2-8) مروری بر پیشینیه تحقیق25
2-8-1) تحقیقات داخلی25
2-8-2) تحقیقات خارجی29
فصل سوم
روش تحقیق
3-1) مقدمه34
3-2) جامعه مورد نظر تحقیق34
3-3) نمونه آماری34
3-4) ابزار جمع آوری داده های مورد نیاز تحقیق35
3-5) متغیر های تحقیق35
3-5-1) متغیر وابسته35
3-5-2) متغیر مستقل36
3-5-3) متغیر کنترلی36
3-5-4) مدل تحقیق36
3-6) روشهای آماری مورد استفاده در پژوهش36
3-6-1) مدل داده های تابلویی 37
3-6-2) مزیت استفاده از داده های ترکیبی نسبت به سری های زمانی و مقطعی37
3-7) روش های تخمین با استفاده از داده های ترکیبی39
3-7-1) آزمون F لیمر40
3-7-2) آزمون هاسمن41
3-7-2-1) اثرات ثابت41
3-7-2-2) اثرات تصادفی41
3-8) آزمون دوربین-واتسون42
3-9) تحلیل رگرسیون42
3-9-1) رگرسیون چند متغیره42
3-9-2) ضریب تعیین و ضریب تعیین تصحیح شده43
3-9-3) مدل رگرسیون44
3-9-4) آزمون معنادار بودن در الگوی رگرسیون44
3-9-4-1) آزمون معنادار بودن معادله رگرسیون45
3-9-4-2 آزمون معنادار بودن ضرایب45
3-10) عدم خود همبستگی45
3-11) تحلیل همبستگی47
3-12) خلاصه فصل سوم48

فصل چهارم
محاسبات و یافته های تحقیق
4-1) مقدمه50
4-2) نتایج آمار توصیفی50
جدول 4-150
4-3) تحلیل ماهیت و ویژگیهای متغیرهای تحقیق51
4-4) بررسی پایایی داده‌ها52
جدول 4-252
4-5) آزمون هم خطی53
جدول (4-3)53
4-6) بررسی خود همبستگی54
4-7) بررسی ناهمسانی واریانس54
جدول 4-454
4-8) آزمون معنی دار بودن روش اثرات ثابت54
جدول 4-555
جدول 4-655
4-9) آزمون فرضیات تحقیق55
جدول 4-756

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

4-9-1) آزمون رگرسیون فرضیه اول تحقیق56
4-9-2) آزمون رگرسیون فرضیه دوم تحقیق57
4-10) متغیر های کنترلی تحقیق58
فصل پنجم
بحث و نتیجه گیری و پیشنهاد ها
5-1) مقدمه60
5-2) خلاصه تحقیق60
5-2-1) تدوین فرضیات تحقیق60
5-2-2) تهیه آمار توصیفی کلیه متغیر های تحقیق60
5-2-3) مراحل بررسی فرضیه تحقیق61
5-3) نتایج حاصل از فرضیه اول62
5-4) نتایج حاصل از فرضیه دوم62
5-5) پیشنهاداتی در رابطه با تحقیقات آتی62
5-6) محدودیت ها در کاربرد نتایج تحقیق63
منابع و مأخذ64
منابع فارسی64
منابع خارجی66
پیوست ها69
فهرست جداول
نتایج آماره های توصیفی 51
پایایی داده ها 53
نتایج آزمون عامل تورم واریانس 54
نتایج آزمون ناهمسانی آرچ55
نتایج آزمون آماره F 65
نتایج آزمون هاسمن 56
نتایج آزمون رگرسیون ترکیبی مدل تحقیق 75
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1) مقدمه
تقسیم سود موضوع با اهمیتی است که از دیرباز مورد توجه پژوهشگران مالی قرارداشته و هنوز هم به عنوان یکی از مسائل بحث انگیز در حوزه مدیریت مالی باقی مانده است . شناسایی عوامل موثر بر نسبت سود تقسیمی نظر محققان زیادی را به خود جلب کرده است .تصمیم گیری درباره میزان پرداخت سود تقسیمی، از تصمیمات مهمی است که شرکت با آن مواجه است. سیاست تقسیم سود از عوامل موثر بر ارزش شرکت است. [38]
در این فصل، کلیات تحقیق ارائه می گردد. ابتدا بیان مسأله بصورت مختصر تشریح و ارائه می شود. در قسمت اهمیت و ضرورت تحقیق، به نقشی که نتایج پژوهش، در سیاست گذاری های کلان اقتصادی کشور و تصمیم گیری مدیران شرکت ها ایفا خواهد کرد، پرداخته شده است. سپس اهداف، انگیزه، فرضیه و روش تحقیق را شرح داده و به قلمرو تحقیق از لحاظ زمانی، مکانی و موضوعی می پردازیم. در پایان فصل نیز واژگان کلیدی مورد استفاده در پژوهش به اختصار معرفی شدند. هدف از ارائه فصل حاضر این است که خواننده با جایگاه و نقاط تمایز پژوهش با سایر مطالعات مرتبط آشنا شده و تصویری کلی از مراحل پژوهش را مشاهده نماید.
