-متغیر پیدایش…………………………………………………………………………….65
نمودار 4-2- 3-2-متغیر طراحی وتایید……………………………………………………………………66
نمودار 4-2-3-3-متغیر تامین اعتباروبودجه……………………………………………………………..67
نمودار4-2-3-4-متغیر ارجاع کار به عوامل……………………………………………………………..68
نمودار4-2-3-5-متغیر قراردادها……………………………………………………………………………69
نمودار 4-2- 3-6-متغیر اجرای پروژه ها………………………………………………………………….70
نمودار 4-2-3-7-متغیر بهره برداری……………………………………………………………………….71
نمودار 4-2-3-8-متغیر پاسخگو بودن عوامل ذینفع……………………………………………………72
نمودار4-2- 3-9-متغیر مستندسازی وپاسخگویی……………………………………………………..73
نمودار4-2-3-4-جمع بندی سامانه پدیدآوری………………………………………………………….74
نمودار 4-3-4-متغیر تهیه اسناد وضوابط فنی……………………………………………………………..75
نمودار 4-2-4-1-متغیر تحقق انتظارات در تهیه اسناد………………………………………………….75
نمودار4-2-4-1 –جمع بندی سامانه تهیه اسناد…………………………………………………………..76
نمودار4-2-5-مقایسه میزان تحقق اهداف اصول والزامات سامانه های نظام……………………..77
نمودار4-2-6-جمع بندی میزان تحقق اصول والزامات سامانه های نظام فنی واجرایی…..…..78
فهرست جداول
جدول2-1- سیر تغییرات نظام فنی واجرایی کشور………………………………………………23
جدول2-2-نقش نظام فنی واجرایی در تهیه برنامه های عمرانی کشور…………………….36
جدول4-3-1-1 اصول مبانی نظام فنی واجرایی کشور………………………..…………….79
جدول 4-3-1-2- تهیه نظام واحد………………………………………………………………….82
جدول 4-3-2-1- حداکثر استفاده از توان فنی ومهندسی……………………………………84
جدول 4-3- 2-2- آموزش عوامل………………………………………………………………….90
جدول4-3-2-3- احراز صلاحیت مجریان……………………………………………………….91
جدول4-3- 2-4- بیمه وتضامین صنفی…………………………………………………………..93
جدول4-3-2-5- مدیریت کیفیت ومهندسی ارزش……………………………………………96
جدول4-3- 2-6- مشارکت تشکل ها……………………………………………………………..98
جدول4–3-3-1- پیدایش……………………………………………………………………………..101
جدول4–3-3-2مطالعات ………………………………………………………………………………106
جدول4-3- 3-3- طراحی وتایید……………………………………………………………………..107
جدول4-3-3-4- تامین اعتباروبودجه………………………………………………………………..111
جدول4-3-3-5- ارجاع کار به عوامل………………………………………………………………115
جدول4-3-3-6- قراردادها…………………………………………………………………………….119
جدول4-3- 3-7- اجرای پروژه ها……………………………………………………………………122
جدول4-3-3-8- بهره برداری………………………………………………………………………….124
جدول4-3-3-9- پاسخگو بودن عوامل ذینفع………………………………………………………125
جدول4-3- 3-10-نظارت و ارزیابی………………………………………………………………..128
جدول4-3-3- تهیه اسناد وضوابط فنی………………………………………………………………132
فصل 1
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه
نظام فنی واجرایی ، مجموعه اصول، روش ها، مقررات وضوابط فنی، حقوقی، مالی حاکم بر تهیه، اجرا،ارزشیابی وبهره برداری طرح های عمرانی کشور وچگونگی انتخاب وبه کارگیری عوامل دست اندرکار مربوط به آن وتعیین مشخصات عوامل یادشده ونحوه ارتباط بین آنهاست که به صورت آیین نامه،دستورالعمل یا راهنما در حد وسیعی منتشر ومورد استفاده قرار می گیرد. نظام فنی و اجرائی کشورمجموعه ای از سیستمهای همبسته با رویکرد ایجاد یکپارچگی در سیاست گذاری و طراحی فرآیندهای همسو برای تحقق اهداف برنامه های توسعه ای کشور بوده که همانا بهره برداری بهینه از منابع، ایجاد سیستم و ارائه ضوابط مورد نیاز هر یک از مراحل چرخه عمر طرحهای سرمایه گذاری با توجه به تنوع آنها می باشد .
