3-4-3- ارزیابی معدنی28
3-5- چگونگی تهیه مصالح در کارگاه‌های شن و ماسه29
3-6- شن و ماسه در بتن32
3-7- شن و ماسه در آسفالت32
3-8- مطالعه بازار33
فصل چهارم- ارزیابی مالی- اقتصادی طرح36
4-1- هزینه‌های سرمایه‌ای36
4-1-1- سرمایه‌گذاری ثابت36
4-1-2- سرمایه‌ در گردش43
4-2- هزینه‌های بهره‌برداری44
4-3-قیمت فروش محصولات49
4-4- سایر اطلاعات واردشده در نرم‌افزار49
4-5- ارزیابی مالی طرح52
4-6- قیمت تمام‌ شده محصولات54
4-7- ارزش افزوده54
4-8- اثرات اشتغال‌زایی56
4-9- تحلیل حساسیت IRR56
4-10- نسبت سود خالص به کل فروش58
4-11- جریانات نقدی بمنظور برنامه‌ریزی مالی59
4-12- سناریوهای مختلف تولید معدن61
فصل پنجم- جمع‌بندی و پیشنهادات64
منابع و ماخذ68
ضمیمه71

فهرست جداولشماره صفحه
جدول 1-1: ارزش تولیدات مواد معدنی در معادن درحال بهره‌برداری برحسب فعالیت (میلیون ریال)3
جدول 1-2: مراحل مختلف معدنکاری شن و ماسه6
جدول 3-1: مقدار تولید شن و ماسه از معادن در حال بهره‌برداری (هزار مترمکعب)33
جدول 3-2: ارزش تولیدات شن و ماسه(میلیون ریال)34
جدول 4-1: هزینه احداث ساختمان و تاسیسات38
جدول 4-2: هزینه ماشین‌آلات خط تولید40
جدول 4-3: قیمت وسیله نقلیه41
جدول 4-4: هزینه تاسیسات مورد نیاز آب41
جدول 4-5: هزینه‌های ثابت پروژه43
جدول 4-6: حقوق و دستمزد نیروی‌کار45
جدول 4-7: هزینه تعمیر و نگهداری46
جدول 4-8: هزینه انرژی‌های مصرفی47
جدول 4-9: استهلاک48
جدول 4-10: قیمت محصولات49
جدول 4-11: تقسیم‌بندی هزینه‌های ثابت و متغیر طرح50
جدول 4-12- اطلاعات پروژه وارد شده در کامفار51
جدول 4-13: نتایج ارزیابی مالی طرح52
جدول 4-14: قیمت تمام شده برای هر واحد تولید54
جدول 4-15- مقادیرIRR بر حسب تغییرات پارامترها57
جدول 4-16: جریانات نقدی بمنظور برنامه‌ریزی مالی-کل60
جدول 4-17- شاخص‌های مالی سناریوها62
فهرست شکل‌هاشماره صفحه
شکل 1-1: موقعیت جغرافیایی معدن شاه‌کوه4
شکل 3-1: طرح پیشنهادی خط شن و ماسه کوهی در ظرفیت 100 تن در ساعت31
شکل 3-2: روند تغییرات مقدار تولید شن و ماسه34
شکل 3-3: روند تغییرات ارزش تولیدات شن و ماسه35
شکل 4-1- ساختار خالص ارزش افزوده ملی55
نمودار 4-2- تحلیل حساسیتIRR57
نمودار 4-3- نسبت سود خالص به کل فروش59

تقدیم به مادر و پدر عزیزم
که لحظات ناب باور بودن، لذت و غرور دانستن، جسارت خواستن، عظمت رسیدن و تمام تجربه‌های یکتا و زیبای زندگیم، مدیون حضور سبز آنهاست.
تقدیم به برادر عزیزم
که وجودش بهترین اتفاق زندگی‌ام و شادی‌بخش من است.

تشکر و قدردانی
خداوند را شاکرم که با لطف و عنایت بی‌انتهایش همواره نگهبان و امیدبخش من در کارهایم بوده است. حال که توفیق تحقیق و انجام این پژوهش را یافته‌ام بر خود واجب می‌دانم از تمامی عزیزانی که در طی انجام این پژوهش از راهنمایی و یاریشان بهره‌مند گشته‌ام تشکر و قدردانی کنم و برای ایشان از درگاه پروردگار مهربان آرزوی سعادت و پیروزی نمایم.
اساتید گرانقدرم جناب آقایان دکتر طائی و دکتر تاجی که در لحظه لحظه شکل‌گیری این پایان‌نامه، راهنما و مشوق بنده بودند و در مسائل و مشکلات موجود راهنمایی‌ام کردند و بی‌شک بدون لطف و توجه ایشان این پژوهش به سرانجام نمی‌رسید.
جناب آقای دکتر دانش‌جعفری، ممتحن محترم، به پاس نظرات گرانبهایشان جهت تکمیل هرچه بهتر کار پایان‌نامه لطفشان را از من دریغ نداشتند.
و صمیمانه‌ترین تقدیرها تقدیم به خانواده عزیز و مهربانم که همواره حامی و مشوقم بوده‌اند و پیمودن روزهای سخت و آسان زندگیم بدون دعای خیر و برکت وجودشان غیرممکن بود.

