2-14-چارچوب های بلوغ حاکمیت معماری سرویس گرا43
2-15-منطق فازی45
2-15-1-مدل فازی متغیرها45
2-15-2-عملیات برروی مجموعه های فازی47
2-15-3-رابطه بین مجموعه های فازی49
ب
2-15-4-اتصال دهنده ها50
2-15-5-استنتاج51

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

2-16-روشهای انجام شده برای ارزیابی بلوغ معماری سازمانی سرویس گرا52
2-16-1-جوانبخت و همکاران52
2-16-2-محمودی و همکاران54
2-16-3-مدل رزمی و همکاران55
2-16-4-مدل AMO CURT56
2-16-5-مدل ECKERT JULIAN57
2-16-6-مدل زبانی57
2-16-7-مدل نامداریان و همکاران58
2-16-8-مدل امتیازدهی58
فصل سوم60
3-1-تجزیه و تحلیل داده های پژوهش _ ابزار گرداوری اطلاعات61
3-2-جامعه اماری و نمونه گیری61
3-3-روش پیشنهادی62
3-3-1-تعیین چارچوب62
3-3-1-1-مدل ارائه شده توسط AG Software62
3-3-1-2مدل ارائه شده توسط مارکس63
3-3-1-3مدل SCHEPER64
3-3-1-4-مدل بلوغ کنترل اهداف اطلاعات و فناوری65
3-3-1-5-مدل نامداریان و همکاران66
3-3-1-6-مدل بلوغ یکپارچگی سرویس67
3-3-1-7-مدل بلوغ SOA سازمان68
3-3-1-8-مدل بلوغ قابلیت سرویس فناوری اطلاعات69
3-3-1-9-مدل بلوغ معماری سرویس گرا SOAMM70
3-3-2-مشخص کردن فاکتورهای لازم برای ارزیابی74
ج
3-3-4-تجزیه وتحلیل داده ها79
3-3-4-1-پایگاه قواعد فازی79
3-3-4-2-موتور استنتاج فازی80
3-3-4-3-فازی ساز80
3-3-4-4-غیرفازی ساز80

3-3-5-جمع اوری اطلاعات از خبرگان80
3-3-6-ارزیابی خروجی با نمودار راداری82
3-3-7- روایی و پایایی پرسشنامه82
فصل چهارم84
4-1- مطالعه موردی85
4-2-تجزیه و تحلیل داده ها با موتور استنتاج فازی93
4-3-ارزیابی روش پیشنهادی97
4-4-جمع بندی مطالعه موردی98
فصل پنجم…………………………………………………………………………………………………………………………. 100
5-1-نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………….101
5-2-مزایای مدل پیشنهادی…………………………………………………………………………………………………..101
5-3-اقدامات آتی………………………………………………………………………………………………………………..102
منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………………………….103
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………. 108
د
فهرست جداول
جدول 2-1: خروجی روش امتیازدهی59
جدول3-1: ارتباط مدل های بلوغ معماری سرویس گرا با یکدیگر73
جدول 3-2: مقیاس های فازی81
جدول 4-1: شاخص ها وزیرشاخص های دامنه ی بلوغ SOA,بلوغ حاکمیت سرویس گرایی وحوزه ی پذیرش SOA85
فهرست تصاویر و نمودار
شکل 2-1 : جایگاه کشورهابراساس میزان گرایش به معماری سازمانی8
شکل2-2 : تعریف حاکمیت SOA از دیدگاه ORACLE25
شکل 2-3: ارتباطات حاکمیت معماری سرویس گرا25
شکل 2-4: مولفه های اصلی چارچوب حاکمیت SOA وتاثیرآن برچرخه ی حیات سرویس28
شکل 2-5: چرخه ی پیاده سازی حاکمیت SOA براساس چارچوب پیشنهادیIBM36
شکل 2-6: نقاط کلیدی برای سیاست گذاری در حاکمیت SOA ازدیدگاه ORACLE37
شکل 2-7: چارچوب حاکمیت ITIL42
شکل 2-8: مقایسه ی چارچوب های مطرح شده43
شکل 2-9: نمونه ای از یک تابع تعلق مثلثی47
شکل 2-10: نمای کلی چارچوب ارزیابی بلوغ محمودی55
شکل 2-11: نتایج خروجی روش AMO CURT56
شکل 2-12: خروجی اجرای روش TOP-VIEW57
شکل 3-1 : مدل ارایه شده توسط AG SOFTWARE62
شکل 3-2: چارچوب پیشنهادی74
شکل 4-1: تابع عضویت ورودی مربوط به پایگاه اول تا بیستم92
شکل 4-2: تابع عضویت ورودی مربوط به پایگاه هفدهم92
شکل 4-3: تابع عضویت خروجی مربوط به پایگاه بیست و یکم93
شکل 4-4: خروجی سیستم فازی در بعد بلوغ سرویس گرایی94
ه
شکل 4-5: رادار چارت بعد بلوغ سرویس گرایی95
شکل 4-6: رادار چارت بعد پذیرش سرویس گرایی95
شکل 4-7: رادارچارت بعد حاکمیت سرویس گرایی96
شکل 4-8: مقادیر خروجی کلی در همه ی ابعاد97
شکل 4-9: نمونه ای ازباینومیال تست98
نمودار4-1: نتایج باینومیال تست بعد حوزه ی پذیرش98
نمودار4-2: نتایج باینومیال تست بعد بلوغ SOA99
نمودار4-3: نتایج باینومیال تست بعد حاکمیت SOA99
و
فصل اول
مقدمه و کلیات تحقیق
مقدمه