1-2) بیان مسأله
سرمایه گذاری وجوه مالی در دارایی های مختلف، تنها بخشی از کل تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های مالی است که اغلب افراد انجام میدهند. قبل از اینکه افراد سرمایه گذاری انجام دهند، هر فردی باید یک طرح کلی داشته باشد. این چنین طرحی باید در برگیرنده تصمیم گیری مربوط به انجام معامله، نحوه مالکیت، طول عمر دارایی و میزان سود آوری آن باشد.بیان فرآیند فرصت های سرمایه گذاری مستلزم تجزیه و تحلیل ماهیت اصلی تصمیمات سرمایه گذاری است. دراین حالت فعالیت های مربوط به فرآیند تصمیم گیری تجزیه و تحلیل شده و عوامل مهمی که بر روی تصمیم گیری آنها تأثیر گذار می باشد مورد بررسی قرار می گیرد. بنابراین سرمایه گذاران به دنبال بازده بیشتر می باشند و رابطه میان ریسک و بازده سرمایه گذاری را مورد بررسی قرار می دهند. فرصت های سرمایه گذاری در طی مراحل مختلف دارای چرخه عمر متفاوت است.شرکتی که از انعطاف پذیری بالایی برای استفاده از این فرصتها برخوردار باشد، چشم انداز روشنی از آینده آن متصور است. فرصت های سرمایه گذاری از جمله عوامل مؤثر بر رشد مناسب سود شرکت ها می باشد. [4]
فرصت های سرمایه گذاری خود به خود اتفاق نمی افتند. بلکه آنها را باید شناسایی نمود و یا اینکه آنها را بوجود آورد. انواع مختلف فرصت های سرمایه گذاری ممکن است از سطوح مختلف بخشهای شرکت سرچشمه بگیرد برخی از فرصت های سرمایه گذاری ممکن است توسط مدیریت عالی سازمان یا اعضای هیئت مدیره ارائه شود. مشارکت مدیریت عالی در ارائه فرصت های سرمایه گذاری معمولاً به اقدامات استراتژیک نظیر بسط و گسترش فعالیت شرکت از طریق سیاست های مالی و ورود به بازارهای جدید محدود میشود، نظر به اینکه فرصت های سرمایه گذاری موجب تخصیص منابع مالی شرکت به منظور تحصیل درآمد یاکاهش هزینه ها میشوند، لذا ممکن است سیاست های مالی منظم و اصولی برای فرصت های سرمایه گذاری از از سوی شرکت به اجرا گذاشته شود. [24]
تأمین مالی در حقیقت به مجموعه فرآیندهایی اتلاق می شود که جهت تأمین منایع مالی و سرمایه مورد نیاز برای انجام فعالیت های تجاری، خرید و یا سرمایه گذاری انجام می شود. روش های متفاوتی برای تأمین مالی فعالیت های تجاری وجود دارد که بانک ها و مؤسسات مالی مختلف می توانند از آن ها برای تأمین مالی شرکت ها استفاده نمایند. یکی از پیش شرط های اساسی موفقیت در کسب و کار، دسترسی به منابع مالی کافی، مدیریت صحیح منابع مالی و استفاده بهینه از آنها است.روش های تأمین مالی به دو نوع کلی مبتنی بر بدهی و مبتنی بر سرمایه تقسیم می شود. برای تأمین مالی، شناخت دقیق منابع مالی و ویژگی های حاکم بر آنها و هم چنین شناخت مصارف مالی مورد نیاز، ضرورت دارد. تأمین مالی به روش های مبتنی بر بدهی، به معنای اخذ وام از یک منبع خارج از شرکت و با موافقت صاحبان شرکت است، با این امید که پس از استحصال این منابع و انجام فعالیت مورد نظر، سود حاصل بیش از مقداری باشد که باید به عنوان بهره به وام دهندگان بازگردانده شود. از سوی دیگر، تأمین مالی مبتنی بر سرمایه، مستلزم واگذاری قسمتی از سود در مقابل دریافت سرمایه می باشد. در واقع در این روش، با استفاده از آورده نقدی و غیرنقدی سهامداران و افزودن بر حجم حقوق صاحبان سهام در شرکت و یا پروژه، سرمایۀ مورد نیاز تأمین می شود. آورده سهامداران در پیشبرد فعالیت های پروژه مصرف و سود حاصل نیز تماماً و در آینده، بین سهامداران توزیع می گردد. [2]
سیاست تقسیم سود یکی از مفاهیمی است که همواره مورد توجه صاحب‌نظران بوده است. تقسیم سود شرکت‌ها همچنان برای محققان مالی، پیچیده و معماگونه است و دلیل اینکه چرا سهامداران به سود تقسیمی توجه دارند، به روشنی توضیح داده نشده و این موضوع به عنوان معمای سود تقسیمی در ادبیات مالی همچنان مطرح است. سیاست سود تقسیمی بیانگر سیاست پرداخت شرکت و میزان وجوه نقدی است که بین سهامداران توزیع می‌شود [38] .
اصطلاح سود تقسیمی معمولا به پرداخت نقدی و یا غیرنقدی درآمدهای شرکت به سهامدارانش گفته می شود.سود سهام ممکن است به یکی ا ز دو صورت، سود نقدی و سود سهمی پرداخت شود. سود نقدی معمولی ترین نوع انتقال بازده از طرف شرکت ها به سهامداران است. شرکت ها در توزیع سود نقدی خود به طور یکسانی عمل ننموده و در این راه سیاست های متفاوتی اتخاذ می نمایند. این سیاست ها می توانند متغیر باشند و دامنه ای از پرداخت حداقل سود نقدی مقرر در قانون تا پرداخت تمام عایدات شرکت و حتی بیشتر از عایدات سالانه بعنوان سود نقدی را در بر بگیرند[5] .