چکیده
مواد معدنی قسمت عمده نهاده‌های صنعت و ساختمان را در بر می‌گیرند، به این دلیل می‌توان وجود مواد معدنی فراوان را زمینه‌ساز رشد و توسعه صنعتی و عمرانی دانست و تجدید ناپذیر بودن این منابع، استفاده بهینه از آن‌ها را مورد توجه قرار می‌دهد. وجود ریسک بالا در استخراج و بازار فروش محصولات معدنی، مطالعات امکان‌سنجی اینگونه طرح‌ها را ضروری می‌نماید، در این مطالعات جنبه‌های فنی و اقتصادی طرح مورد بررسی قرار می‌گیرند و بدلیل تاثیر قابل توجه مولفه‌های هزینه‌ای بر تغییرات شاخص‌های اقتصادی پروژه، باید در برآورد آن‌ها دقت کافی داشت. هدف از انجام تحقیق پیش رو بررسی امکان‌سنجی مالی و اقتصادی استخراج شن و ماسه معدن شاه‎کوه با ظرفیت تولید 240 هزار تن در سال، به کمک نرم‌افزار کامفار می‌باشد. مدت زمان آماده‌سازی معدن یک سال با رقمی در حدود 8,630 میلیون ریال سرمایه‌گذاری اولیه، و طول دوره بهره‌برداری 12 سال در نظر گرفته شده است. بودجه لازم برای آغاز اجرای طرح،5,200 میلیون ریال به صورت آورده سهام‌دار و به میزان 3,500 میلیون ریال وام 5 ساله در نظر گرفته شده است. ارزش فعلی خالص طرح بالغ بر 3,463 میلیون ریال، نرخ بازدهی داخلی سرمایه‌گذاری 48.50% و نسبت فایده به هزینه 1.18 محاسبه شده‌اند. با توجه به شاخص‌های بدست آمده، فعالیت معدن شاه‌کوه دارای توجیه اقتصادی است و اجرای پروژه بیش از 13,608 میلیون ریال ارزش افزوده خالص ملی ایجاد می‌کند.
فصل اول- کلیات تحقیق

فصل اول-کلیات تحقیق
1-1- بیان مسئله
معادن ثروت و سرمایه ملی هر کشور می‌باشند، که ایران نیز به نوبه خود از این ثروت بهره‌مند می‌باشد. معادن بر اساس رویدادهای طبیعی به صورت تدریجی و به مرور زمان به وجود آمده‏اند که تشکیل دوباره آن در زود هنگام ناممکن بوده و بدرستی باید آن‌ها را در زمره منابع تجدید ناپذیر بدانیم؛ لذا لازم

است تا برای بهره‌مندی و استخراج از آن‌ها مطالعات دقیق و کارشناسانه‏ای انجام شود.
میزان تولید مواد معدنی کشور در دهه گذشته افزایش چشم‌گیری یافته است، از عواملی که موجب این افزایش شده‌اند می‌توان به پیشرفت در زمینه‌ دانش و عملیات اکتشاف که موجب مشخص شدن منشاء محیطی و چگونگی تشکیل ذخایر مختلف می‌شوند، اشاره کرد. در سال‌های اخیر بکارگیری روش‌های نوین ژئوفیزیکی و ژئوشیمیایی در کشف ذخایر جدید، بخصوص آن‌هایی که در اعماق زمین قرار دارند، کمک مؤثری نموده است. استفاده از ماشین‌آلات جدید در اکتشاف، استخراج و تغلیظ و تصفیه سبب شده که هزینه‌های استخراج پایین بیاید و بسیاری از ذخایر عمیق دور از دسترس نیز قابل بهر‌ه‌برداری شوند که در نتیجه میزان تولید روزانه افزایش یابد.
در این حین همزمان با بالارفتن تولید، میزان مصرف موادمعدنی بدلیل افزایش جمعیت، گسترش صنایع جدید و … افزایش یافته است .طرح احداث واحد تولید مصالح ساختمانی با توجه به رابطه‌ای که با معدن و صنعت، امور عمرانی، مسکن و شهرسازی و راه‌سازی و صنایع وابسته به این گروه دارد از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ بطوریکه در دنیا، تولید مصالح ساختمانی در 5 دهه اخیر بیش از 12 برابر شده است.1
همچنین اهمیت موضوع آمایش سرزمین، گسترش فراگیر صنعت، توجه به مساله حفاظت از طبیعت، محیط‌زیست و همچنین توسعه فضای سبز به عنوان یک ضرورت ایجاب می‌کند تا در انتخاب نوع و محل استقرار صنعت، تکنولوژی مورد استفاده و نیاز بازار و جامعه به آن صنعت بررسی دقیق و همه جانبه‌ای صورت پذیرد تا بعد از سرمایه‌گذاری و احداث واحد صنعتی از تخریب محیط‌زیست جلوگیری شود، لذا با توجه به اوصاف فوق مطالعات جانمایی استقرار گروه‌های صنعتی بر اساس امکانات و استعدادهای منطقه جهت فعال نمودن صنعت در آن ناحیه به منظور استفاده بهینه از امکانات خدادادی منطقه و ایجاد اشتغال زایی و سرمایه گذاری نیاز می‌باشد.
نتایج آمارگیری سال 1388 معادن کشور نشان می‌دهد که در سال 1387 تعداد 4116 معدن در حال بهره‌برداری در کشور وجود داشته است. از این تعداد، معادن شن و ماسه، سنگ تزیینی و سنگ لاشه به ترتیب با 1346، 725 و 513 معدن بیشترین تعداد را دارا بوده‌اند و این به آن معنا است که 32.7 درصد از معادن در حال بهره‌برداری کشور مربوط به استخراج شن و ماسه بوده است.
ارزش کل تولیدات معادن در حال بهره برداری کشور در سال1387 بالغ بر 35568 میلیارد ریال بوده است که معادن استخراج شن و ماسه با 2393 میلیارد ریال، 6.7 درصد را به خود اختصاص داده‌اند.
نتایج بدست آمده از آمارگیری نشان می‌دهد که مجموعاً 75458 نفر در سال 1387 در معادن در حال بهره‌برداری کشور به کار اشتغال داشته‌اند، در بین فعالیت‌های مختلف ، معادن شن و ماسه، زغال سنگ و سنگ تزئینی به ترتیب با 15737، 13136 و 12102 نفر بیشترین تعداد شاغلان را دارا بوده‌اند.
ارزش افزوده حاصل از فعالیت معادن در حال بهر‌ه‌برداری کشور در سال1387 جمعاً بالغ بر 27754 میلیارد ریال بوده است، ارزش افزوده حاصل از استخراج شن و ماسه 1989 میلیارد ریال بوده که 7.2 درصد از کل را شامل شده است.
همچنین در سال 1387 مبلغ 3302 میلیارد ریال در معادن در حال بهره‌برداری کشور سرمایه‌گذاری انجام شده است. در بین فعالیت‌های مختلف معادن شن و ماسه با 829 میلیارد ریال(25.1 درصد) بیشترین سرمایه‌گذاری را داشته است. در جدول 1-1، ارزش تولیدات مواد معدنی معادن درحال بهره‌برداری نشان داده شده است.