از زمان ظهور فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه های مختلف و سازمانها و شرکت ها حدودا بیست سال می گذرد و هرروزه بکارگیری و سرمایه گذاری بخشهای دولتی وخصوصی در این بخش بیشتر می شود. میان سازمانها و دستگاههای دولتی حجم عظیمی از سرمایه گذاری را در این بخش انجام داده اند و هم اکنون نیز در حال تخصیص منابع و سرمایه گذاری می باشند. بسیاری از شرکت ها و سازمان ها طرح جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات خود را تهیه نموده یا در حال تهیه می باشند.یکی از نکات مهم انطباق طرح های فوق با روش معماری سازمانی است لذا نیازبه ایجاد زمینه لازم جهت تصحیح و یا تکمیل طرح های فوق به وجود می آید.در سازمان‌های امروزی که اغلب دارای ابعاد و ساختارهای پیچیده و از نظر فیزیکی توزیع شده هستند تنها ذکر اینکه چه کارهایی باید توسط چه کسانی (شرح وظایف) انجام شود کافی نیست، بلکه فرآیندها، داده‌ها، اهداف و نقش افرادی که در سازمان انجام وظیفه می‌کنند باید با اهداف و راهبردهای سازمان که در قالب برنامه‌ریزی راهبردی ارائه می‌شوند، همخوانی داشته باشد. چنین امری مستلزم آن است که سازمان دارای یک نقشه از تمام ابعاد خود باشد تا بتواند با استفاده از این نقشه، روابط بین ابعاد سازمان را درک نموده و در صورت نیاز با تغییرات هماهنگ نماید. این نقشه از سازمان، که حاوی اطلاعات افراد، فرآیندها، مکان‌ها و دیگر ابعاد و خصوصیات سازمان است، معماری سازمانی نامیده می‌شود.
مفهوم سرویس گرایی ازمدتی پیش وجود داشته ودرزمینه های متفاوت وبرای مقاصد مختلفی مورداستفاده قرارگرفته است اماآنچه درطول حیات این مفهوم ثابت مانده است،آن است که این مفهوم،روشی مبتنی برمفهوم تجزیه را ارائه می دهد.بنابراین سرویس گرایی یک روش فنی محض نیست.سرویس گرایی درترکیب با”معماری”، معماری سرویس گرارامعرفی میکندکه مدلی را ارائه می دهدکه درآن منطق ,کل سیستم به بخش های منطقی, مجزاوکوچکتر شکسته می شوند.این واحدهای کوچکترجمعا بخش بزرگتری ازمنطق را ارائه می کنند ومی توانندتوزیع شده باشند.
معماری سازمانی سرویس گرا (SOA) مشوق واحدهای منفردمنطق است تا بتواند به مجموعه ای ازاصول طراحی دست یابد.امروزه دیگر توسعه سرویس گرایی به جایی رسیده است که هر جا صحبت ازمعماری سازمانی است معماری سازمانی سرویس گرا رادر ذهن ها تداعی میکند[21].معماری سرویس گرا سبکی ازمعماری میباشد که ازاتصال سست سرویسها جهت انعطاف پذیری وتعامل پذیری کسب وکار به صورت مستقل ازفناوری پشتیبانی میکندوازترکیب مجموعه ای ازسرویس های کسب وکار تشکیل شده است که این سرویس ها،انعطاف پذیری و پیکربندی پویا را برای فرایندها محقق می کند[1].
حاکمیت برمعماری سرویس گرا به طورویژه برروی اداره وحاکمیت برسرویسها متمرکز می شود ویک چارچوب اساسی برای دستیابی به تعامل پذیری کارکردی وغیرکارکردی سرویس ها در بین مرزهای کسب وکاررافراهم میکند [23]. حاکمیت یک عامل کلیدی درموفقیت پروژه های معماری سرویس گرای سازمان میباشد.بدون حاکمیت ،سازمان نمی تواندبه طورکامل ارزش معماری سرویس گرارا درک کند [24].حاکمیت برمعماری سرویس گرا ،فرآیندی است که تحقق منافع همه ذینفعان فناوری اطلاعات و کسب وکاررا بوسیله برنامه ریزی،تامین بودجه واجرای ابتکارعمل معماری سرویس گرا تضمین میکند ونوعی سرمایه گذاری استراتژیک است که موسسه وکارکردهای آن را در پروژه ها به بهترین شکل ممکن پشتیبانی میکند[25] . اگرحاکمیت بر معماری سرویس گرا موفقیت آمیزباشد ، سازمان میتواند سرویس های باکیفیت ومطمئنی راایجادکندواین امرسبب کارایی واثربخشی سازمان میگردد [22]. همه سازمان هابرای ارزیابی وضعیت جاری حاکمیت بر SOA خود نیازمند یک چارچوب ارزیابی می باشند,به گونه ای که بتوانددرتعیین نیازمندیهای حاکمیت برSOA و ارائه یک مدل مناسب حاکمیت بر SOA مفید باشد.در این تحقیق ضمن اشنایی با مفاهیم اولیه ی سرویس گرایی ,معماری سرویس گراو حاکمیت معماری سرویس گرا به بررسی چارچوب های ارزیابی حاکمیت معماری سرویس گرا پرداخته و انها را با هم مقایسه میکند. ودرنهایت به ارایه یک روش برای ارزیابی حاکمیت معماری سرویس گرا می پردازد.