دلایل زیادی برای تقسیم یا عدم تقسیم سود وجود دارد. کشف و شناسایی دقیق عوامل اثر گذار بر سیاست تقسیم سود هنوز یکی از مسائل بحث انگیز در حوزه مدیریت مالی شرکت ها است. مدیریت شرکت باید متغیرهای متفاوتی را قبل از تصمیم گیری درباره چگونگی پرداخت سود تقسیمی در نظر بگیرد. در صورتی که عوامل اثرگذار بر نسبت سود تقسیمی و میزان تأثیر آن ها مشخص شود، مدیران به نگرشی درباره موقعیت شرکت خود از لحاظ تقسیم سود دست می یابند و بهتر می توانند تصمیم گیری کنند. سود تقسیمی روی ارزش سهام شرکت و آینده آن تأثیر دارد. به دست آوردن سود و کسب ثروت هدف مشترک تمامی سهامداران است. [7]
آگاهی از عوامل تعیین کننده سیاست تقسیم سود ضمن آنکه تصویر روشنی از توان توزیع نقدینگی شرکتها ارایه می دهد، امکان برآورد رفتار آتی آنها را نیز فراهم می سازد. همیشه بین مدیران و صاحبان سهام عمده از یک طرف و هزاران هزار سرمایه گذار کوچک از طرف دیگر بر سر مسئله تقسیم سود تضاد وجود دارد .هدف سرمایه گذاران جزء از سرمایه گذاری بیشتر دریافت سود نقدی است و مایل هستند که بازده سهام خود را به شکل سود نقدی دریافت نمایند از طرف دیگر سهامداران عمده مایل هستند که سود در شرکت نگهداری و صرف توسعه گردد و در نتیجه قیمت سهام شرکت از این طریق افزایش یابد[11].
1-3) اهمیت موضوع
تقسیم سود از دو جنبه بسیار مهم قابل بحث است و از یک طرف عاملی اثرگذار بر سرمایه گذاری های آتی شرکت ها می باشد. تقسیم سود موجب کاهش منابع داخلی و افزایش نیاز به منابع مالی خارجی می شود. از طرف دیگر بسیاری از سهامداران شرکت خواهان تقسیم سود نقدی هستند، از این رو مدیران با هدف حداکثر کردن ثروت همواره باید بین علایق مختلف آنان و فرصت های سودآور سرمایه گذاری تعادل برقرار کنند. بنابراین تصمیمات تقسیم سود که از سوی مدیران اتخاذ می شود بسیار حساس و دارای اهمیت است[22]. شناسایی و تبیین عوامل تعیین کننده سیاست تقسیم سود، یکی از اصلی ترین دغدغه های ذینفعان بنگاه های اقتصادی است. آگاهی از این عوامل ضمن آنکه تصویر روشنی از توان توزیع نقدینگی شرکت ها را ارائه می دهد، امکان برآورد رفتار آتی آن ها را نیز فراهم می سازد. همیشه بین مدیران و صاحبان سهام عمده از یک طرف و سرمایه گذاران خرد از طرف دیگر بر سر مسأله تقسیم سود تضاد وجود دارد. سرمایه گذاران فردی از سرمایه گذاری خود انتظار دریافت سود دارند و مایل هستند بازده سهام خود را به شکل نقدی دریافت کنند ولی سهامداران عمده مایل هستند که سود در شرکت نگهداری و صرف توسعه گردد تا در نتیجه قیمت سهام شرکت از این طریق افزایش یابد[33].
1-4) اهداف تحقیق
با توجه به فرآینـد خصوصـی سازی صنایع ایران و جلب مشارکت عمومی در اداره شرکتها، ضروری است به منظور اتخاذ تصمیمات منطقی در مورد سرمایه گذاری در سهام شرکتها و به لحاظ ارزیابی وضعیت سودآوری واحد تجاری و انعطاف پذیری مالی در یک سرمایه گذاری، شرایطی فراهم شود تا اطلاعات مورد نیاز سرمایه گذاران جهت حصول اطمینان از افزایش منـافع آنــها در نتیجه سرمایه گـذاری در واحد مورد نظر در اختیـار آنان قرار گیرد. سرمایه گــذاران برای انجام سرمایه گذاری باید سوالات متـعددی را پی جو باشند که: سودآوری شرکـت در آینده چگونده خواهد بود؟ آیا روند سود دهی همچنان ادامـه خواهد داشـت یا خیر؟ سیاست های تولیــد و فروش شرکت در آتی چگونه خواهـد بود؟ شرکت قدرت پرداخت سود سـهام را خواهد داشت؟[15].