جدول 1-1: ارزش تولیدات مواد معدنی در معادن درحال بهره‌برداری برحسب فعالیت (میلیون ریال)
فعالیت١٣٧٠١٣٧۵١٣٨٠١٣٨۴١٣٨۵13861387کل معادن۴٢۴٨٧٠١٩۴١۶٠٠۵۶٧۵٧٨٧١۶٧٧٠٢۵۴٢٢۶۴٢۴٠٨3064705335567776استخراج شن و ماسه٧٨۶٩٣٢٧٧١۴٨۵۴٣٩٢٨١١٨۵٣٣٩١۵۴٨٢٠۴2147538۲۳۹۳۴۲۵ مأخذ- سایت مرکز آمار ایران
با توجه به مطالب اشاره شده در بالا، در نظر است امکان‌سنجی مالی- اقتصادی استخراج شن و ماسه از معدن شاه‌کوه واقع در استان گلستان در این پایان نامه مورد بررسی قرار گیرد. معدن شاه‌کوه واقع در 20 کیلومتری جاده آزادشهر- شاهرود در استان گلستان دارای ظرفیتی بیش از 120 میلیون تن سنگ کوهی2 است که درصدد استخراج شن و ماسه از آن می‌باشند، که با در نظر گرفتن دسترسی به مواد اولیه و رشد ساخت و ساز در سطح استان موقعیت مناسبی را ایجاد نموده است.
شکل 1-1: موقعیت جغرافیایی معدن شاه‌کوه
همانطور که در شکل بالا مشاهده‌ می‌شود، محدوده معدن مذکور با حروف A، B، C و D نشان داده شده است. لازم به ذکر است واحد استخراج شن و ماسه در نزدیکی مختصات A در نقشه بالا قرار گرفته است. با توجه به محل قرارگیری این معدن، شهرهای اطراف معدن بازار مصرف اصلی را تشکیل می‌دهند، همچنین با توجه به اطلاعات گردآوری شده حداکثر برد اقتصادی انتقال محصول تا شعاع 120 کیلومتری معدن می‌باشد3.
شن و ماسه، مواد بدون سیمان و مجزائی هستند که از متلاشی شدن سنگ‌های سطح زمین حاصل می‌شوند، با وجود اینکه این مواد در سطح زمین همیشه با هم یافت می‌شوند ولی در نوع و دانه‌بندی با هم تفاوت‌هایی دارند. بطورکلی طبق تعریف اداره استاندارد امریکا ASTM4 :
ماسه: عبارت است از مواد زاویه‌داری که از سایش و خرد شدن سنگ‌ها حاصل شده و دانه‌های آن از الک شماره 8/3 اینچ و تقریباً تماماً از الک شماره 4 یا 76/4 میلیمتر عبور نماید و یا اینکه تماماً روی الک شماره 200 مش باقی بماند.
شن: عبارت است از موادی که از سایش و خرد شدن سنگ‌ها حاصل شده و غالباً روی الک شماره 4 یا 76/4 میلیمتر باقی بماند و تماماً از الک شماره 2/1 اینچ عبور نمایند.
خصوصیات مورد نیاز برای یک ذخیره سنگ کوهی به عنوان منبع تامین مواد برای تولید شن و ماسه به شرح زیر است:
– سنگ باید دارای مقاومت تنشی بالا و طول عمر کافی باشد.
– ذخیره باید حداقل برای 10 سال و ترجیحا 20 سال کافی باشد.
– بازار مناسب برای فروش محصول وجود داشته باشد.
– آثار زیست محیطی طرح باید در حد مجاز و مورد تایید منابع طبیعی باشد.
– مجوزهای لازم شامل طرح اکتشافی، طرح بهره‌برداری، شناسنامه معدن و طرح بازسازی معدن برای استخراج و کانه‌آرایی کسب شود.
بطورکلی در کارگاه‌های تولید شن و ماسه دو نوع شن و ماسه تولید می‌شود:
شن و ماسه طبیعی که مستقیماً از سرند کردن و شستن و دانه‌بندی مخلوط شن و ماسه طبق نیاز مصرف‌کننده تهیه می‌شوند و دانه‌های طبیعی دارند.
شن و ماسه شکسته که از خرد کردن قطعات بزرگ سنگ (Over Size) درون سنگ‌شکن بدست می‌آید.
از اهداف خردایش، کاهش ابعاد ، افزایش سطح خارجی و آماده‌سازی و تهیه مواد معدنی با ابعاد و اشکال مشخص می‌باشد.
مراحل معدنکاری شن و ماسه شامل اکتشاف، تجهیز و آماده‌سازی و استخراج می‌باشد که در جدول زیر موارد مربوط به هر یک از مراحل ارائه شده است:
جدول 1-2: مراحل مختلف معدنکاری شن و ماسه
اکتشاف:آماده‌سازی: نمونه گیری
آنالیز
نقشه برداری
جواز معدن
….
مدت زمان تکمیل این مرحله بین 6 ماه تا 2 سال می‌باشد.- ساختمان سازی
– جاده سازی
– جاده اختصاصی معدن

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

….تجهیز(خرید ماشین آلات):استخراج:
– بولدزر- لودر- کامیون- نوار نقاله- سنگ‌شکن- سرند- سرند گریزلی- شستشو- پمپ- استخر…..
– حفاری – بارگیری – باربری – کارگر – مهندس – بهداشتی – بیمه…..
استخراج، هزینه‌های عملیاتی(جاری) را شامل می‌شود که 105 آیتم هزینه‌ای دارد.
مراحل خردایش
اولین مرحله خردایش در معدن در اثر آتشباری انجام می‌گیرد. در صورت طراحی سیستم آتشباری مناسب، ضمن خردایش اولیه تا حدودی می‌توان بطور انتخابی دانه‌بندی مواد خرد شده را کنترل کرد. دومین مرحله، در کارخانه فرآوری و در مراحل سنگ‌شکنی و آسیا کردن انجام می‌گیرد.