1-2- هدف از تحقیق
کارهای انجام شده در زمینه تحلیل و ارزیابی معماری سازمانی ، چندان زیاد نمی باشد. تعدادی از آنها در محیط های کاری و تجاری گسترش یافته اند (OMB,2005) و(Schekkerman, 2006). و برخی در محیط های دانشگاهی ارائه گردیده اند (Närman, 2007 ) و (Gammelgard, 2007).
با مروری بر مراحل انجام یک پروژه معماری سازمانی، جایگاه مبحث ارزیابی در معماری سازمانی بهتر مشخص می شود. یک پروژه معماری سازمانی معمولاًبا احساس نیازیک سازمان شروع شده و سپس مشاوری وظیفه ی انتخاب و تهیه طرح معماری سازمانی را بر عهده می گیرد . این مشاور یک مجموعه مستندات را تحویل سازمان داده که در آن مجموعه ای از مدل ها ارائه شده است. این مجموعه توصیف کننده معماری سازمانی پیشنهادی برای آن سازمان می باشد . پس از تصویب طرح پیشنهادی ، مراحل به اجرا در آمدن این طرح شروع شده و براین اساس تغییراتی در سازمان مذکور بوجود می آید. بدین شکل روشهای ارزیابی مطرح شده در مبحث معماری سازمانی را می توان درپنج زمینه اصلی دسته بندی نمود. در هر یک از زمینه های فوق تحقیقات مختلفی انجام شده است.
1- ارزیابی سطح بلوغ یک سازمان از نظر کاربرد مفاهیم معماری سازمانی )آمادگی پذیرش(
2- ارزیابی تیم مشاور و طراح معماری سازمانی )انتخاب تیم طراح(
3- ارزیابی فرآیند طراحی و تولید معماری سازمانی
4- ارزیابی یک طرح معماری سازمانی
5- ارزیابی از میزان اجرای یک طرح معماری سازمانی
هدف اصلی این تحقیق ارزیابی در دسته ی اول مطرح شده است. لذا برای این منظور ابتدا اشنایی با مفاهیم اولیه ی سرویس گرایی, معماری سرویس گرا و حاکمیت معماری سرویس گرا و بررسی چارچوب های ارزیابی حاکمیت معماری سرویس گرا و درنهایت ارایه یک روش برای ارزیابی حاکمیت معماری سرویس گرا هدف این تحقیق است.لذا میتوان این تحقیق را به صورت زیر بخش بندی نمود:
1- تعریف اصول سرویس گرایی و معماری سرویس گرا
2- تعریف حاکمیت معماری سرویس گرا
3- ضرورت حاکمیت معماری سرویس گرا
4- بررسی بلوغ سرویس گرایی و تاثیرآان در ارزیابی حاکمیت SOA
5- بررسی چارچوب های حاکمیت معماری سرویس گرا ومقایسه انها با یکدیگر
6- ارایه یک روش برای ارزیابی حاکمیت معماری سرویس گرا

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-3- محدوده ی تحقیق
آنچه که در این تحقیق به ان پرداخته می شود ارایه مدل قابل اجرا برا یارزیابی سطح بلوغ حاکمیت سرویس گرایی است تا با استفاده از ان سازمان در جهت ارزیابی وضعیت موجود و تلاش برای بهبود آن براید و بتواند نقاط ضعف خود را شناسایی ونسبت به رفع ان اقدام نماید.لذادر این تحقیق کاری در جهت ارایه یک چارچوب جدید صورت نگرفته است اما تلاشهایی در جهت بهبود چارچوب اصلی مورد بررسی و تغییر و دقیق تر نمودن ان صورت گرفته است که منجر به ارایه فرم جدیدی از چارچوب گشته است.همچنین درجهت بهبود نواقص پیشنهاداتی ارائه شده است ولی تمرکز بیشتر ان بر عهده ی معماران سازمان میباشد.
1-4-ساختار پایان نامه
ساختارپایان نامه به صورت زیر می باشد:
فصل دوم :
این فصل به ادبیات موضوع تحقیق پرداخته است.در بخش اول ان به بررسی تعاریف معماری سازمانی و حاکمیت معماری سازمانی و چارچوب های ان و در بخش دوم به معرفی منطق فازی می پردازد.در انتها به کارهای انجام شده در زمینه ی ارزیابی معماری سازمانی میپردازیم.
فصل سوم:
این فصل به ارایه روش پیشنهادی برای ارزیابی حاکمیت معماری سرویس گرا می پردازد .
فصل چهارم:
روش پیشنهادی را در یک مطالعه ی موردی به کار گرفته و نتایج ارزیابی را بیان میکند.در انتها مقایسه ای بین روش بیان شده و روش دیگر برای بررسی برتری عملکرد انجام می شود.