از جمله گروه های اصلی استفاده کننده از اطلاعات مالی شرکت ها، سهامداران و سرمایه گذاران هستند. خط مشی تقسیم سود به عنوان یکی از اطلاعات اثرگذار در بازار سرمایه، برای سرمایه گذاران اهمیت خاصی دارد، زیرا اغلب سرمایه گذاران با استفاده از آن اقدام به اخذ تصمیمات مورد نظر خود می نمایند. به منظور افزایش قدرت پیش بینی سرمایه گذاران و کاهش ریسک شرکت، شناسایی عوامل موثر بر خط مشی تقسیم سود می تواند بسیار مفید و حائز اهمیت باشد. اهمیت این موضوع نزد مدیران شرکت ها به جهت استفاده از اطلاعات حاصله در فرآیند اداره شرکت و ارزیابی بازار از عملکردآنان جدی است. از همین رو بخشی از توجه و توان مدیران شرکت ها معطوف به مقوله ای است که از آن تحت عنوان خط مشی تقسیم سود یاد می شود. اما مهمتر از خط مشی تقسیم سود، ریشه یابی دلایل اتخاذ یک خط مشی تقسیم سود از طرف شرکت ها است، زیرا دلایل و عوامل تعیین کننده بدست آمده از این ریشه یابی، نه تنها به توضیح رفتار شرکت ها در گذشته کمک می کند، بلکه ابزاری را برای پیش بینی حرکت و مسیر آتی آن ها در این حوزه فراهم می آورد. با توجه به اهمیت موضوع، دراین پژوهش بررسی میشود که آیا فرصت های سرمایه گذاری و منابع تأمین مالی بر خط مشی تقسیم سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مؤثر است؟
1-5) قلمرو تحقیق
قلمرو موضوعی: بررسی رابطه ی میان سیاست سود تقسیمی، فرصت های سرمایه گذاری و تأمین مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
قلمرو مکانی: شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.
قلمرو زمانی: قلمرو زمانی این تحقیق از سال 1388 تا سال 1392 میباشد.
1-6 ) فرضیات تحقیق
رابطه ی معناداری بین سیاست سود تقسیمی و فرصت های سرمایه گذاری وجود دارد.
رابطه ی معناداری بین سیاست سود تقسیمی و تأمین مالی وجود دارد.
1-7) جامعه مورد نظر تحقیق
جامعه آماری شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.
1-8) نمونه آماری
نمونه آماری شامل شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که از شرایط زیر برخوردار باشند:
1-پایان سال مالی آن ها 29/12 باشد.
2- جزء شرکت های مالی مانند بانک ها ،موسسات بیمه و شرکت های سرمایه گذاری و واسطه ای مالی نباشند زیرا ساختار مالی این شرکت ها با سایر شرکت ها به طور قابل توجهی متفاوت است.
3- شرکت ها قبل از سال 1388در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند و به صورت مستمر معامله شده باشند.
4- در طی دوره مورد بررسی تغییر سال مالی نداشته باشند.
5- اطلاعات مالی مورد نیاز به طور کامل وجود داشته باشد.
1-9) روش تحقیق
پژوهش حاضر کاربردی است. طرح پژوهش آن از نوع نیمه تجربی و با استفاده از رویکرد پس رویداد )از طریق اطلاعات گذشته) است.
برای بررسی فرضیات از یک معادله استفاده شده است. سپس با استفاده از آزمون هایی که شرح کامل آنها در فصل سوم ارائه شده است، فرضیات پژوهش مورد بررسی و آزمون قرار گرفت.
برای بررسی فرضیه های تحقیق از مدل زیر استفاده می شود:
DP =α_0+ β_1(IO)it+β_2(Lev)it+β_3(Pro)it +β_4(Risk)it + εit
که داریم :
1β و 2β و 3β و 4β = ضرایب متغیر ها
DP: سیاست تقسیم سود
IO: فرصت های سرمایه گذاری
LEV: اهرم مالی
PRO: سودآوری

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

RISK : ریسک
داده های مورد استفاده در این تحقیق در دو دسته جای میگیرند: اطلاعات صورت های مالی و اطلاعات مربوط به ارزش روز سهام. بخش عمده ای از اطلاعات مربوط به صورت های مالی از نرم افزار “ره آورد نوین” استخراج شده است. بخشی از اطلاعات نیز از دیتابیس شرکت ” تدبیر پرداز” استخراج گردید. در برخی از موارد نیز از صورت های مالی شرکت ها از طریق سایت اینترنتی متعلق به مرکز مدیریت پژوهش و مطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادار تهران و همچنین بانک اطلاعاتی این سازمان استفاده گردید. برخی اطلاعات نیز از نرم افزار ره آوردنوین استخراج گردید. اطلاعات جمع آوری شده به صورت فایل های اطلاعاتی در اکسل وارد شده و پس از جمع بندی و انجام محاسبات مورد نیاز جهت تجزیه و تحلیل آماده شده است.
1-10) ساختار تحقیق
فصل اول شامل بیان مسأله، اهمیت و ضرورت تحقیق، هدف تحقیق و معرفی متغیرها و آشنایی با کلمات کلیدی است و به بیان دیگر کلیات تحقیق را بیان می کند.
فصل دوم ابعاد مختلف موضوع از دیدگاه نظری مورد بررسی قرار می گیرد و شامل مباحثی از جمله تعاریف، بررسی دیدگاه ها و نظریات مختلف در خصوص فرصت های سرمایه گذاری، تأمین مالی و سیاست تقسیم سود شرکت ها و تحقیقات صورت گرفته در این زمینه است.
فصل سوم، در زمینه روش تحقیق، روش جمع آوری اطلاعات، فرضیات تحقیق و نحوه آزمون داده ها توضیحاتی داده می شود.
فصل چهارم شامل تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیات می باشد. نخست اطلاعات توصیفی جامعه آماری و سپس نتایج حاصل از داده ها بیان می شود.