از آنجا که احداث هر طرح عمرانی گام مهمی به سوی رفاه ، بهداشت و توسعه پایدار می باشد اگر خواهان سرزمینی آباد و مترقی هستیم ، باید احداث پروژه های عمرانی را مورد توجه ویژه قرار دهیم . برای نیل به این هدف ، قبل از هر چیز باید قوانین و مقررات پیشرفته را که متضمن پیدایش ساختار صحیح و اصولی این صنعت است ، وضع کنیم . ساختار کنونی نظام فنی – اجرائی کشور در زمینه ساخت طرحهای ملی ، ساختاری نامناسب است که نه تنها در جهت بهبود کارها نیست ، بلکه عامل بروز انواع نابسامانی ها نیز می باشد . عواملی همچون مدت ، قیمت و کیفیت که بیانگر توفیق یا عدم توفیق یک طرح هستند ، طرحهایسرمایه گذاری کشور رادر وضعیت اسفباری قرار داده و کشور را در ردیف عقب افتاده ترین ممالک دنیا قرار میدهند، ضمن اینکه درباره فقدان توجیه طرحهای عمرانی هم عده ای از کارشناسان معتقدند که اجرای طرحها و پروژ ه های استانی و ملی محتاج مطالعات و تحقیقات گسترده است ، به نحوی که پیش از آغاز عملیات اجرائی ، طرح یا پروژه از زوایای مختلفی مورد دقت نظر و بررسی قرار گیرد . اما متأسفانه به این موضوع کمتر توجه شده و در جریان تصمیم گیریها منافع شخصی بر مصالح ملی و مقتضیات علمی پیشی گرفته است . به همین دلیل ملاحظه می شود که برخی از دستگاههای اجرائی پس از هزینه کردن صدها میلیون ریال ، عملیات اجرائی تعدادی از طرحها را به دلیل عدم برخورداری از توجیه علمی ، فنی واقتصادی متوقفکرده اند .
عده دیگری ازصاحبنظران هم در بحث راجع به این مشکل بر موضوع اصرار دولت برای اجرا و نظارت بر تمامی طرحها انگشت میگذارند و میگویند که امروزه در اقتصاد جهانی این موضوع ثابت شده که همه دولتها نمیتوانند مجریان خوبی برای اجرای طرح ها یا پروژه ها باشند و ضعف های نهفته در سیستم دولتی عملاً زمان اجرای پروژ ه ها را افزایش میدهد. از سوی دیگر ، چون مقامات دولتی در هنگام برنامه ریزی یا اجرای طرحها به منابع دولتی متکی هستند لذا به راهکارهای صرفه جویی و ارزان سازی پروژ ه ها توجه ندارند و موجب افزایش هزینه های اجرایی پروژه ها میشوند و باز هم به علت عدم احساس مسئولیت و مالکیت نسبت به پروژ ه ها ، موضوع کیفیت را نادیده می انگارند و نتیجه همه اینگونه عملکردها است که بالاترین مقامات اجرائی و مسئولاندست اندر کار پروژ ه های عمرانی نیز دست به انتقاد و گلایه میزنند و در این شرایط بهترین واکنش آنان همان است که به جای رسیدن به بن بست و فرو رفتن در لاک انفعال ، تصمیم بگیرند که تمامی افکار و توجیهات و برنامه ها و عملیات گذشته را مورد بازنگری و ارزیابی مجدد قرار دهند . حال که در چنین شرایطی قرار گرفته ایم لازم به یادآوری است که در این بازنگری ، از توانائیهای مادی و معنوی نهفته در بخش خصوصی غفلت نورزند و از الگوهای موفق در این زمینه پیروی کنند .
علاوه بر آن در مورد مشاوران و پیمانکاران دولت بعنوان کارفرمای بزرگ و اصلی طرحهای عمرانی و طرف قرارداد با مشاوران و پیمانکاران طبق یک قانون نانوشته که به صورت عرف در آمده و آثار آن در اسناد پیمان و شرایط عمومی پیمان و دیگر اسناد قراردادی دیده می شود ، حق سلطه و اقتداری خاص برای خود قائل می باشد . این روحیه و فرهنگ سلطه و اقتدار و سعی در حفظ آن از طرف دولت و متأسفانه سلطه پذیری طرف مقابل نیز باعث شده است که تلاشگران عرصه سازندگی نتوانند تمام ظرفیتهای خود را آزاد و در خدمت ملت و مملکت قرار دهند . همواره نقش سرمایه و مدیریت دولتی که از ملزومات صددرصد ضروری برای انجام یک پروژه عمرانی هستند بسیار پر رنگتر از نقش آفرینی واقعی سازندگان توانمند بخش خصوصی بروز و ظهور داشته است . برعکس تأثیر و نقش مدیریت طراحی و اجرا یعنی مدیران شرکتهای مشاوره و پیمانکاری که اساسی ترین زحمات را متقبل و همچنین بالاترین ریسکها را متقبل میشوند و نقش اساسی در به بار نشستن طرح و تکمیل و به بهره برداری رساندن پروژه ها دارند کمرنگ و محو جلوه داده میشود .
باهدف بیان این واقعیت که ساختار قراردادهای دولتی برای طرح های عمرانی و صنعتی و به تبع آن نحوه برگزاری مناقصات وتعیین صلاحیت مشاوران وپیمانکاران ومانند آن باید به طور ریشه ای دگرگون شوند و تغییرات اصلاحی مشکلی را حل نخواهد کرد. در این تحقیق سعی شده نارسایی ها و اشکالات نظام موجودبررسی وراهکارهائی جهت اصلاح این وضعیت پیشنهاد شود.
1-2-فرایند تهیه تحقیق
به منظور بررسی تحقیقات قبلی وتدوین پیشینه، بایستی منابع اطلاعاتی مرتبط با موضوع تحقیق جایابی شده ومورد تجزیه وتحلیل قرار گیرند ودر این رابطه مراحل زیر انجام شده است:
1-2-1-مشخص کردن کلید واژه هایمرتبط با موضوع تحقیق.