فصل پنجم:
نتایج تحقیق و همچنین پیشنهاداتی برای تحقیقات اتی ارائه میشود.
1-5- نتایج مورد نظر و خروجی
اجرای این پایان نامه در گسترش مباحث علمی معماری سازمانی سرویس گرا بسیار موثر بوده و در عین حالی که مفاهیم اساسی آنرا ترویج می دهد ، سعی در ایجاد روشی جهت ارزیابی و سنجش حاکمیت معماری سازمانی، که یکی از سئوالات اساسی مطرح شده در زمینه های تحقیقاتی آن است، می نماید.به طور کلی نتایج حاصل از این طرح را می توان به شرح زیر بیان نمود:
1- کمک به گسترش کاربرد مفاهیم معماری سازمانی سرویس گراو معرفی آنها
2- تعریف مفهوم یک معماری سازمانی سرویس گرای مناسب وخوب و ارائه یک مدل ارزیابی سطح بلوغ آن
3- بکارگیری روش ارایه شده در یک سازمان برای بررسی نتایج

فصل دوم
ادبیات و پیشینه ی تحقیق
2-1- معماری چیست؟
معماری(Architecture) برای آشنایان به رشته های مهندسی، یادآور یک طرح و دید همه جانبه و کلان بر ساختار و رفتار موجودیتی است که پیچیدگی و پویایی داردو تهیه و نگهداشت آن توجه به جامعیت، یکپارچگی، انعطاف پذیری و تعامل پذیری را می طلبد[40]. در حوزه مباحث فناوری اطلاعات و ارتباطات ابتدا این مفهوم در محدوده سخت افزار اهمیت پیدا کرد، زمانیکه موضوع استفاده مجدد از قطعات از پیش ساخته شده مورد توجه واقع شد و این سئوال که با چه ترکیب و تلفیقی از عناصر موجود می‌توان سیستم جدید را طراحی نمود، موضوع معماری نیز به عنوان یکی از موضوعات مهم در حوزه سخت افزار مطرح گردید. این مبحث به تدریج در سایر حوزه های فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز وارد شد و هر جایی که نیاز بود که ساختار و رفتار بطور توأم مد نظر قرار گیرند، معماری مورد توجه قرار گرفت. بطور خلاصه می‌توان گفت تجربه سایر رشته های علوم و مهندسی ثابت کرده است که عواملی نظیر ابعاد، پیچیدگی، قابلیت گسترش و نیازمندیهای خاص، مهمترین پارامترهای تصمیم گیری در رابطه با لزوم هر نوع معماری به حساب می‌آیند . به عبارت دیگر هر جا که نیاز به طراحی موجودیت یا سیستمی‌ باشد که ابعاد یا پیچیدگی آن از یک حد معینی فراتر رفته، یا نیازمندیهای خاصی را تحمیل نماید، نگرش ویژه و همه جانبه ای را نیاز خواهد داشت که در اصطلاح به آن « معماری » گفته می‌شود. معماری ترکیبی است از علم، هنر و تجربه که در رشته هائی نظیر ساختمان دارای قدمتی چند هزارساله است. [4]
2-2- معماری سازمانی
عبارت «معماری سازمانی» ازدوکلمه «سازمان» و«معماری» تشکیل شده است. واژه معماری دارای ریشه لاتین ‌ بوده و به معنای ” استادی در ساختن” است [26و2]در معماری مؤلفه‌های اصلی سازنده‌ یک پدیده، ارتباط و مشخصات اصلی‌شان که باعث‌ کارایی و اثربخشی آن پدیده در دوره‌ حیاتش هستند، به زبان نقشه و طرح بیان می‌شوند.. معماری سازمانی یک نقشه سازمانی است که ساختار مأموریت و اطلاعات موردنیاز سازمان و فناوری های لازم برای پشتیبانی از آنها را تشریح و فرایند گذار برای پیاده سازی این فناوری ها را تعریف می کند.[27]زکمن، معماری سازمانی (Enterprise Architecture) را بصورت زیر تعریف نموده است: مجموعه ای از ارائه های توصیفی (مدل ها) در ارتباط با تشریح یک سازمان چندان که بتو اند منطبق بر نیازمندی های مدیریت (کیفیت)، تولید شده باشد و در دوره حیات مفیدش قابل نگهداشت باشدتغییرکند.[54]
تعریف معماری سازمان که توسط Open Group ارائه شده از این قرار است: ‎معماری‎ ‎سازمانی عبارت از شناخت تمام‎ ‎عناصری است که‎ ‎‏سازمان‎ ‎را تشکیل می‎‌‎دهند و بیانگر نحوه ارتباط عناصر ‏مذکور با یکدیگر است [41].