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه ی تحقیق
2-1) مقدمه
در فصل قبل مطالبی پیرامون پژوهش از قبیل تشریح و بیان موضوع پژوهش، اهمیت و اهداف پژوهش، ضرورت انجام پژوهش و روش پژوهش بیان شد. فصل دوم به چارچوب نظری اختصاص دارد. در این فصل از تحقیق حاضر به بررسی متغیرهای مورد مطالعه و نیز روابط درونی آنها می پردازیم.
2-2) سود
2-2-1) مفهوم سود
درابتدای پیدایش انسان منفعت گرایی در ذات او بوده است. با پیدایش علم اقتصاد و در کنار آن حسابداری مفهوم منفعت گرایی، جای خود را پیدا کرده است. به طوری که حسابداری دو طرفه با نظریه ی مالکیت شروع شد؛ بعدها نظریه تئوری تفکیک شخصیت مطرح گردید. در این تئوری، شخصیت واحد تجاری جدای از شخصیت صاحبان آن بوده و هدف مؤسسه ایجاد سود حسابداری برای سهامداران و بستانکاران بوده است؛ و به دنبال آن تئوری های مؤسسه، حقوق باقی مانده و وجوه مطرح شدند؛ که هر کدام تقسیم جدیدتری از اطلاعات حسابداری به خصوص سود را ارائه می دهند. در تئوری وجوه، سود حسابداری معنی و مفهومی ندارد، در تئوری مؤسسه واحد تجاری یک بنگاه اجتماعی به حساب می آید که برای عموم منافع ایجاد می کند و منافع آن سود حسابداری نیست بلکه ارزش افزوده است. امروزه اقتصاددانان می گویند سود تنها انگیزه ی تاسیس مؤسسات نیست بلکه معتقدند که مؤسسات با اهداف رفاهی، اجتماعی و اقتصادی هم ممکن است ایجاد شوند البته در کنار نظریه ی اقتصاد دانان این نظریه وجود دارد که اکثر واحدهای تجاری برای سودآوری تاسیس می شوند[18].
2-2-2) اهداف گزارش دهی سود
شرکت ها بایستی در پایان هر دوره فعالیت، صورت های مالی اساسی تهیه نمایند. یکی از این صورتهای مالی صورت سود وزیان است که آخرین رقم آن سود واحد تجاری است. در واقع سود از جمله برترین شاخص های اندازه گیری فعالیت های واحد اقتصادی است[24]. با توجه به اهمیت و کاربردهای مختلف سود، اهداف گزارشگری سود شامل موارد زیر است:
سود به عنوان مبنایی برای محاسبه مالیات و توزیع مجدد ثروت بین افراد است.
سود به عنوان راهنمایی مورد تصور است که براساس آن سیاست های مربوط به سود تقسیمی و نگهداری سود تدوین می شود.
سود را به عنوان شاخصی از بیشترین مبلغی می دانند که می تواند به صورت سود تقسیمی توزیع یا در شرکت سرمایه گذاری مجدد شود.
سود به عنوان راهنمایی برای سرمایه گذاری و تصمیم گیری مورد توجه قرار می گیرد.
معمولا ًچنین فرض می شود که سرمایه گذاران می کوشند بازده مبلغی را که سرمایه گذاری می کنند به حداکثر برسانند. در واقع سرمایه گذاران به دنبال سهام شرکت هایی هستند که از توان سودآوری بالایی برخوردارند و حاضرند سهام این شرکت ها را به قیمت بالاتری خریداری کنند[10]. البته با توجه به درجه ی قابل قبولی از ریسک، سود به عنوان یک ابزار یا وسیله پیش بینی کننده به حساب می آید که افراد را در امر پیش بینی سودها و رویدادهای اقتصادی آینده یاری می دهد. سود معیاری است که از مباشرت مدیریت بر منابع شرکت و کارایی در به انجام رساندن امور شرکت است؛ به طوری که هیأت استانداردهای حسابداری مالی این موضوع را بدین صورت ارائه کرده است: یکی از هدف های صورت های مالی این است که در مورد قضاوت درباره توانایی مدیریت از نظر استفاده ی بهینه یا اثر بخشی از منابع شرکت و جهت دادن به عملکرد در راستای دستیابی به هدف اولیه شرکت که با گذشت زمان بالاترین مقدار نقد به مالکان بازگرداند، اطلاعاتی مفید ارائه نماید. گزارشگری سود می تواند به عنوان ابزاری باشد تا مدیریت براساس آن در مورد آینده برنامه ریزی نماید.