1-2-2-مشخص کردن منابع اطلاعاتی از قبیل کتاب ومقالات علمی.
1-2-3-حذف منابع نامربوط.
1-2-4-طبقه بندی منابع برحسب اهمیت.
1-2-5-تهیه چکیده ویا خلاصه منابع.
1-2-6-تهیه مطالب منتخب.
1-2-7- چارچوب نظری تحقیق.
چارچوب نظری پایه ای است که تمام تحقیق بر روی آن تکیه می کند ویک شبکه منطقی توسعه یافته ،توصیف یافته وکامل بین متغیرهائی است که از طریق فرایندهائی مانند ادبیات موضوع مصاحبه،مشاهده وپیشینه تحقیق مشخص شده اند واین متغیرها با مساله تحقیق در ارتباط اند. در این مرحله مشخص می گردد که برای پیدا کردن راه حل های خوب جهت مساله ابتدا بایدمساله را خوب شناخت وسپس متغیرهائی راکهدر مساله نقش دارند را بررسی ومشخص نموده وبعداز شناسائی متغیر مناسب شبکه ارتباط بین متغیرها بررسی شود به نحوی که بتوان فرضیه های موجود را ایجاد کرده وبعدا مورد آزمون قرارداد واین کارها در سه فاز قابل انجام می باشد:
الف-مشخص کردن جنبه های گوناگون مساله ای که در پرسش های آغازین مطرح شده است.
ب-طرح مساله تحقیق در چارچوب نظری موجود ویا ابداع چارچوب جدید.
ج-آشکارسازی چارچوب نظری مساله تحقیق
1-3-ضرورت واهمیت تحقیق
هدف از استقرار نظام فنی واجرایی،اجرایی نمودن برنامه توسعه کشور وبرنامه ریزی بهتر در جهت اجرای پروژه های با کیفیت بالاتر ودر مدت زمان کمتر می باشد. در همین راستا از آن جا که به دلیل مسائل ومشکلات متعدد این موضوع دستخوش تغییر وتحولات جدی شده وپروژه های عمرانی از نظر زمان،مدت اجرا وکیفیت دچار افت شدیدی هستند ونظام فنی واجرایی به عنوان رکن اصلی این پروژه ها از پیدایش تا بهره برداری بایستی مورد نقد وتجزیه وتحلیل قرارگیرد. با شناسایی نقاط ضعف این نظام گام مهمی در جهت تحقق اهداف این نظام برداشته شود.
1-4-اهداف تحقیق
روند روزافزون اعلام نیاز دستگاههای اجرائی به ضوابط و معیارهای فنی در مراحل مختلف مطالعه ، طراحی و اجرا و تخصصی شدن امر تهیه ضوابط یاد شده ، لزوم توجه به رویکردهای زیر را طلب میکند :
1-4-1-مدیریت امور فنی به منظور تحقق نظام فنی و اجرائی کشور با نگرش سیستمی.
1-4-2-برون سپاری وظایف قابل واگذاری به واحدهای تخصصی با حفظ مسئولیت مدیریتی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
1-4-3-اعمال مدیریت مشارکتی در امر تصویب سازی و تصمیم گیری در مدیریت امور فنی.
1-4-4-مستندسازی تمام فرایندها و فعالیتهای امور فنی.
با توجه به رویکردهای یاد شده در برنامه های چهارم وپنجم اهداف ذیل در این تحقیق مد نظر می باشد:
الف -چگونگی اجرای نظام فنی واجرائی کشور وبررسی عملکرد عوامل ذیربط وتهیه بازخورد از عملکردها.
ب-آسیب شناسی نظام فنی واجرائی وبررسی ضرورت بازنگری در آئین نامه ها.
ج-بررسی ضرورت ادغام نظام فنی واجرائی کشور ونظام مهندسی کنترل ساختمان.
د-ارزیابی اثربخشی اقدامات انجام شده در زمینه تحقق برنامه های توسعه اقتصادی واجتماعی وفرهنگی کشور.
ه- ارایه راهکارهای اصلاحی
باتوجه به نکات ذکر شده در بالا این تحقیق پنج هدف عمده را در زمینه اجرای هر چه بهتر نظام فنی واجرائی کشور دنبال می نماید. ابتدا ضمن بررسی قوانین وضع شده توسط مراجع ذیربط واخذ نظر خبرگان دانشگاهی واجرائی کشور نقاط قوت وضعف این نظام را شناسائی کرده وسپس در صورت نیاز با بررسی همه جانبه موضوع راهکارهای اصولی را جهت اصلاح نظام ارائه خواهد نمود.
1-5-سئوالات وفرضیات تحقیق
1-5-1-فرضیات
1-5-1-1-نظام فنی و اجرائی کشور ، یکی از زیربناهای رشد اقتصادی دانائی محور است .
1-5-1-2-مدیریت امور فنی کشور، نیاز به تشکیلات هدفمند ، یکپارچه ، سیستمی و فرآیند دارد.