در فرآوری مواد معدنی، خردایش طی دو مرحله مستقل ولی وابسته به یکدیگر صورت می‌گیردکه شامل مرحله سنگ‌شکنی در محدوده ابعاد درشت‌تر از ۱۶۰۰ میکرون(۱۰ مش) و مرحله آسیا کردن برای ذرات ریزتر از ۱۶۰۰ میکرون می‌باشد.
عملکرد اقتصادی یک تأسیسات سنگ‌شکنی، مستلزم موارد زیر است:
– انتخاب صحیح دستگاه.
– عملیات دقیق نسبت به شرایط عملیاتی.
– نگهداری دستگاه‌ها.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در انتخاب سنگ‌شکن باید به نکات زیر توجه داشت:
– نوع ماده معدنی و قابلیت خردشوندگی.
– حداکثر ابعاد بار اولیه و توزیع دانه‌بندی آن.
– ابعاد محصول تولید شده و توزیع دانه‌بندی آن.
– ظرفیت موردنظر.
1-2- سوابق مربوط
در سال 1887 کتابی تحت عنوان نظریه اقتصادی محل راه‌آهن‌ها توسط آرتور م. ولینگتن به چاپ رسید. او که یک مهندس ساختمان بود، مهندسین را تشویق به بررسی‌های اقتصادی پروژه‌های صنعتی نمود. او برای بررسی اقتصادی طرح راه‌آهن از روش ارزش فعلی با عمر بی‌نهایت استفاده نمود.
در سال 1920 کتابی تحت عنوان مهندسی مالی توسط ا. بی گلدمن و در سال 1923 کتاب دیگری به نام اقتصاد مهندسی توسط جی. سی. ال. فیش منتشر شد. در کتاب‌های فوق سعی شد تا به کمک مدل‌های ریاضی، پروژه‌ها بصورت مدل‌های سرمایه‌گذاری فرموله شوند.گلدمن در کتاب خود از اینکه نویسندگان کتاب‌های مهندسی، به شناخت هزینه‌های لازم جهت اجرای طرح‌های مهندسی و نهایتا بررسی‌های اقتصادی توجه کافی نمی‌نمایند، اظهار تاسف می‌کند. او بررسی اقتصادی طرح‌ها را امری ضروری می‌داند.
در سال 1930 کتابی تحت عنوان مبانی اقتصاد مهندسی توسط پروفسور اوژن ال. گرانت به چاپ رسید. کتاب او اولین کتابی بود که پارامترهای اقتصادی را شناسایی و تکنیک‌های کمّی اقتصاد مهندسی را ارائه نمود. او از مقایسه اقتصادی بین چند طرح سخن گفت و اصول اقتصاد مهندسی را معرفی نمود. به همین دلیل او را بنیانگذار علم اقتصاد مهندسی می‌نامند.
امروزه این علم وسعت کاملی یافته، کتاب‌های متعددی در این زمینه انتشار یافته، در تکنیک‌های قدیمی بازنگری شده و تکنیک‌های جدید و پیشرفته‌ای خصوصاً در زمینه آنالیز حساسیت، مخاطره(شرایط عدم اطمینان یا ریسک) و تورم ارائه شده است. به مرور زمان بحث ارزیابی اقتصادی طرح‌ها مورد توجه کشورها و مجامع مختلف قرار گرفت و حتی با وجود آنکه در ابتدای امر در کشورهای سوسیالیستی و توسعه نیافته از ارزیابی طرح‌ها خیلی استقبال نشد ولیکن این روش در طول زمان بدون توجه به نظام اقتصادی حاکم بر کشورها مورد توجه و استقبال اکثریت قرار گرفت.
کتاب مدیریت استراتژیک صنایع معدنی در سال 1999 توسط انجمن مهندسی معدن و متالورژی امریکا (SME5) به چاپ رسید که در دو فصل از این کتاب، ارزیابی مالی طرح‌های معدنی را بر پایه دو اصل مقایسه طرح‌ها بر اساس شاخص‌های 6NPV و IRR7 بررسی کرده‌اند.
در سال 2009 اداره معادن امریکا کتاب ارزیابی طرح‌های توسعه‌ای ذخایر معدنی را منتشر کرد که مطالعات موردی شکست خورده در دنیا را بررسی کرده‌اند. در این کتاب 6 طرح بزرگ صنایع معدنی اروپا و امریکا را که فقط بدلیل ارزیابی نادرست مالی در پیش‌بینی سرمایه‌گذاری با شکست روبرو شده بودند را مورد مطالعه و بررسی قرار دادند که بیشترین خطای مطالعات اقتصادی آن‌ها، عدم پیش‌بینی درست شرایط بازار و بازار فروش تشخیص داده شده است.
پژوهشنامه SAIMM8(موسسه مهندسی معدن و متالورژی افریقای جنوبی)، در سال 2009 و 2010 طی سه مقاله کلیدی، چالش‌های پیش روی مطالعات مالی طرح‌های عظیم معدنی که تحت پوشش شرکت‌های چند ملیتی هستند را ‌بررسی نموده است و به 3 نکته کلیدی در ارزیابی طرح‌ها اشاره کرده است، که، باید از متخصصین علم اقتصاد کمک گرفته شود، عمر پروژه و ریسک‌های اقتصادی طرح‌ها با جدیت بیشتری مطالعه شود و علاوه بر نرخ بازگشت داخلی پروژه‌ها با توجه به موقعیت جغرافیایی و عمر پروژه وثبات سیاسی کشور مورد نظر، حداقل نرخ جذب کننده بهره‌برداری لحاظ شود.
در کنگره جهانی معدن سال 2012، طی یک سخنرانی کلیدی، رئیس سابق بانک مرکزی امریکا به دو محور اساسی اشاره کرده است، که نیاز بازار و نیازهای آتی تکنولوژی‌های در پیش روی بشر بر نوسانات شدید قیمت مواد معدنی بسیار موثر هستند مانند کاهش استفاده از سرب پس از جنگ جهانی اول و دوم که منجر به استفاده از عناصر جایگزین و عدم استقبال از سرب شد، همچنین پیمان‌های منطقه‌ای، بین‌المللی و استراتژیک در معادن در بررسی و مطالعه بازار ماده معدنی موردنظر نقش بسیار اساسی را ایفا می‌کنند مانند ثبات نسبتا مناسب عرضه و تقاضا و قیمت طلا در جهان.