2-2-3) فواید سود برای سرمایه گذاران
ارزیابی برای سرمایه گذاران انگیزه اصلی برای پژوهش های حسابداری است. بهبودهای اخیر در نظریه ی سرمایه، دلایلی برای انتخاب رفتار قیمت اوراق بهادار به عنوان آزمونی تجربی از مفید بودن سود را فراهم نموده است. تأکید بر فواید سود از اواخر دهه 1960 عجیب نیست، زیرا مسأله ارتباط و فواید اطلاعات مالی و انتخاب رویه های حسابداری مطلوب در رأس دستور کار تحقیقات حسابداری بود. واضح است که توانایی استنباط ما در مورد مفید بودن اطلاعات مالی به شواهد بازار سرمایه محدود است. ارزیابی مفید بودن اجتماعی هر گونه عمل قانونی یا عمومی نتایج پیچیده ای دارد که ساده تر از مقررات افشای مالی نیست. هر چند که این مشکلات اقتصاددانان و سایر متخصصین علوم اجتماعی را از درگیر کردن خود در ارزیابی مؤثر بودن، مربوط بودن و مفید بودن رویه های اجتماعی باز می دارد؛ ولی ارزیابی مفید بودن سود که محصول اولیه مقررات افشای مالی است، به طور آشکار اهمیت قابل توجهی دارد. مفید بودن سود، اهمیت زیادی برای کاربران اطلاعات مالی نظیر محققان حسابداری، قانون گذاران و خط مشی گذاران دارد. سود گزارش شده در صورتهای مالی اولین قلم اطلاعاتی فراهم شده در این صورت ها است. بیور1 می گوید: «محتوای اطلاعاتی سود مربوط ترین مساله حرفه حسابداری است، زیرا نتایج آن مستقیماً مطلوبیت فعالیت حسابداری را منعکس می نماید». نظریه های اقتصادی نقش اصلی سود شرکت را کمک به تخصیص منابع در بازار سرمایه میدانند. از آنجا که مهمترین منبع اطلاعاتی سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان، و سایر استفاده کنندگان از اطلاعات شرکت ها (در بورس اوراق بهادار) پیش بینی های سود ارائه شده توسط مدیریت شرکت ها در فواصل زمانی معین است. پیش بینی سود باید اطلاعاتی فراهم کند که منطقی و به موقع باشد تا بتواند نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان را به نحو مناسبی بر طرف نماید[10].
از سویی دیگر، وجود برخی از شرایط در محیط گزارشگری مالی، امکان ارزیابی مستقیم کیفیت اطلاعات به وسیله استفاده کنندگان را دشوارتر می سازد که از آن جمله می توان به تضاد منافع، پیامدهای اقتصادی با اهمیت، پیچیدگی اطلاعات و عدم دسترسی مستقیم به اطلاعات اشاره کرد. در این میان مدیران می توانند از دانش خود درباره فعالیت های تجاری برای بهبود اثربخشی صورت های مالی به عنوان ابزاری برای انتقال اطلاعات به سرمایه گذاران و اعتباردهندگان استفاده کنند. امروزه سیاست تقسیم سود یکی از موضوعات بحث انگیز و جذاب در پژوهش های حسابداری به شمار می رود، که در ادامه به معرفی سیاست تقسیم سود می پردازیم.
2-3) سیاست تقسیم سود
اصطلاح سود تقسیمی معمولا به پرداخت نقدی و یا غیرنقدی درآمدهای شرکت به سهامدارانش گفته می شود.سود سهام ممکن است به یکی ا ز دو صورت، سود نقدی و سود سهمی پرداخت شود. سود نقدی معمولی ترین نوع انتقال بازده از طرف شرکت ها به سهامداران است. شرکت ها در توزیع سود نقدی خود به طور یکسانی عمل ننموده و در این راه سیاست های متفاوتی اتخاذ می نمایند. این سیاست ها می توانند متغیر باشند و دامنه ای از پرداخت حداقل سود نقدی مقرر در قانون تا پرداخت تمام عایدات شرکت و حتی بیشتر از عایدات سالانه بعنوان سود نقدی را در بر بگیرند[5].
دلایل زیادی برای تقسیم یا عدم تقسیم سود وجود دارد. کشف و شناسایی دقیق عوامل اثر گذار بر سیاست تقسیم سود هنوز یکی از مسائل بحث انگیز در حوزه مدیریت مالی شرکت ها است. مدیریت شرکت باید متغیرهای متفاوتی را قبل از تصمیم گیری درباره چگونگی پرداخت سود تقسیمی در نظر بگیرد. در صورتی که عوامل اثرگذار بر نسبت سود تقسیمی و میزان تأثیر آن ها مشخص شود، مدیران به نگرشی درباره موقعیت شرکت خود از لحاظ تقسیم سود دست می یابند و بهتر می توانند تصمیم گیری کنند. سود تقسیمی روی ارزش سهام شرکت و آینده آن تأثیر دارد. به دست آوردن سود و کسب ثروت هدف مشترک تمامی سهامداران است .[7]
سیاست تقسیم سود، یک جنبه مهم از مدیریت مالی است، به دلیل این که که مدیران در قالب این سیاست، تصمیم می گیرند که از نتیجه کلی عملیات شرکت یعنی سود، چه مبلغی بین سهامداران توزیع و چه مبلغی به صورت سود سنواتی در شرکت نگهداری شود. بازده کلی سهامدار نیز از عوامل این تصمیم گیری یعنی سود سهم دریافتی وی و عایدی سرمایه ای (افزایش قیمت سهام طی دوره معین) ناشی می شود. بنابراین سود سهام دریافتی سهامدار یک عنصر مهم در بازده سرمایه گذاری در شرکت به شمار می رود. بنابراین مدیران شرکت با تضادی در تلفیق دو جنبه قرینه از تقسیم سود روبرو هستند و ممکن است در این رابطه به یکی از دو صورت زیر عمل کند.
ابتدا پروژه های سرمایه گذاری مورد قبول شرکت را از طریق سود، تأمین مالی کرده و سپس باقی مانده آن را در صورت وجود بین سهامداران توزیع کنند. در این صورت سود سهام به عنوان یک باقی مانده انفعالی خواهد بود. این تصمیم مدیران شرکت احتمالاً به نوسات شدید در پرداخت سود سهام از سالی به سال دیگر منجر می شود.