1-5-2-سئوالات اصلی
1-5-2- 1-هدف گذاری پیش بینی شده در اصول والزامات نظام فنی واجرایی کشور تا چه اندازه محقق شده است؟
1-5-2-2-نظام فنی واجرایی کشور ازچه نقاط قوت و اتکا وچه نقاط ضعفی برخوردار بوده وبرای اصلاح نقاط ضعف چه راهکارهایی پیشنهاد می شود؟
1-5-3-سئوالات فرعی
1-5-3-1- نظر به اینکه در بیشتر موارد اهداف و ویژگی های نظام فنی اجرائی جدید بصورت کلی و ایده آل گرا مطرح شده اند آیاضوابط لازم برای تحقق این اهداف بطور کامل تهیه و تدوین واجرا شده اند؟
1-5-3-2-آیا با ادغام نظام فنی واجرایی کشور ونظام مهندسی وکنترل ساختمان که ناظر به پروژههای بخش دولتی وخصوصی هسنتد وبا وجود تسری نظام فنی واجرایی 1385که به کلیه طرحهایسرمایه گذاری می توان به نتایج بهتری دست پیدا کرد؟
1-6-روش تحقیق
روش تحقیق مجموعه ای از قواعد ،ابزار، وراههای معتبر نظام یافته برای بررسی واقعیت ها،کشف مجهولات ودستیابی به راه حل مشکلات است(عزتی،1376-20)روش تحقیق در علوم رفتاری رامی توان با توجه به سه ملاک : نوع داده،هدف تحقیق ونحوه گردآوری داده ها تقسیم بندی نمود. با توجه به اینکه متغیرهای مورد بررسی در این تحقیق کمیتپذیرنیستند لذا تحقیقحاضر از نظر نوع داده در دسته تحقیقات کیفی قرار داشته وهمچنین بر اساس هدف در دسته تحقیقات کاربردی قرار می گیرد . لازم به ذکر است این تحقیق از نظر نحوه گرد آوری داده ها در زمره تحقیقات کتابخانه ای ومیدانی قرار می گیرد.
در این تحقیق برای جمع آوری داده ها از روش توزیع پرسش نامه بسته در میان صاحب نظران متخصص در حوزه پروژ ههای عمرانی کشور استفاده شده و اطلاعات جمع آوری شده با نرم افزارهای آماری تحلیل گردیده وسپس با برخی از این افراد که تجربه بیشتری در زمینه مورد بحث را داشتند مصاحبه بعمل آمده واز آنهاخواسته شده است که دید گاههای خود را در قالب پاسخ به سئوالات مصاحبه ارائه نمایند ودر گام بعد این داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوا وشناسایی نکات مهم وکلیدی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته ونتیجه اتخاذ چنین روشی دستیابی به دیدگاههای صاحبنظران در مورد موانع، مشکلات ومحدودیت های اجرای این نظام وارائه راهکارهای اصلاحی می باشد.
1-7-جامعه آماری
نمونه گیری یکی از مهمترین ارکان علم آمار است .یک نمونه باید طوری انتخاب شود که به اندازه کافی بزرگ ومتنوع بوده تا نتایج آن قابل اعتماد باشد. جامعه آماری عبارت است از مجموعه کامل اندازه های ممکن یا اطلاعات ثبت شده از یک صفت کیفی .این اصطلاح در آمار ،گردآورده ای از اعداداست که این اعداد عبارتنداز اندازه های مربوط به یک صفت مشخصه برای تمام واحدهائی که آماج تحقیق را تشکیل می دهند.زمانی که بخواهیم موضوعی خاص را در جامعه مورد بررسی قرار دهیم می توانیم به جای بررسی موضوع در بین تک تک اعضائ جامعه ،بدلیل در دسترس نبودن تمام اعضائ جامعه ، وقت گیر بودن،هزینه بر بودن و… موضوع را در تعداد محدودی از جامعه که با دقت ومطالعه لازم بصورت تصادفی انتخاب می شوند بررسی وبه کل جامعه تعمیم دهیم .در این تحقیق از بین خبرگان دانشگاهی واجرائی تعداد 29 نفر جهت پاسخ به سئولات پرسش نامه ومصاحبه انتخاب شده اند.
1-8-تعریف واژگان کلیدی
1-8-1-نظام فنی واجرائی :مجموعه اصول،فرایندهاواسناد مربوط به مدیریت وبهره برداری طرح ها وپروژ های سرمایه گذاری است.
1-8-2-مدیریت پروژه :کاربرد دانش،مهارت،ابزاروفنون در انجام فعالیت های پروژه به منظورتحقق نیازها وانتظارات عوامل ذینفع از پروژه یا افزایش سطح رضایت آنها می باشد.
1-8-3-نقاط قوت وضعف:
1-8-4-عوامل ذینفع: به اشخاص حقیقی وحقوقی گفته می شود که در عملکرد طرح های سرمایه گذاری منافعمشترک دارند.
1-8-5-آسیب شناسی:فرایندی که موجب شناسایی عوامل اصلی وفرعی عدم تحقق اهداف می گردد.
1-8-6-مدیریتکیفیت: فعالیتهای هماهنگ شده برای هدایت و کنترل سازمان ،عوامل ذینفع از نظر کیفیت و معطوف به نتیجه.
1-8-7-پدیدآوری طرح یا پروژه: مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی، طراحی پایه، طراحـی تفصیلی، اجرا، راه‏انـدازی و تحویل و شروع بهره‏برداری است.