در ایران نیز تاریخچه استفاده از ارزیابی اقتصادی به سال 1327 و به طراحی سدهای مخزنی بزرگ برمی‌گردد.
1-3- سوال‌های تحقیق
– آیا تاسیس واحد استخراج شن و ماسه معدن شاه‌کوه دارای نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری قابل توجیه است؟9
– آیا این طرح دارای ارزش افزوده فعلی خالص مثبت و قابل قبولی است؟
– آیا قیمت تمام‌شده شن و ماسه تولید شده قادر به رقابت با معادن مشابه نزدیک است؟
1-4- فرضیه‌های تحقیق
– احداث واحد استخراج شن و ماسه معدن شاه‌کوه دارای نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری قابل توجیه است.
– استخراج معدن شن و ماسه شاه کوه دارای ارزش افزوده قابل قبول می‌باشد.
1-5- اهداف تحقیق
– محاسبه شاخص‌های مالی طرح.
– ارزیابی فنی طرح شامل انتخاب نوع ماشین‌آلات بر اساس ظرفیت تولید.
– ارزیابی مالی و اقتصادی طرح تاسیس واحد استخراج شن و ماسه که نوعی ارزیابی قبل از اجرا از منظر سودآوری یا زیان‌ده بودن خواهد بود.
– بررسی میزان اشتغال‌زایی تاسیس این واحد.

1-6- روش تحقیق
1-6-1- نوع روش تحقیق
پس از برآورد هزینه‌ها، درآمدها و جریان نقدینگی حاصل از احداث واحد استخراج شن و ماسه به تحلیل هزینه و فایده طرح پرداخته می‌شود.
1-6-2- روش گردآوری اطلاعات وداده‌ها
جمع‌آوری اطلاعات از گزارشات و اسناد موجود در مرکز آمار، مراجعه به اتحادیه صنف شن و ماسه و سازمان‌های ذیربط (وزارت صنایع و معادن، معاونت عمرانی استانداری و …) ،شرکت‌های مشاوره‌ای و مهندسی معدن و مصاحبه با کارشناسان و صاحبنظران این صنعت.
تمام اطلاعات، داده‌ها و هزینه‌های نمونه‌برداری، نقشه برداری، مطالعات ژئوفیزیکی و ژئوتکنیکی طرح با توجه به تعامل و همکاری استاد مشاور در مجموعه شرکت مربوطه (شرکت سامان کاوش) و سازمان صنایع و معادن استان گلستان به صورت دقیق و قابل اطمینان در دسترس می‌باشد.
1-6-3- جامعه آماری، روش نمونه‌گیری حجم نمونه
برای طرح مورد بررسی، جامعه آماری به این معنا کاربرد ندارد.
1-7- تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی طرح
طرح سرمایه‌گذاری: مجموعه عوامل و اجزاء و برنامه‌های اجرایی زمان‌بندی شده برای ایجاد یک واحد تولیدی با سرمایه لازم به منظور تولید کالا و خدمات جهت تامین قسمتی از نیاز جامعه، افزایش سطح تولید، رفاه و توسعه اقتصادی کشور را گویند.
ارزیابی طرح: استفاده از ضوابط و معیارهای علم اقتصاد در انتخاب بهترین گروه از شقوق یا گزینه‌های مختلف طرح‌های سرمایه‌گذاری را ارزیابی طرح گویند.
ارزش فعلی: تمام دریافت‌ها و پرداخت‌هایی که در آینده ایجاد خواهند شد بر اساس یک نرخ بهره تنزیل و تبدیل به ارزش فعلی در مبدا پروژه می‌شوند.
نرخ بازگشت سرمایه: نرخ تنزیلی است که ارزش فعلی جریان درآمدی و هزینه‌ای یک طرح سرمایه‌گذاری را صفر می‌کند.
مش:تعداد روزنه‌ها در یک اینچ طول سرند را مش می‌گویند.
سنگ‌شکن‌: عملیات خرد کردن مواد اولیه از ابعاد اولیه خارج شده از معدن تا بدست آوردن ابعاد مناسب برای ورود به آسیاب‌های مواد خام را انجام می‌دهد.
آتشباری: عملیاتی که در آن جهت استخراج ماده معدنی در معدن‌های زیرزمینی و روباز از چاشنی، آمفو و یا دینامیت استفاده می‌شود.
سرند کردن: جهت دانه‌بندی مصالح طبیعی و شکسته، خشک و مرطوب از معادن کوهی و رودخانه ای مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند.
1-8- مشکلات و تنگناهای احتمالی تحقیق
– وجود مشکلات در گردآوری اطلاعات(نیاز به معرفی‌‌نامه از طرف دانشگاه به مراکز مورد نیاز).
– عدم انجام کار منسجم مشابه در زمینه موضوع طرح(بررسی همزمان فنی و اقتصادی یک معدن).
– مراجعه حضوری به منطقه جهت تعیین تعرفه‌های قیمت انرژی، هزینه‌های دستمزد کارگری و تعمیرات روزانه ماشین‌آلات معدن.
1-9- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
در این مطالعه سعی بر آن است تا پس از بدست آوردن کامل اطلاعات مورد نیاز و داده‌های هزینه‌ای و درآمدی، با استفاده از روش‌های متداول ریاضی در تجزیه و تحلیل اطلاعات برای ارزیابی اقتصادی طرح به محاسبه نرخ بازدهی داخلی، ارزش فعلی خالص، دوره بازگشت سرمایه در اثر اجرای این طرح وتحلیل حساسیت و … پرداخته شود. برای پیش‌بینی و مطالعه بازار از نرم‌افزار excelاستفاده خواهد شد و در آخر برای به روز بودن تحقیق جهت بدست آوردن شاخص‌های اقتصادی با استفاده از نرم افزار comfarبه تجزیه و تحلیل اطلاعات پرداخته شود.