ابتدا سود مورد نظر را بین سهامداران تقسیم و سپس باق یمانده را برای سرمایه گذاری مجدد استفاده کنند. اگر وجوه باقی مانده برای تأمین مالی سرمای هگذاری ها ناکافی باشد، آن را از منابع تأمین مالی خارجی مانند ایجاد بدهی و یا انتشار سهام جدید تأمین کنند. در این حالت، سود سهام به عنوان یک متغیر تصمیم فعال عمل می کند و شرکت از این تصمیم ، انتظار بازده بیش تری نسبت به نگهداری سود دارد.
انتخاب یکی از راهکارهای فوق توسط شرکت، به میزان تأثیر آن بر بازده سهام عادی بستگی خواهد داشت. در صورت انتخاب مورد اول، بازده سهام تابعی از تقسیم سود نخواهد بود و انتخاب دوم بیانگر این است که بازده سهام تابعی از سود پرداختی است.
2-3-1) عوامل مؤثر بر تقسیم سود
شرکت ها برای تعیین میزان سود تقسیمی خود علاوه بر در نظر گرفتن موارد قانونی، عوامل و محدودیت های دیگری را نیز باید درنظر بگیرند که مهمترین آنها عبارتند از :
١) وضعیت نقدینگی شرکت: از آنجا که سود نقدی مبین خروج وجه نقد از شرکت است، هر چه وضعیت نقدینگی شرکت بهتر باشد، شرکت توانایی بیشتری در پرداخت سود خواخد داشت. وجود سود به تنهایی دلیلی برای تقسیم سود آن نیست بلکه باید نقدینگی کافی نیز وجود داشته باشد.
٢) محدودیت قرارداد وام: محدودیت هایی توسط وام دهندگان در مورد توزیع سود بین سهامداران به مورد اجرا گذاشته می شود تا توانایی شرکت را برای پرداخت اقساط وامهای خود بالا ببرند.
٣)سودآوری و فرصت های سرمایه گذاری: در صورتیکه شرکت فرصت های سرمایه گذاری و سودآوری داشته باشد می تواند از سود به عنوان تامین مالی آنها استفاده کند لذا سود کمتری بین سهامداران توزیع می نماید.
۴) مالیات: بسیاری از کشورها نرخ مالیات بر درآمد مرتبط با سود سرمایه ای و سود سهام یکسان است و کل سود سهام دریافتی توسط اشخاص در سال دریافت سود ٬ مشمول مالیات می شود. اما مالیات بر درآمد سرمایه ای در سال فروش سهام قابل پرداخت خواهد بود و شرکت ها باید سیاستی را اجرا کنند که حداقل بار مالیاتی برای سهامداران داشته باشد.
۵) توانایی شرکت در دستیابی به بازارهای پول و سرمایه: هر چه توانایی شرکت در وام گیری و تامین وجوه از طریق بدهی بیشتر باشد، انعطاف پذیری آن در پرداخت سود سهام بیشتر خواهد بود.
۶) هزینه انتشار سهام جدید: پرداخت سود سهام از یک طرف و باز پس گرفتن آن به صورت افزایش سرمایه مستلزم صرف وقت و هزینه برای شرکت است، بدون اینکه منافعی نصیب سهامداران شود.
٧) میزان سودهای شرکت: شرکتی که سودآوری آن نسبت به سایر شرکتها ثبات بیشتری داشته باشد سود سهام نقدی آن منظم تر می شود و احتمالاً درصد بالاتری از سود را بین سهامداران توزیع می کند. درنتیجه پرداخت سود سهام احتمال بروز عدم اطمینان در ذهن سهامداران نسبت به سلامت مالی شرکت را کاهش می دهد. روند سودآوری بلند مدت مهمترین عامل در توانایی پرداخت سود سهام توسط شرکت است. نوسانات کوتاه مدت یا مقطعی در سودآوری، هنگامی که روی وجه نقد یا سرمایه شرکت اثر نگذاشته اند، تاثیر کمی بر تصمیمات تقسیم سود شرکت می گذارد.
٨) کنترل: اگر شرکتی سود سهام قابل توجهی پرداخت کند احتمالاً بعدها باید وجوه مورد نیاز برای سرمایه گذاری پروژه های سودآور را از طریق فروش سهام جدید تامین کند. در چنین شرایطی کنترل امور شرکت توسط سهامداران قدیمی که سهام جدید را خریداری نکرده اند کمتر می شود. اینگونه سهامداران ممکن است سود سهام کم و تأمین مالی پروژه های سرمایه گذاری از طریق سود تقسیم شده را ترجیح دهند.
٩) تورم: یکی از عواملی که در میزان سود سهام نقدی اثر دارد تورم است. این موضوع باعث شده که شرکت ها به تدریج میزان سود تقسیمی را افزایش دهند. اگر شرکتی هر سال مبلغ ثابتی را به عنوان سود سهام پرداخت کند، به لحاظ وجود تورم، ارزش واقعی با خرید آن سوددهی به تدریج کاهش می یابد. برخی از شرکت ها از نظر تقسیم سود سیاستی را در پیش گرفته اند که در اجرای آن آثار تورم خنثی می گردد. در اجرای این سیاست سعی می شود که با توجه به نرخ تورم میزان سود پرداختی هر ساله افزایش یابد تا قدرت خرید مبلغی که از این بابت به سهامدار عادی پرداخت می گردد ثابت باشد.