2-3- تاریخچه معماری سازمانی
یکی از برترین راه‌حل‌های توسعه و استفاده بهینه از فناوری اطلاعات در سازمان‌ها، استفاده از «معماری سازمانی فناوری اطلاعات» یا به اختصار معماری سازمانی است. بر طبق تحقیقات موسسه توسعه‌های معماری سازمانی(IFEAD) از سال ۲۰۰۳ به صدر موضوعات مورد توجه مدیران عالی و مدیران رده بالای سازمان‌ها رسیده است، هم اکنون مورد توجه بسیاری از دولت‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ و کوچک قرار گرفته است. عدم استفاده از آن در سازمان‌ها منجربه ناتوانی سازمان در مدیریت بهینه فناوری اطلاعات و بالطبع افت جایگاه در شرایط رقابتی آینده برای سازمان است. کشورهای بسیاری در زمینه معماری سازمانی فعالیت می‌نمایند که بر اساس گزارشات IFEAD در سال ۲۰۰۵، حدود ۱۴۹ کشور به عنوان کشور‌های فعال در زمینه معماری سازمانی شناخته شده‌اند. در این میان کشور آمریکا با داشتن تقریباً ۴۵ درصد فعالیت، در راس کشورهای فعال قرار دارد. کشور ما ایران، در این فهرست، در رده سیزدهم قرار دارد که نسبت به کشورهایی چون چین، سوئیس، ایتالیا و اسپانیا رده بالاتری دارد. در شکل2-1 جایگاه کشورها بر اساس میزان گرایش به معماری سازمانی نشان داده شده است. با توجه به این فهرست و شمار کشورهایی که در زمینه معماری سازمانی فعالیت دارند، میتوان گفت معماری سازمانی دیگرروش جدید وکم تجربه ای در مدیریت فناوری اطلاعات نمی باشد.[5]
بابه وجود امدن سازمانهای بزرگ و پیچیده و سیستم های اطلاعاتی انها با حجم عظیم و سیستمهای تخصصی با اهداف خاص ,تغییرات محیطی همچون تغییر کسب و کار ویا درونی چون ماموریتها و ساختارسازمانی لزوم انعطاف پذیری سازمان برای پذیرش این تغییرات و به دنبال ان نیاز به معماری سازمانی درک میشود. مهمترین نتایج و مزایای تدوین معماری سازمانی به قرار زیر است :
ایجاد نظامی قابل مقایسه : در توصیف سیستم‌ها , طراحی و پیاده‌سازی ماموریت‌ها،فرآیندها و سیستم‌های اطلاعاتی که درسازمان‌های بزرگ به کار گرفته می‌شوند، نیازمند وجود الگوهای مناسب و استاندارد جهت توصیف آنهاست. در غیر اینصورت امکان مقایسه خروجی‌های سازمان‌های مختلف با هم وجود نداشته و فرآیند یکپارچگی دچار چالش‌های اساسی خواهد شد.
حذف افزونگی: این مشکل یکی از بزرگترین مشکلات بخش فناوری اطلاعات در سازمان است. در صورتیکه، معماری سازمانی براحتی افزونگی را در حیطه حرفه شناسایی و امکان حذف را فراهم می‏آورد. بعنوان نمونه، بخش‌های مختلف سازمان ممکن است محصولاتی با قابلیت‌های تکراری تولید نمایند و یا تجربه‏ای را در یک حیطه کاری که قبلاً انجام شده مجدداً انجام دهند. معماری سازمانی می‏تواند این هزینه‏های اضافی را بصورت موثری کاهش دهد.
یکپارچگی : ایجاد یکپارچگی اطلاعاتی با ادغام و به اشتراک‌گذاری اطلاعات، از نتایج به کارگیری معماری اطلاعاتی می‏باشد. معماری سازمانی با ایجاد استانداردهای خاص، قواعدی برای به اشتراک‌گذاری داده‏ها ایجاد می‏نماید، که امکان رد و بدل نمودن اطلاعات در سطوح مختلف از پایگاه‌ داده‏ها تا زیرسیستم‌ ها مهیا شود.
همگرایی به سمت دولت الکترونیک: با استفاده از معماری سازمانی امکان استفاده از مدل‌های مرجع نظیر «مدل مرجع کارایی»، «مدل مرجع خدماتی» و «مدل مرجع فنی» در سطح سازمان‌های مختلف و در نهایت در سطح دولت بوجود آمده و یک نوع همگرایی در لایه‌های مختلف سازمان‌ها حاصل می‌شود. این همگرایی و نزدیکی در نهایت منجر به کاهش هزینه‌های ناشی از دوباره کاری‌ها، استفاده از سیستم‌های ناهمگون و عدم تعامل‌پذیری بین سازمان‌ها شده وکاهش بی‌اندازه هزینه‌ها و افزایش کارایی سازمانی را در پی خواهد داشت.
بهبود روش‌ها و فرآیندها در ماموریت‌های سازمانی: یکی از دستاوردهای مهم معماری سیستم‌های بزرگ اطلاعاتی کشف و حذف فرآیندهای اضافی در جهت اجرای ماموریت است. در واقع، معماری خود به تنهایی شامل بازمهندسی فرآیندها نیست، اما مقدمه‌ انجام چنین فعالیتی تلقی می‌شود. اصلی‌ترین هدف از تدوین معماری سازمانی تمرکز بر داده‌ها و فرآیندها و تعاملات بین آنها است که به بهینه‌سازی فرآیندها می‌انجامد [5].