1-8-8-بهره‏برداری:بهره‏برداری از نتیجه طرح یـا پروژه بر پایــه محـاسبـات و مفروضـات طراحـی دستورالعمل‏های مربوط و اطمینان از عملکرد آن بر طبق شرایط خواسته شده.
1-8-9-پایش: گردآوری اطلاعات عملکرد طرح یا پروژه در قالب برنامه طرح یا پروژه، سنجش عملکرد، ارایه گزارش و اطلاعات لازم.
1-8-10-ارزیابی: بررسی نظام یافته توانایی عوامل ذینفع، هدف طرح یا پروژه، نتیجه طرح یا پروژه، یک فرآیند و یا یک فعالیت در برآورده کردن الزامات مشخص شده.
1-8-11-ضابطه فنی ( ضوابط ): عبارت از مجموعه ای قوانین فنی است که در شرایط مشخصی از سطح فناوری ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی به منظور یکنواخت کردن اقداماتعمرانی در یک جامعه معین تعریف میشود. ضابطه فنی ارتباط مستقیم با سیاست علمی ، آموزشی و پژوهشی یک کشور دارد و در جوامع مختلف حدود آن متفاوت خواهد بود.
1-8-12-استاندارد: عبارت است از حداقل ویژگی علمی وکیفیت فنی که یک کالا یا سازه یا خدمت باید از آن برخوردار باشد . استاندارد یک شاخص تعریف شده معین است که عدول از آن ، یک کالا یا سازه یا خدمت را ( اعم از خدمات فنی ، پشتیبانی و حتی خدمت اجتماعی ) از مدار انتفاع خارج میکند .
1-8-13-معیارهای فنی :معیارهای فنی شاخصهای فنی لازم الرعایه در اجزای مختلف ، اقدام ها در فرایند طراحی و اجرای پروژ ه های عمرانی است . ارتباط تنگاتنگی بین مفهوم استاندارد و معیارهای فنی وجود دارد . به عبارت دیگر معیارهای فنی مانند استاندارد ، حداقل ویژگی علمی و کیفیت فنی است که در حین مطالعه ، طراحی ، اجرا و نظارت بر اجرا و بهره بردای یک پروژه عمرانی باید لحاظ شود .
1-8-14-آئین نامه : مجموعه ای از قواعد و مقررات قراردادی است که چگونگی اجرای یک فرایند عمرانی را در یک دوره زمانی معین( تا نقیض آن تدوین شود)مشخص می سازد. آئین نامه ، پیمانی است که در چارچوب قوانین جاری تدوین میشود و چگونگی رعایت ضوابط و معیارهای فنی و چگونگی قضاوت و عکس العمل نسبت به عدم رعایت آنها را مشخص میسازد .
1-8-15-دستورالعمل :دستورالعمل مجموعه راهنمای استفاده از استانداردها ، ضوابط و معیارهای فنی و آئین نامه هاست . دستورالعمل ممکن است اختیاری یا اجباری باشد .آئین نامه ماده 23 در خصوص انواع دستورالعمل و نحوه تصحیح و انتشار آنها مطالب روشنی را بیان کرده است و براساس آن سه نوع دستورالعمل پیش بینی شده که بطور خلاصه بشرح زیر است :
الف : دستورالعمل گروه اول که رعایت آن برای تمام عوامل دست اندر کار طرحهای عمرانی (دستگاه اجرائی،پیمانکار ، مهندسان مشاور و عوامل دیگر ) ضروری است .
ب : دستورالعمل گروه دوم دستورالعملهائی است که به طور کلی تهیه شده و برحسب مورد ، دستگاه اجرائی ، پیمانکاران و مهندسان مشاور و عوامل دیگر میتوانند تاحد قابل قبول به منظور تطبیق با شرایط کار خود در متن دستورالعمل تغییر و مورد استفاده قرار دهند.
ج: گروه سوم دستورالعمل هایی است که به عنوان راهنما و ارشاد دستگاه های اجرایی و موسسات مشاور و پیمانکاران و سایر عوامل تهیه می شود و رعایت مفاد آن در صورتی که دستگاه های اجرایی و موسسات مشاور و روش های بهتری داشته باشند اجباری نیست.
1-8-16-طرح :مجموعه ای از پروژ ه های عمرانی است که معطوف به اهداف کمی و کیفی معین اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی است و در چارچوب استراتژیک و سیاستهای برنامه توسعه به مرحله اجرا در می آید . پس طرح در راستای استراتژی برنامه توسعه تدوین میشود و دارای اهداف کمی و کیفی معین است .
1-8-19-پروژه :اقدام معین اجرائی است که در چارچوب طرح توسعه اجرا میشود و دارای ابعاد مشخص و حدود معین است .پروژه دارای هدف معین کمی و کیفی ، مکان مشخص و زمانبندی اجرائی است .