فصل دوم- مبانی نظری امکان‌سنجی و پژوهش‌های پیشین

فصل دوم- مبانی نظری امکان‌سنجی و پژوهش‌های پیشین
2-1- امکان‌سنجی
مطالعه امکان‌سنجی ابزاری برای کمک به بنیان‌گذار پروژه در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری می‌باشد، که شامل بخش‌های آشنایی با طرح، مطالعه بازار، مطالعات فنی و برآورد امکانات زیربنایی طرح، برآورد سرمایه‌گذاری طرح، برآورد هزینه‌های تولید و ارزش فروش سالانه طرح و تعیین شاخص‌های مالی و اقتصادی طرح است و در کل تجزیه و تحلیل یک پروژه را امکان‌سنجی گویند.
روش‌های تصمیم‌گیری، برای ارزیابی و بهینه‌سازی پروژه‌های معدنی، برنامه‌ها و عملیات اجرایی و موقعیت‌های سرمایه‌گذاری در هر دو بخش خصوصی و دولتی بکار گرفته می‌شوند. در پروژه‌های بخش خصوصی ماکزیمم شدن منافع از موضع سرمایه‌گذار مورد توجه قرار می‌گیرد و ممکن است منافع یا ضررهای اجتماعی طرح کمتر مورد توجه باشد، در حالیکه در پروژه‌های دولتی، از آنجا که هدف از سرمایه‌گذاری افزایش رفاه حال عموم مردم می‌باشد، منافع و ضررهای عمومی یک سرمایه‌گذاری مورد توجه قرار می‌گیرد.
در فرایند تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری در یک طرح معدنی، بعد از جمع‌آوری اطلاعات در مورد شاخص‌های زمین‌شناسی، برنامه‌های مهندسی برای استخراج و تولید، سرمایه و هزینه‌های عملیاتی ناشی از بکارگیری این برنامه‌ها، پیش‌بینی بازار کانی‌ها و سیاست‌های دولت در رابطه با معدن؛ با کمک روش‌های ارزیابی اقتصادی به برآورد شاخص‌های اقتصادی پرداخته می‌شود.
پروژه‌های انجام شده در صنعت معدنکاری با هدف به حداکثر رساندن ارزش اقتصادی است، این صنعت به دلیل نا‌اطمینانی در قیمت کالا، که به طور مستقیم بر درآمد اثر دارد و این حقیقت که هزینه‌های سرمایه‌ای بسیار زیادی برای استخراج، تولید و حمل و نقل مورد نیاز است، معمولا با درجه بالایی از ریسک روبرو است، با توجه به ریسک بالا و خطر عدم بازگشت سرمایه در پروژه‌های معدنی، امکان‌سنجی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. این مطالعات به عنوان اولین مرحله پروژه معدنی از پی‌جویی اکتشاف آغاز و تا زمان بهره‌برداری ادامه پیدا می‌کنند، که در مراحل اولیه با اطلاعات محدود زمین‌شناسی و بالطبع با دقت کمی انجام می‌شود و افزایش دقت در جمع‌آوری اطلاعات لازم، کارایی تصمیم‌گیری روش آنالیز را افزایش می‌دهد. در مبحث امکان‌سنجی، ادامه یا توقف پروژه معدنی در چندین مرحله مورد بررسی قرار می‌گیرد. ممکن است یک پروژه در بخش اکتشافی متوقف شود چرا که هر چه مطالعات تفضیلی‌تر می‌شوند، هزینه‌های آن نیز افزایش می‌یابد، لذا تصمیم‌‌گیری برای توقف پروژه در همان مراحل ابتدایی به کاهش هزینه‌ها کمک می‌کند.
روش‌های ارزیابی اقتصادی بکار رفته در این طرح شامل ارزش فعلی خالص، نسبت ارزش فعلی خالص، نرخ بازده داخلی، نرخ بازده داخلی تعدیل شده، نسبت سود به هزینه و دوره بازگشت سرمایه می‌باشند.
2-2- روش ارزش فعلی خالص(NPV)
ارزش فعلی خالص پروژه، به عنوان ارزش بدست آمده ناشی از تنزیل جداگانه جریان‌های نقدی برای هر سال، در تمام طول پروژه و با نرخ تنزیل ثابتی که حاصل میانگین وزنی نرخ‌های مختلف بازدهی فعالیت‌های گوناگون اقتصادی در جامعه است که تاثیر مستقیم از نرخ بهره بازار می‌پذیرد، تعریف شده است.
〖NPV=∑_(t=0)^T▒〖(B_t 〗-C_t)×(1+r)〗^(-t)
چنانچه برای پروژه‌ای مقدارNPV مثبت و حتی برابر با صفر باشد، پروژه اقتصادی است و در غیر اینصورت آن پروژه غیر اقتصادی است.
این روش اساس محاسبه بعضی از روش‌ها نیز می‌باشد، مثلا با برابر صفر قرار دادن فرمول NPV و محاسبه مقدار r، نرخ بازگشت سرمایه بدست می‌آید و یا با مساوی صفر قرار دادن NPV و محاسبه مقدار t، دوره بازگشت سرمایه بدست آمده و استفاده از آن روش میسر می‌شود.
2-3- نسبت ارزش فعلی خالص (NPVR10)
از تقسیم ارزش فعلی خالص(NPV) به ارزش فعلی سرمایه‌گذاری مورد نیاز(PVI)، نسبت ارزش فعلی خالص حاصل می‌شود و نرخ بازده تنزیل شده‌ای را بدست می‌دهد که برای مقایسه جایگزین پروژه‌ها بکار می‌رود.
NPVR=NPV/PVI
2-4- نرخ بازده داخلی (IRR) و نرخ بازده داخلی تعدیل شده(MIRR11)
نرخ بازده داخلی، نرخ تنزیلی است که تحت آن بین درآمدها و هزینه‌ها تعادل برقرار می‌شود، طی آن ارزش فعلی خالص، ارزش آتی و یا ارزش سالیانه جریان نقدی برابر صفر است و نشان‌دهنده حداکثر نرخ بهره‌ای است که می‌توان پرداخت کرد بدون آنکه پروژه دچار ضرر اقتصادی شود.
〖∑_(t=0)^T▒〖(B_t 〗-C_t)×(1+i)〗^(-t)=0
ملاک اقتصادی بودن در این روش، مقایسه نرخ بدست‌ آمده با حداقل نرخ جذب‌کننده بهره‌برداری (MARR12) می‌باشد، اگر مساوی یا بزرگتر از آن باشد طرح پذیرفته می‌شود و چنانچه کوچکتر از آن باشد طرح پذیرفته نمی‌شود.