2-4- فرایند معماری سازمانی
هدف از فرایند معماری سازمانی، ایجاد و اجرای معماری و ارائه خروجی های معماری در سازمان است. این فرایند در کنار دیگر فرآیندهای اصلی سازمان قرار می گیرد و به صورت پیوسته اجرا می‌شود. به طور کلی، این فرایند شامل سه مرحله اصلی است که عبارتند از: 1) برنامه‌ریزی راهبردی فناوری اطلاعات، 2) برنامه‌ریزی معماری سازمانی 3) اجرای معماری سازمانی [57].
2-4-1- برنامه ریزی راهبردی فناوری اطلاعات : پایه‌ای برای برنامه‌ریزی معماری سازمانی است . در طی این مرحله، دورنما ، اهداف درازمدت و کوتاه مدت و فرصتهای سازمان درحوزه فناوری اطلاعات استخراج می شوند.خروجی این مرحله به عنوان راهنمای اصلی دربرنامه‌ریزی معماری سازمانی مورد استفاده قرارمی‌گیرد.
2-4-2- برنامه ریزی معماری سازمانی :درطی این فاز به تعریف معماری سازمانی و استخراج طرح های اجرایی وطرحهای انتقالی لازم جهت راه اندازی آن اقدام می شود.
2-4-3- اجرای معماری سازمانی : درطی این فاز به پیاده سازی ، راه اندازی و پشتیبانی از معماری مطابق باطرح های اجرایی و انتقالی تهیه شده در فاز « برنامه ریزی معماری سازمانی » اقدام می شود . این کارشامل مراحل پیاده‌سازی معماری سازمانی , نگهداری و بروزرسانی معماری سازمانی است که جزئیات آن بسته به نوع چارچوب معماری انتخاب شده ومتدلوژی های ( مهندسی سیستم/ نرم‌افزار ) سازمان ها فرق می‌کند[6].
2-5- معماری سرویس گرا چیست؟
بعد از اشنایی با معماری سازمانی،معماری سرویسگرارااختصارادراین بخش معرفی میکنیم.
اززمان مطرح شدن مفاهیم سرویس و سرویس گرایی مدتها می گذرد.در بخش هاو اهداف متفاوتی استفاده شد اما خاصیت اصلی خود که ارائه مفهموم تجزیه است را حفظ کرده است.بنابراین سرویس گرایی یک روش فنی محض نیست. شرکت ها هریک به تنهایی سرویس گراهستندزیراهریک سرویس مجزایی را فراهم می کنندکه میتواندتوسط مشتریان مختلفی موردبهره برداری قرارگیرد.در مجموع این شرکتها باهم یک جامعه کاری تشکیل می دهندوبسیارمنطقی است اگر انواع خدمات وسرویس توسط فقط یک شرکت دریافت نشود بلکه با تجزیه جامعه کاری به بخش های سرویس دهنده تخصصی منفرد، به محیطی دست یابیم که در آن سرویس دهنده ها توزیع شده باشند.حتی دریک مدل توزیع شده،ایجاد وابستگی های عمیق موجب ممانعت ازارائه پتانسیل موجوددرکسب وکارهای منفرد خواهدشد.اگرچه مایلیم که سرویس دهنده ها با یکدیگر تعامل داشته وازسرویس یکدیگر بهره بگیرند،اماازسوی دیگرنیزمایلیم از مدلی که در آن، سرویس دهنده ها اتصالات تنگاتنگی با هم دارند و این اتصالات موجب وابستگی های شدید و محدود کننده می شوند اجتناب کنیم .
اگر به کسب و کارها این قدرت را بدهیم که هر یک بتوانند سرویس های خود را کنترل و اداره کنند، به آنها این قدرت را داده ایم که نسبتا مستقل از یکدیگر رشد و تکامل یابندامابااین وجودبایدمراقب بودتا همگی آنها بتوانند براساس اصولی به یکدیگر متصل شوند(مثل استفاده ازیک زبان خاص بعنوان زبان اصلی شرکت و ) این هماهنگی ها موجب استاندارد شدن جنبه های کلیدی هرکسب و کار می شود .