1-9-مراحل اجرای کار تحقیق
در این تحقیق به بررسی وضعیت نظام فنی واجرایی کشور پرداخته شده است. پس از انجام پاره ای بررسی ها و مصاحبه با خبرگان این حوزه ، دو پرسشنامه طراحی گردید و اطلاعات مورد نیاز از این خبرگان جمع آوری و در نهایت به تجزیه و تحلیل جزئیات پروژه مورد مطالعه پرداخته شد. شرح کامل نحوه گرد آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل های انجام شده در فصول سوم و چهارم ارائه شده اند.در ادامه به معرفی مختصر چار چوب این تحقیق و محتویات هر فصل پرداخته شده است.
فصل اول تحت عنوان مقدمه با طرح مساله تحقیق آغاز و با اهمیت مساله تحقیق ،اهداف، قلمرو ومحدویت های آن ادامه می یابد. فصل دوم به ادبیات و پیشینه تحقیق ،جایگاه قانونی نظام اختصاص دارد، در ادامه این فصل به ارائه وضعیت نظام فنی واجرایی در سایر کشورهامی پردازیم.در بخش های پایانی فصل دوم ذینفعان این نظام معرفی شده اند .در فصل سوم تحت عنوان روش تحقیق به بررسی کلیاتی در مورد مطالعه موردی تحقیق پرداخته و درادامه نحوه طراحی پرسشنامه ها تشریح شده اند.در نهایت روش تحلیل داده ها مورد بررسی قرار گرفته است.فصل چهارم با تجزیه و تحلیل اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها آغاز و در ادامه با استفاده از روش های شرح داده شده در فصل سوم به پایان می رسدو نهایتا در فصل پنجم راهکارهای اصلاحی ارایه شده است. مراحل اجرای کار بصورت خلاصه بشرح ذیل است:
الف- مطالعه مقدماتی وعنوان تحقیق.
ب-مطالعات اکتشافی ومرور برادبیات موضوع.
ج-شناسایی وانتخاب مهمترین عوامل در حوزه تعریف مساله.
د-انتخاب مدل تحقیق.
ذ-طراحی سئوالات.
ر-استخراج مهمترین عوامل در حوزه نظام فنی واجرایی.
ز-جامعه آماری.
س-طراحی وتوزیع پرسش نامه.
ش-جمع آوری وتجزیه وتحلیل پرسش نامه.
ص-نتیجه گیری.

فصل 2
مروری بر ادبیات
2-1-مقدمه:
تاریخ مقررات و ضوابط ساختمانی ، دیرینه و همپای قانونگذاری در جهان است . نخستین ضوابط ساختمانی که تاکنون به دست آمده است ضوابط ساختمان همورابی پادشاه بابل است که پایه گذاری قوانین مدون را نیز به او نسبت میدهند .
مقررات ساختمانی از اواسط قرن نوزدهم میلادی و به ویژه از اوائل قرن بیستم در کشورهای پیشرفته صنعتی مورد توجه خاص قرار گرفت و اهمیت زیادی کسب کرد . کشورهای صنعتی بیش از یک قرن است که برای زمینه های مختلف طراحی ، محاسبه ، اجرا و نگهداری ساختمان قواعدی را مقرر و رعایت آنها را برای دست اندرکاران صنعت ساختمان لازم الاجرا کرده اند .

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

منظور اولیه از وضع قوانین ودستورالعمل های پروژه های عمرانی ، فراهم ساختن زمینه کنترل معقولی برای طراحی و اجراوبهره برداری و نگهداری آن بوده است . این قواعد در ابتدا بر مبنای مصالح محلی پروژه ها و مهارتهای سنتی استوار شده و لذا از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت بوده است .
امروزه توسعه فناوری و صنعتی به سیستمهای یکسانی منجر شده ، بدین لحاظ تلاشهای زیادی برای یکنواخت کردن و یا حداقل ، نزدیک کردن قوائد و مقررات به هم صورت میگیرد ، اما باوجود این اشکال متفاوتی از این قوائد در کشورهای مختلف دیده میشود . اقداماتی که برای هماهنگ کردن قواعد ساختمانی در بسیاری از کشورها انجام میشود ، از بیش از بیست سال قبل آغاز شده و تأثیر زیادی بر ساخت و کارآئی ساختمانها و صنعت ساختمان داشته است .
اهداف اصلی مقررات ساختمانی در کشورهای مختلف عمدتاً یکسان است ، یعنی تأمین ایمنی ، بهداشت ، سلامت و آسایش. در بسیاری از کشورها ملاحظات اقتصادی نیز مد نظر است و در برخی از کشورها این ضوابط تاحدی به مسائل اجتماعی و محیطی نیز عنایت دارد.
پیشینه تدوین ضوابط و معیارهای فنی و استانداردها در ایران ، بعنوان قانون لازم الاجرا از دهه پنجاه آغاز شده است این قانون کلی بر دو محور اساسی استوار است:
– استانداردهای احباری برای کالاهای صنعتی و ساخته شده .
– معیارها و ضوابط فنی طرحهای عمرانی.
مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی نیز به منظور رعایت حقوق مصرف کننده و صیانت از سلامت جامعه در مقابل عرضه انواع کالاهای مصرفی شکل گرفت .
این مؤسسه براساس قانون هر ساله فهرستی از کالاهائی را که شامل استاندارد اجباری است تهیه و ارائه میکند . این مؤسسه موظف است معیارهای فنی و ضوابط فرایند تولید کالاهای صنعتی را ارائه و کالاهای ساخته شده را نیز از نظر انطباق با این ضوابط کنترل کند .