در بعضی از طرح‌ها ممکن است تعداد جواب‌های بدست آمده برای i بیش از یک مورد باشد، این حالت وقتی پیش می‌آید که بیش از یکبار تغییر علامت در توزیع جریان نقدینگی وجود داشته باشد، در چنین شرایطی انجام ارزیابی اقتصادی پیچیده می‌باشد زیرا امکان دارد هیچ یک از این مقادیر، نرخ بازگشت واقعی نباشند، در این مواقع چنانچه استفاده از روش IRR ضروری نباشد، بهتر است از سایر روش‌ها استفاده کرد.
نحوه محاسبه نرخ بازده داخلی تعدیل شده به این صورت است:
MIRR=q^(1/(n-1))-1
که در آن n تعداد سال‌های عمر پروژه است و q خارج‌قسمت تقسیم جریانات نقدی ورودی13 تنزیل شده به آخر پروژه توسط نرخ بهره سرمایه‌گذاری مجدد14، بر ارزش فعلی جریانات نقدی خروجی15 پروژه که بر اساس نرخ بهره استقراض16 تنزیل شده‌اند، می‌باشد. نرخ بازده داخلی تعدیل شده شاخص صحیح‌تری از قابلیت سودآوری طرح می‌باشد.
2-5- نسبت فواید به هزینه‌ها((BCR17
در این روش با محاسبه فواید، ضررها و هزینه‌های اجرای پروژه در طی دوره‌های زمانی مختلف و محاسبه ارزش حال این اقلام، نسبت ارزش فعلی فواید یک طرح تقسیم بر ارزش فعلی هزینه‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهند، و معمولا یک روش تحلیلی بنیادی در بررسی پروژه‌های بخش عمومی می‌باشد زیرا که در فعالیت‌های دولتی سودآوری هدف اصلی انجام طرح نمی‌باشد، بلکه فواید عمومی یک طرح برای تصمیم‌گیری و اجرا مورد توجه قرار دارد.
B/C=(∑_(t=0)^T▒〖B_t (1+r)〗^(-t) )/(∑_(t=0)^T▒〖C_t (1+r)〗^(-t) )
چنانچه این نسبت بزرگتر از عدد یک باشد، اجرای پروژه اقتصادی است و در صورت کوچکتر از یک بودن اجرای پروژه غیر اقتصادی است و اگر برابر با عدد یک باشد پروژه در نقطه سربه‌سری اجرا می‌شود.
2-6- دوره بازگشت سرمایه
هر سرمایه‌گذار با توجه به شرایط خاص خود حداقل نرخ بهره‌ای را تعریف می‌کند و محاسبات خود را براساس آن تنظیم می‌کند، که در انتخاب بین فرصت‌های سرمایه‌گذاری، مدت زمان برگشت سرمایه با نرخ مورد نظر وی مهم می‌باشد. دوره بازگشت سرمایه به دوره‌ای گویند که سرمایه مصرف شده از طریق سود حاصل در این دوره بازیافت می‌شود، منظور از سود، سود خالص پس از مالیات که هزینه مالی و استهلاک به آن افزوده شده است، می‌باشد. بر اساس این روش، پروژه‌ای که دارای دوره بازگشت سرمایه کوتاه‌تر می‌باشد اقتصادی‌تر است، زیرا بسیاری از کارفرمایان به دلیل ریسک‌گریز بودن ترجیح می‌دهند که اصل سرمایه در کوتاه‌ترین زمان برگشت داده شود.
روش‌های قبلی سودآوری پروژه را بیان می‌کنند درحالی که این روش سرعت برگشت سرمایه را بدست می‌دهد. تحلیل دوره بازگشت می‌تواند دو حالت داشته باشد:
– حالتi>0% ، که اصطلاحا دوره بازگشت تنزیل شده18 نامیده می‌شود.
– حالت i=0% ، که اصطلاحا دوره بازگشت بدون بازدهی19 نامیده می‌شود.
معمولا دوره بازگشت را بدون درنظر گرفتن هرگونه بازدهی(i = 0%) تعیین می‌کنند و مقدار بدست آمده به عنوان یک شاخص اولیه برای بررسی اینکه آیا طرح پیشنهادی قابل قبول می‌باشد یا خیر، مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از این معیار جهت انتخاب نهایی بین گزینه‌های موجود اشتباه است زیرا در محاسبه آن ارزش زمانی پول در نظر گرفته نمی‌شود.
2-7- مروری بر مطالعات انجام شده
– تخمه‌چی و سروش در سال 1383 به بررسی ویژگی‌های ژئوتکنیکی و اقتصادی آهک و ایگنمبریت سازند قم به منظور جایگزینی با منابع شن و ماسه رودخانه‌ای پرداختند. مطالعات آن‌ها نشان داد ایگنمبریت و آهک سازند قم از نظر میزان ذخیره برای برنامه‌ریزی بلند مدت استخراجی قابل اعتمادند و استخراج از این منابع نیز مشکل زیست‌محیطی به دنبال نخواهد داشت، اما مشکل عمده این واحدهای سنگی به عنوان مصالح سنگ دانه‌ای هزینه بالای استخراج و دانه‌بندی شامل چال‌زنی، آتشکاری، بارگیری، باربری، دپو، سنگ‌شکنی و دانه‌بندی است که برای مصالح ایگنمبریتی حدود 22000 ریال بر مترمکعب، یعنی درحدود 8300 ریال بر تن، و برای مصالح آهکی حدود 15000 ریال بر مترمکعب، یعنی در حدود 6000 ریال بر تن محاسبه شده بود که درنتیجه به نظر می‌رسید به لحاظ اقتصادی جذابیتی برای صنعت نداشته باشد.