سرویس گرایی در ترکیب با “معماری “,معماری سرویس گرا را معرفی می کند که عبارتی است که مدلی را ارائه می دهد که در آن منطق کل سیستم به بخشهای منطقی مجزا و کوچکتر شکسته می شوند. این واحدهای مشوق واحدهای SOA کوچکتر جمعا بخش بزرگتری از منطق را ارئه می کنند و می توانند توزیع شده باشند منفرد منطق است تا بتواند به مجموعه ای از اصول طراحی دست یابد ]21[
تعاریف بسیاری برای معماری سرویس گرا وجود دارد. اما یک تعریف رسمی واحد برای آن موجود نیست به همین دلیل بسیاری از سازمان ها که سعی در استفاده و بهره برداری از این مفهوم را دارند برای تعریف آن تعاریف متفاوتی مانند آنچه در ادامه آمده ذکر شده است :
2-5-1- تعریف شرکت IBM : معماری سرویس گراچارچوبی برای برنامه های کاربردی است که کاربردهای روزمره کسب وکاررا میگیردوآنهارابه عملکردهاو فرایندهای مختلف کاری که به آنها سرویس اطلاق میشودمی شکند SOA .امکان ساخت ,استقرارویکپارچه سازی این سرویس هارابطورمستقل ازبرنامه های کاربردی وپلتفرم اجرافراهم می کند.[10]
2-5-2- تعریف : MicrosoftSOA رویکردی است برای سازماندهی فناوری اطلاعات که درآن داده ها ، منطق، ومنابع زیرساختی با استفاده از مسیریابی پیام ها بین واسط های شبکه مورد دسترسی قرار می گیرند .[10]
2-5-3- تعریف : W3C
SOA مجموعه ای ازمؤلفه ها است که می توانند فراخوانی شوندوتوصیف واسط آنها قابل انتشاروکشف است.بنابراین SOA یک سیستم ساخته شده براساس سرویس ها نیست. غالب تعاریف SOA براین متفق اند که SOA وظایف یک برنامه کاربردی را بصورت مجموعه ای از سرویس های به اشتراک گذاشته شده و قابل استفاده مجدد تعریف می کند.w3c بر هیچ تکنولوژی ویژه یا پیاده سازی خاصی ازSOA تکیه نمی کند.[10]
2-5-4- تعریف گروه باز Open Group
SOA یک سبک معماری است که ازسرویسگرایی پشتیبانی میکند سرویس گرایی انجام فعالیت هادرقالب سرویس هاوتوسعه مبتنی برسرویس است. سرویس یک نمایش منطقی است ازیک فعالیت کاری تکرار شونده که دارای نتیجه است, مانند بررسی اعتبار مشتری، ارائه داده های وضع هوا,تلفیق گزارش ها که ممکن است ترکیب سرویس های دیگری باشد . برای مصرف کنندگان سرویس یک جعبه سیاه است .
یک سبک معماری ترکیبی است از ویژگی های متمایزی که درآن معماری ,اجرایابیان می شود.[41]
ازآنجا که تعریف رسمی واحدی برای SOA وجود ندارد، هیچ مجموعه رسمی واحدی ازاصول طراحی برمبنای سرویس گرایی نیز وجود ندارداگرچه مجموعه ای از اصول طراحی در سطح سرویس توسط افرادی معرفی شده اند که در بخش بعدی انها را بررسی می کنیم.
2-6- مفاهیم اصلی معماری سرویس گرا
2-6-1- تعریف سرویس :کاری که به وسیله یک سرویس دهنده انجام می شود که ممکن است انجام یک درخواست کوچک روی داده مانند دریافت یا ذخیره اطلاعات باشد یا مربوط به انجام کاری پیچیده تر مانندچاپ یک تصویر باشد .
معماری سرویس گرا (SOA) یک راه حل برای غلبه برمحدودیت های سنتی میان افزار ها می باشد. تغییر به ادغام نه تنها با برنامه های کاربردی داخلی، بلکه با برنامه های خارجی نیز توسط SOA امکان پذیر است.این تغییر با وجود فن آوری های وب برای برقراری ارتباط بین این برنامه های کاربردی به وجود امد.وبها توسط استانداردهای گسترده ای چونTCP/IPوHTTP به تصویب رسیدند.استانداردهای وب سرویس به عنوان استانداردهای مکمل برای ادغام برنامه های کاربردی ناهمگن و در داخل وسراسر سازمان ظهور پیدا کردند.SOA با استفاده از این خدمات سرویس های وب فعال میشود[26].کسب و کار و برنامه های کاربردی در SOA توسط 8 اصل کلی انجام می پذیرند:
1- قابلیت استفاده مجدد: سرویس برای حمایت از استفاده مجدد طراحی شده است. قابلیت های نرم افزار می تواند در درون فرایندهای مختلف کسب و کارمورد استفاده مجدد قراربگیرد.
2- شرح خدمات: سرویسی که یک توصیف رسمی را تقسیم میکند که مشخص میکند این سرویس چه کاری را انجام میدهد,در کجا ساکن است و چگونه میتوان به ان استناد کرد. با استفاده از یک استاندارد برای توصیف خدمات عملکرد در برنامه های مختلف ناهمگن را می توان یکنواخت دید.
3- اتصال سست: سرویس برای تعامل باحداقل وابستگی با دیگر خدمات طراحی شده است . در این حالت سرویسی وجود دارد که بخشی از فرآیند کسب و کار خودکار توسط سرویس دیگری ارائه می شود که )تقریبا قابلیت های مشابه (می تواندجایگزین شود.
4- انتزاع: تنها بخشی از یک سرویس است که از بیرون قابل دید است که از طریق رابط خدمات درمعرض دید قرار داده شود. سرویس به عنوان یک جعبه سیاه که از طریق تعریف های شرح خدمات توصیف می شود عمل میکند.ساختن یک سرویس ممکن است برای افزایش میزان دانه دانه بودن سرویس های دیگری بسازد.سپس یک سرویس ترکیبی از عملکرد سرویس های دیگر به وجود می اید که درشت دانه است. با آهنگسازی و سازماندهی خدمات، فرآیندهای کسب و کار می توانند به راحتی ساخته و بازسازی شوند.
5- استقلال: کنترل یک سرویس در یک مرز خاصی از منطق آن است و حداقل وابستگی به سایر خدمات را دارد. ان ها دارای منابعی هستند که برای کارهای خود از انها استفاده میکنند.