در مورد معیارها و ضوابط فنی طرحها و پروژه های عمرانی باید اشاره کرد که براساس ماده 23 قانون برنامه و بودجه مصوب 1351 تدوین ضوابط و معیارهای فنی براساس آئین نامه استانداردهای اجرائی آن و به دلیل نقشی که در فرایند برنامه ریزی و تهیه طرحهای عمرانی دارد ، از همان سال بصورت رسمی شروع شد و به مرحله اجرا در آمد. در اواخردهه 40 واوایل شروع دهه 50سازمان برنامه وقت خود مجری تمام طرحهای عمرانی بود و طرحها پس از اجرا به منظور بهره برداری به دستگاههای اجرائی تحویل داده میشدند اما با تغییر رویکرد دولت و تغییر قانون برنامه و بودجه و تصویب آن توسط مجلس، تعریف جدیدی از دستگاه اجرائی در قانون ارائه شد و وظیفه اجرای طرحهای عمرانی به دستگاههای اجرائی سپرده شد . سپس با توجه به گستردگی طرحهای عمرانی و نیاز به هماهنگی بین عوامل دست اندر کار اجرای طرحها ، لزوم وجود ماده ای در قانون احساس شد که این موضوع در ماده 22 و 23 قانون برنامه و بودجه تبلور یافت .طبق ماده 23 قانون یاد شده سازمان برنامه و بودجه (وقت ) مؤظف بود که ضوابط و معیارهای مورد نیاز طرحهای عمرانی کشور را طبق آئین نامه اجرائی آن تهیه و به دستگاههای اجرائی ابلاغ کند.
واژه نظام فنی و اجرائی هم برای نخستین بار در آئین نامه استانداردهای اجرائی مصوب 1351 هیأت دولت آورده شده است طبق ماده 3 این آئین نامه ، سازمان یاد شده مؤظف بود که ضوابط و معیارهای فنی را به گونه ای تهیه کند که بعد از مدتی به صورت یک زبان مشترک فنی و اجرایی بین دستگاههای اجرایی و مؤسسات مشاور و پیمانکاران وسازندگان و سایر عوامل اجرایی آنها درآید.سازمان برنامه و بودجه از ابتدای سال 1364 با درک ضرورت فوق و تکالیف تعیین شده درقانون برنامه و بودجه ، تهیه نظام فنی و اجرایی را در دستور کار خود قرار داد و با تشکیل جلسات متعدد با دستگاههای اجرایی و صاحب نظران ، اولین متن مربوط به اصول و مبانی حاکم بر نظام فنی و اجرایی را طی سه سال تدوین و در سال 1366 به هیأت محترم وزیران پیشنهاد کرد که این متن در خردادماه سال 1367 مورد تصویب هیأت محترم وزیران قرار گرفت که به صورت تصویب نامه شماره 7250/ت166 مورخ 17/3/1368 ابلاغ و منتشر گردید .همزمان با تدوین برنامه دوم پنجساله توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ( سال1371) ، باتوجه به ضرورت های حاکم بر برنامه و شرایط جدید اقتصادی کشور ، اصلاح و تکمیل اصول مصوب مزبور در کمیته ای مرکب از دستگاههای اجرایی و تشکل های صنفی – تخصصی با مسئولیت معاونت امور فنی سازمان برنامه و بودجه شروع شد و پس از مباحثات مفصل و اخذ نظرهای همه دست اندرکاران ، سرانجام پیش نویس نهایی نظام با رهیافتهای نوین در تهیه و اجرای طرح های تهیه شده از سوی معاون امور فنی سازمان برنامه و بودجه به عنوان ، تجدید نظر اول در نظام فنی واجرایی شکل گرفت که محصول آن نظام فنی واجرایی طرح های عمرانی کشور ، موضوع تصویب شماره 24525/ت14898ه-مورخ4/4/1375هیأت وزیران می باشد ، که به منظور اقدامات بعدی به سازمان مدیریت و برنامه ریزی ابلاغ گردید .
برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران که سند ملی تحقق چشم انداز توسعه کشور محسوب می شود ، در پی تحکیم مبانی و بستر های رشدی بود که اساس آن بر پایداری اقتصاد دانایی محور بوده و احکام مورد نیاز ایجاد مبانی تحول آفرین برای توسعه ایران را فراهم آورده و در میان ویژگی های خاص برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران ، توجه ویژه به نظام اجرایی کشور ، در فصل اول بسترسازی برای رشد سریع اقتصادی است . از آنجا که موفقیت فعالیت های توسعه وسرمایه گذاری،دربسترنظام فنی اجرایی کشورمحقق میشود،لذابرای رسیدن به اهداف جامعه آرمانی سندچشم انداز1404 ، لازم است کارآمدی و اثربخشی طرح ها و پروژه های سرمایه گذاری با رویکرد نتیجه گرا و دستیابی به سیستم کنترل کیفی ، متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی کشور مورد بررسی و تجدید نظر قرار گیرد . این برای اولین بار بود که دولت در قالب قانون برنامه چهارم توسعه موظف به تهیه نظام فنی اجرایی گردید .