– لطفعلی‌پور و اسلامی در سال 1386 با استفاده از دو معیار ارزش خالص فعلی و نسبت فایده به هزینه به ارزیابی هزینه- فایده و تحلیل حساسیت مجتمع مس سرچشمه پرداختند. مقدار ارزش حال خالص جریانات نقدی مجتمع طی دوره 1370 تا 1380به میزان 56846 میلیارد ریال و نرخ بازدهی داخلی 31.5 درصد بود و برای دوره 1384 الی1390 ارزش حال خالص این مجتمع 5313 میلیارد ریال برآورد شد. در این مطالعه با تغییر عواملی مانند قیمت مس، هزینه‌ها و نرخ تنزیل، تحلیل ارزیابی اقتصادی مجتمع مس سرچشمه مورد بررسی قرار گرفت که با توجه به نتایج بدست آمده حساس‌ترین پارامتر قیمت مس بوده و بعد از آن تغییر هزینه‌ها بیشترین تاثیر را بر ارزش فعلی خالص داشته است اما نرخ تنزیل تاثیر چندانی بر ارزش فعلی خالص نداشته است، در نتیجه باید دقت بیشتری در پیش‌بینی قیمت مس و برآورد هزینه‌ها به عمل آید. ارزیابی اقتصادی فعالیت‌های آتی و بررسی آینده مجتمع مس سرچشمه از بعد هزینه- فایده این نتیجه را درپی‌ داشته است که فعالیت مجتمع توجیه‌پذیر می‌باشد. این طرح در اشتغال‌زایی، تولید ناخالص داخلی، صنایع جنبی، توسعه اقتصادی منطقه در بخش صنعت و معدن کل کشور تاثیرگذار بوده و در نتیجه بکارگیری منابع سرمایه‌ای و نیروی کار ماهر و مدیریت در آن الزامی می‌باشد.
– نادری در سال 1386 در مطالعات امکان‌سنجی طرح تولید سنگ دانه‌بندی شده و پودر سنگ، به معرفی و موارد مصرف سنگ دانه‌بندی شده، روش‌ها، مراحل و ماشین‌آلات تولید پرداخته است. همچنین وضعیت جهانی و تولید پودر سنگ و سنگ دانه‌بندی شده در ایران را مورد مطالعه قرار داد. در بررسی ظرفیت تولید سنگ دانه‌بندی شده در کشور بین سال‌های 1379 تا 1386، نرخ رشد متوسط عددی برابر با 30 درصد بوده است و بیشترین افزایش ظرفیت در سال‌های 1384 و 1385 بوده است. مجموع سرمایه‌گذاری ثابت در واحدهای تولید سنگ دانه‌بندی شده حدود 593 میلیارد برآورد شده است. بیشترین میزان اشتغال مربوط به استان‌های خراسان رضوی، اصفهان و یزد بوده است. وی در بررسی فنی و اقتصادی به معرفی دستگاه‌ها و تجهیزات تولید و تعیین هزینه‌های تولید برای یک واحد تولید پودر سنگ با ظرفیت تولید 20000 تن در سال پرداخته است.
– تاجی در سال 1389به ارزیابی اقتصادی و بازارسنجی معادن حاجی آباد هرمزگان پرداخت. وی به بررسی امکان‌سنجی بازار محلی(روستاهای اطراف) و نزدیکترین شهرها به معدن و همچنین به مطالعه جریان نقدینگی معدن با ظرفیت‌های مختلف تولید سالیانه(30000،20000،10000 تن در سال) پرداخته است. اضافه کردن ساعات کاری در این مطالعه نشان داد که ظرفیت مطلوب سالیانه معدن بین 10 تا 20 هزار تن می‌باشد، دلیل اصلی این امر به علت کشش ضعیف بازار محلی و دور بودن از شهرهای بزرگ(عدم دسترسی به بازارهای جدید) می‌باشد، همچنین هزینه مورد نیاز برای آماده‌سازی‌های مربوط به جاده‌سازی در ظرفیت تولید بیشتر از 20هزار تن، بالا بوده است. در این مطالعه IRR برای ظرفیت تولید 10هزار تن برابر با 82%، برای ظرفیت 20هزار تن برابر با 115% و برای ظرفیت 30هزار تن برابر با 55% بدست آمده است.
– تاجی در سال 1390 به ارزیابی فنی معادن شن و ماسه حاجی آباد هرمزگان پرداخته است. وی ماشین‌آلات تولیدی شامل انواع سنگ‌شکن، انواع سرند، انواع پمپ آب، انواع نوار نقاله، طراحی مقدماتی مسیر محل و طراحی سیکل خردایش معدن را مورد بررسی قرار داده است. به منظور افزایش تولید معدن به عنوان یکی از سناریوها پیشنهاد شده است که ساعات کاری پرسنل و ساعت هر شیفت کاری افزایش یابد و استفاده از ماشین‌آلات جدید اصلا توصیه نشده است.
– صیادی و همکاران در سال 1385 به ارزیابی اقتصادی و تحلیل ریسک معدن مس سونگون پرداختند. در این مطالعه، با توجه به تغییرات پارامترهای اقتصادی- مالی پروژه مانند قیمت مس، نرخ تورم، تامین منابع مالی، مالیات، فروش محصولات در داخل و خارج و غیره به پیش‌بینی و تحلیل حساسیت نرخ بازگشت داخلی و ارزش فعلی خالص نسبت به این متغیرها ارزیابی شده است. در این مطالعه جهت تحلیل ریسک اقتصادی و مالی از روش شبیه‌سازی مونت کارلو برای تخمین محتمل‌ترین شاخص پروژه استفاده شده است، که با توجه به تاثیر قابل توجه تغییرات درآمد و هزینه بر شاخص‌های اقتصادی و مالی طرح، این بررسی نسبت به قیمت مس و نرخ تورم صورت گرفته است. با توجه به نتایج بدست آمده در این تحقیق، نرخ بازگشت داخلی طرح با سطح اطمینان 90 درصد از 9.32 درصد بیشتر و از 19.56 درصد کمتر بوده و با توجه به مفروضات پایه به ویژه قیمت مس، معادل 10.16 درصد برآورد شده است، درصورت بخشودگی مالیاتی و همچنین حقوق دولتی این نرخ به مقدار 1.26 درصد رشد داشته است. حساسیت نرخ بازگشت داخلی نسبت به درآمد بیشتر از دیگر متغیرها بوده و تغییرات سرمایه‌ای تاثیر بیشتری نسبت به هزینه‌های عملیاتی داشته است.


پاسخ دهید