6 – بی حالت: سرویس خدمات را قادر می سازد تا در کسب و کار های مختلف هماهنگ مورد استفاده مجدد قراربگیرند. هماهنگی خدمات مختلفی که در تعامل فرآیند کسب و کار ساکن درمنطق فرایند هستند و نه در منطق برنامه اساسی یک سرویس.
7 -کشف : سرویسی که به توصیف آن کشف و درک خدمات درخواست کنندگان را اجازه می دهد.[31,55,56]
8-هم نواسازی و هم خوانی : دو واژه پر کاربرد در حوزه کسب و کار و معماری سرویس گرا که معمولا به جای هم اشتباه گرفته می شوند، هم نواسازی و هم خوانی نام دارند. هم نواسازی در خصوص ترتیب اجرای سرویس ها در فرآیند بحث می کند، هم نواساز اصلی مجموعه ای از سرویس ها را فراخوانی می کند تانتیجه مورد نظر حاصل شود و فرآیند تکمیل گردد، ممکن است سرویس های خارج سازمان نیز دراین راستا فراخوانی و استفاده شوند، این کار با کمک موتور فرآیند محقق می شود. در عوض همخوانی به فرآیندهایی گویند که بدون موتور فرآیندی ) رهبر ارکستر ( اقدام به تبادل پیام کرده وترتیب و توالی پیامهای مبادلاتی را خود بازیگران ثبت و کنترل می کنند. بنابراین هم نواسازی به معنای وجود یک موتور فرآیندی است که ترتیب و توالی را کنترل کرده و از شرکاء داخلی یا خارجی برای انجام کارها استفاده می نماید . نمونه این مدل سیستم مدیریت فرآیندهای حرفه است که فرآیندها در موتور فرآیندی اجرا می شوند .هم خوانی به معنای پردازش های توزیع شده بین چند فرآیند است که بدون یک رهبر مرکزی با هم تعامل دارند یا چندین موتور فرآیندی که در کنار و هم سطح هم اجرا می شوند و با همکاری هم هدفی را محقق می سازند. نمونه این موضوع در پردازش های توزیع شده و یا فعالیت های بین سازمانی که هر دو طرف با مشارکت هم به دنبال یک هدف هستند دیده می شود[28].این هشت اصل سرویس را قادر می سازد تا به عنوان بلوک های ساختمان انعطاف پذیر باشند که برای انجام نیازهای کسب و کار پویا بتواند مورد استفاده قراربگیرد.
2-6-2- پروتکل ها و استانداردها
SOAP ساختاری برای تبادل پیامهای درقالب XMLاست که بین سرویس های وب مبادله می شود ومی تواند توسط پروتکل های انتقالی گوناگونی چون , FTP,SMTP, HTTPاستفاده شود.ساختار یک پیام SOAP دارای یک عنصر بصورت XMLبا عنوان پاکت بوده که دو عنصر فرزند دارد. عنصر اول، سربرگ شامل مشخصات امنیتی و انتقالی بوده و عنصر دوم که ته برگ نامیده می شود حاوی داده های اصلی مبادلاتی بین سرویس های وب است.
ساختار پیامهای SOAP:
➢ Envelope: این بخش در تمامی پیام های ارسالی و دریافتی وجود داشته و اجباری است. پاکت شامل یک بخش اختیاری با نام سرآیند و یک بخش اجباری به نام بدنه است. اجزاء بسته پاکت به این قرار است:
– نام محلی پاکت
– نام یک Namespace
– صفر یا چندین ویژگی کیفی
– یک بخش اختیاری با نام سرایند
– یک بخش اجباری به نام بدنه
➢ Header : از بخشهای اختیاری است که می تواند شامل چندین جزء درحوزه موضوعات امنیتی، قابلیت اطمینان و .. باشد و اجزائی به این قرار دارد:
– سبک رمز گذاری
– نقش
– لزوم درنظر گرفته شدن
– تقویت
➢ Body : بخش اجباری و مهم یک پاکت است که محتوای پیام در آن است. بدنه شامل اجزائی به این قرار است:
– یک نام محلی
– یک نام Namespace
– صفر یا چند قلم صفت
– صفر یا چند قلم عنصر
➢ WSDL :
زبانی است مبتنی بر XML که جهت توصیف ویژگی های عملیاتی سرویس های وب استفاده می شود و دارای دو بخش تعریف واسط و پیاده سازی است. قسمت واسط برای استفاده متقاضیان سرویس بوده و ممکن است شامل چندین پیاده سازی باشد درحالیکه تعریف پیاده سازی مشخص می کند که چگونه واسط به وسیله یک ارائه دهنده مشخص پیاده سازی شده است.
اجزاء تشکیل دهنده :WSDL
– نوع (type): پارامترهای ارسالی و دریافتی را مشخص می کند.
– پیام : (message) پیام نوع پارامترهای ورودی و خروجی و نوع آنها را مشخص می کند، پیام می تواند شامل چند بخش باشد.
– عملیات :(operation) روش های سرویس های وب بوده و دارای پیامهای ورودی وخروجی هستند.
– نوع درگاه :(port type)مجموعه ای از عملیات است.
– مقیدسازی :(binding) مشخص می کند چگونه عملیات مربوط به نوع درگاه فراخوانی می شود.


پاسخ دهید