همان گونه که اشاره شد با توجه به مبانی سند چشم انداز توسعه و احکام برنامه چهارم ، لزوم تجدیدنظر در نظام فنی اجرایی طرح های عمرانی و توسعه نفوذ آن به همه طرح های سرمایه گذاری کشور مورد توجه ویژه قرار گرفت . از این رو هیئت وزیران در جلسه مورخ 20/1/85 بنا به پیشنهاد شماره 72293/101 مورخ 26/4/84 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و به استناد ماده (31) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران – مصوب 1383 و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نظام فنی و اجرایی کشوررا تصویب نمود . بدین ترتیب برای اولین بار طی قانون برنامه چهارم توسعه کشور مکلف به تهیه « نظام فنی اجرایی کشور » گردید .
2-2- مروری برتاریخچه
تاکنون سه نظام فنی و اجرائی درکشور به شرح ذیل تدوین شده است :
الف-نظام فنی و اجرائی مصوب 1367 هیأت محترم وزیران .
ب-نظام فنی و اجرائی مصوب 1375 هیأت محترم وزیران .
ج-نظام فنی و اجرائی مصوب 1385 هیأت محترم وزیران .
هر یک از نظام های فوق ، با توجه به رویکرد فنی و اجرائی کشور و نیازهای زمان تدوین شده اند و تکمیل کننده نظام قبلی خود میباشند . به همین لحاظ ، اطلاع از ارکان و رویکردهای هر یک از نظام ها ، میتواند کمک شایانی به درک نظام فعلی کند.
2-2-1- نظام فنی و اجرایی طرح های عمرانی کشور ( سال 1367)
نظام فنی واجرایی که در سال 67 ابلاغ گردید . اولین نظام فنی واجرایی طرح های عمرانی در کشوراست . نظام مذکور صرفاً ناظر به ضوابط مربوط به طرح های عمرانی کشورمی باشد . این نظام مشتمل بر پنج فصل معیارها و ضوابط فنی، مدیریت اجرایی ،مطالعه و طراحی ، ساخت، ارزشیابیمی باشد. ابن نظام با رویکردی مأموریت گرا و با کارکردهایی چون تصمیم گیری های سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی ، تعیین اولویت ها ، روش اجرا و کنترل و ارزشیابی دارای جهت تهیه اسناد در چارچوب طرح های عمرانی کشور تبیین و تصویب گردیده بود .
2-2-2- نظام فنی و اجرایی طرح های عمرانی کشور(1375)
همان طوری که در مقدمه ذکر گردید با شروع برنامه دوم ، نیاز به بررسی و تجدید نظر در اولین نظام فنی و اجرایی طرح های عمرانی ضروری بود لذا نظام فنی و اجرایی سال 1367 مورد بررسی و تجدید نظر قرار گرفته و در سال 1375 ، دومین نظام فنی اجرایی طرح های عمرانی به تصویب هیأت محترم وزیران رسیده و به سازمان مدیریت و برنامه ریزی برای اقدامات بعدی ابلاغ گردید . در تدوین دومین نظام سعی شده است تا نظام در سه مرحله ، مطالعات تحقیقاتی و بنیادی ، تهیه طرح و اجرای طرح حضور داشته باشد.
مهمترین خصوصیات فنی و اجرایی طرح های عمرانی کشور (1375)
2-2-2-1- بر تدارک ضوابط حقوقی و نیز نهادهای ذیصلاح مورد نیاز برای مطالعات بنیادی و تحقیقاتی تأکید دارد.
2-2-2-2- به موجب اصول نظام از این پس طراحی تفضیلی در مرحله اجرای طرح جای داشته و بر انجام کار طراحی و ساخت به طور توأم توصیه شده است.
2-2-2-3-نظام جدید به شروع و انجام عملیات اجرایی صرفاً در مورد طرح هایی که توجیه فنی و اقتصادی لازم را دارند تأکید دارد لذا ملاحظه می شود که واگذاری طراحی تفصیلی و اجرایی ( فاز 2) و یا خدمات اجرایی طراح به نهادهایی که خدمات تهیه همان طرح ( مطالعات شناسایی و توجیه فنی اقتصادی و طراحی اولیه ، فازهای صفر و یک ) را انجام می دهند مورد نظر نیست .
2-2-2-4- در این نظام از این پس برای بررسی و تصویب طرح ها و یا کنترل فنی آنها درحین طراحی ، سازوکار جدید تحت عنوان کمیته ها یا هیأتهای تخصصی فنی که طی عقد قرارداد به کمک دستگاه اجرایی خواهند شتافت پیش بینی شده است که باید ضوابط قرارداد و حق الزحمه آنها هر چه زودتر تدوین شود .
هرچند طبق بند 3 کلیات دومین نظام فنی واجرایی طرح های عمرانی ضرورت تسری شمول عام نظام
فنی اجرایی و تهیه لایحه مورد نیاز برای تسری شمول توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی ذکر شده است ولی دومین نظام فنی و اجرایی طرحهای عمرانی نیز صرفاً ناظر به ضوابط مربوط به طرح های عمرانی کشور می باشد.
2-2-3- نظام فنی و اجرایی کشور (1385)


پاسخ دهید