١٠) اندازه شرکت: اندازه شرکت بر سهولت دسترسی آن به بازارهای سرمایه تاثیر می گذارد. شرکتی که از نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام بالایی برخوردار است برای تأمین وجه مورد نیاز پرداخت بهره و اصل بدهی در سررسید، درصد بالاتری از سود خود را نگهداری می کنند.
١١) ترکیب ساختار سرمایه: اگر قرار باشد که درصد ترکیب ساختار سرمایه معین باشد، باید مقدار مشخصی از سرمایه مورد نیاز را از محل نگهداری سود شرکت تأمین کرده و باقیمانده سود به صورت سود سهام نقدی به سهامداران پرداخت شود[18].
2-4) تئوری های مربوط به سیاست تقسیم سود
سیاست تقسیم سود، یک جنبه مهم از مدیریت مالی است، به دلیل این که که مدیران در قالب این سیاست، تصمیم می گیرند که از نتیجه کلی عملیات شرکت یعنی سود، چه مبلغی بین سهامداران توزیع و چه مبلغی به صورت سود سنواتی در شرکت نگهداری شود. بازده کلی سهامدار نیز از عوامل این تصمیم گیری یعنی سود سهم دریافتی وی و عایدی سرمایه ای(افزایش قیمت سهام طی دوره معین) ناشی می شود. بنابراین سود سهام دریافتی سهامدار یک عنصر مهم در بازده سرمایه گذاری در شرکت به شمار می رود. تئوری پردازان مالی نظریات خود را با توجه به وجود یا عدم ارتباط بین سیاست های تقسیم سود و ارزش سهام، ارایه داده اند. بعضی از این صاحب نظران کوشیده اند با توسل به ریاضیات پیچیده و تحت شرایط بازار سرمایه کامل ، فرضیات خود درباره عدم ارتباط تقسیم سود و ارزش سهام را به اثبات برسانند. پیروان این مکتب به “پیروان بازار کامل” معروف هستند. عده ای دیگر به وجود نواقص در بازارهای واقعی اشاره می کنند و مدعی هستند به دلیل وجود این نواقص سیاست تقسیم سود، ارزش سهام را تحت تأثیر قرار می دهد. طرفداران این مکتب به “پیروان بازار ناقص” مشهورند. در متون مالی نظریات این دو گروه به ترتیب تحت عنوان عدم ارتباط تقسیم سود و مربوط بودن تقسیم سود آمده است[6].
2-4-1) نظریه عدم ارتباط تقسیم سود
مودیلیانی و میلر در سال 1961 در مقاله ای بیان کردند که سود پرداختی تأثیری بر قیمت سهام ندارد و فقط سیاست سرمایه گذاری عاملی است که می تواند درآمد حاصله شرکت و درنتیجه قیمت سهام آن را افزایش دهد. بنابراین در مقابل تصمیمات مربوط به سرمایه گذاری، نحوه تقسیم سود از اهمیت چندانی برخوردار نیست. این نظریه مبتنی بر فروض زیر است:
الف) بازار سرمایه در رقابت کامل قرار دارد یعنی:
هیچ خریدار یا فروشنده ای آ نقدر بزرگ نیست که تأثیر قابل ملاحظ های بر قیمت حاکم بر بازار بگذارد.
کلیه سرمایه گذاران بدون هیچ گونه هزینه ای و به طور یکسان به اطلاعات مربوط به قیمت و سایر خصوصیات مربوط به سهام دسترسی دارند.
هیچ گونه هزینه داد و ستد، مالیات نقل و انتقال سهم و یا سایر هزینه های معاملاتی مربوط به خرید و فروش سهام وجود ندارد.
هیچ گونه تفاوت مالیاتی از نظر مالیات بر افزایش قیمت و مالیات بر سود سهام وجود ندارد.
ب) سرمایه گذاران در بازار رفتار منطقی و عقلانی دارند (این فرض حاکی از نبود هزینه های نمایندگی است) یعنی:
1. سرمایه گذاران همیشه ثروت بیش تر را به ثروت کم تر ترجیح می دهند.
2. سرمایه گذاران نسبت به افزایش ثروت خود به شکل پرداخت نقدی در قیمت سهام خود بی تفاوت هستند.
3. قیمت اوراق بهادار برابر است با ارزش فعلی جریانات نقدی مورد انتظار.
4. هیچ تضادی منافعی میان سهامداران و مدیران وجود ندارد.
ج) سرمایه گذاران نسبت به برنامه آینده سرمایه گذاری و سود شرکت اطلاعات کامل دارند.
مودیلیانی و میلر در مقاله ای در سال 1958 بحث دیگری را در مورد ساختار سرمایه ارایه دادند که نشانگر این است که ارزش کلی شرکت به ساختار سرمایه آن بستگی ندارد. آنان همچنین اعتقادات خود در مورد ساختار سرمایه را به نوعی به نظریات خود در مورد سیستم های تقسیم سود تعمیم می دهند. برای توضیح بیشتر این موضوع، فرض کنید شرکتی در مورد تصمیمات سرمایه گذاری با دو حالت زیر روبروست:
الف) شرکت می تواند عایدات خود را برای تأمین مالی پروژه های سرمایه گذاری خود نگه دارد.
ب) عایدات را بین سهامداران به عنوان سود سهام توزیع و معادل آن از طریق انتشار سهام جدید برای انجام پروژه های سرمایه گذاری استفاده کند.


پاسخ دهید