فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و هدف صفحات:7-1
1-1- مقدمه2
1-2- اهداف پایاننامه6
1-3- ساختار پایاننامه6
فصل دوم: بررسی منابع صفحات: 40-8
2-1- مقدمه9
2-2-گلخانه9
2-2-1- انواع گلخانه9
2-2-1-1- نوع تولید10
2-2-1-2- نوع کشت10
2-2-1-2-1- گلخانههای خاکی10
2-2-1-2-2- گلخانههای هیدروپونیک11
2-2-1-2-2-1- سامانههای هیدروپونیک مایع13
2-2-1-2-2-2- سامانههای دانهبندی شده یا خاک دانهدار13
2-2-1-2-2-3- سامانههای هیدروپونیک باز14
2-2-1-2-2-4- سامانههای هیدروپونیک بسته-چرخشی14
2-2-1-2-2-5- مزایای سامانههای هیدروپونیک14
2-2-1-2-2-6- معایب سامانههای هیدروپونیک 15
2-2-1-3- جنس سازه16
2-2-1-3-1- گلخانههای چوبی16
2-2-1-3-2- گلخانههای نیمهفلزی17
2-2-1-3-3- گلخانههای فلزی یا مدرن17
2-2-1-4- دهانه17
2-2-1-4-2- گلخانههای مجزا17
2-2-1-4-3- گلخانههای دوقلو18
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-2-1-4-4- گلخانههای به هم پیوسته18
2-2-2- مزایای کشت گلخانهای19
2-3- خیار20
2-3-1- ازدیاد خیار21
2-3-2- شرایط محیطی رشد خیار21
2-3-3- برداشت و نگهداری خیار22
2-4- گوجهفرنگی23
2-4-1- ارقام گوجهفرنگی23
2-4-2- شرایط محیطی رشد گوجهفرنگی24
2-4-3- برداشت و نگهداری گوجهفرنگی25
2-5- توتفرنگی25

2-5-1- ارقام توتفرنگی25
2-5-2- ازدیاد توتفرنگی26
2-5-3- شرایط محیط و خاک رشد توتفرنگی27
2-5-4- برداشت و نگهداری توتفرنگی28
2-6- انرژی29
2-6-1- شاخصهای انرژی29
2-6-1-1- نسبت انرژی30
2-6-1-2- بازده خالص انرژی30
2-6-1-3- بهرهوری انرژی31
2-6-2- شدت انرژی31
2-7- مروری بر تحقیقات انجام شده32
2-7-1- مروری بر پژوهشهای کاربردی محصولات گلخانهای در ایران32
2-7-2- مروری بر پژهشهای کاربردی محصولات گلخانهای در سایر کشورها36
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل سوم: مواد و روش‎ها صفحات: 54-41
3-1- مقدمه42
3-2- اطلاعات مربوط به گلخانههای استان زنجان42
3-3- موقعیت جغرافیایی استان زنجان44
3-4- مراحل مطالعات انرژی45
3-4-1- انرژی ماشین45
3-4-2- انرژی سوخت46
3-4-3- انرژی کارگری46

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-4-4- انرژی کود47
3-4-5- انرژی سموم شیمیایی48
3-4-6- انرژی آبیاری48
3-4-7- انرژی حمل و نقل49
3-5- بخش اقتصادی50
3-6- اندازهگیری میدانی50
3-6-1- اندازهگیری فاصله گلخانه تا مراکز فروش50
3-6-2- اندازهگیری آب مصرفی 51
3-6-3- اندازهگیری پارامترهای ساختمانی گلخانهها51
3-7-نرمافزار SPSS51
فصل چهارم: نتایج و بحث صفحات: 83-55
4-1- مقدمه56
4-2- انرژی مصرفی تولید توتفرنگی در گلخانه هیدروپونیک56
4-3- انرژی مصرفی تولید خیار در گلخانه خاکی61 4-4- انرژی مصرفی تولید گوجهفرنگی در گلخانه خاکی66
4-5- برآورد درآمد و هزینه تولید توتفرنگی69
4-6- برآورد درآمد و هزینه تولید خیار72
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-7- برآورد درآمد و هزینه تولید گوجهفرنگی75
4-8- تجزیه و تحلیل78
4-8-1- اثر مساحت زمین و نوع محصول بر کارایی انرژی هیدروپونیک78
4-8-2- اثر مساحت زمین و نوع محصول بر کارایی انرژی خیار و گوجهفرنگی79
4-8-3- اثر مساحت زمین و نوع کشت گلخانهای بر کارایی انرژی81
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادها صفحات: 88-84
5-1-مقدمه85
5-2-بحث85
5-3-نتیجهگیری کلی87
5-4-پیشنهادها88
منابع 89
فهرست شکل‎ها
عنوان صفحه
شکل 2-1- شماتیکی از تولید محصول در گلخانههای خاکی11
شکل 2-2- شماتیکی از تولید محصول در گلخانههای هیدروپونیک12
شکل 2-3- نمایی از ریشه محصول تولیدی در گلخانههای هیدروپونیک12
شکل 2-4- استفاده از محلول در کشت محصول در گلخانههای هیدروپونیک13
شکل 2-5- تولید محصول خیار در گلخانههای خاکی20
شکل 2-6- تولید محصول گوجهفرنگی در گلخانههای خاکی24
شکل 2-7- تولید محصول توتفرنگی در گلخانههای هیدروپونیک26
شکل 3-1- سیمای استان زنجان44
شکل 4-1- سهم انرژی مصرفی تولید توتفرنگی در گلخانههای هیدروپونیک57
شکل 4-2- نهادههای مصرفی تولید توتفرنگی در سطوح زیر 3000 مترمربع58
شکل 4-3- نهادههای مصرفی تولید توتفرنگی در سطوح بالای 3000 مترمربع59
شکل 4-4- شاخصهای انرژی و اقتصادی در تولید توتفرنگی60
شکل 4-5- مقدار مصرف انرژی عملیاتهای مختلف تولید توتفرنگی60
شکل 4-6- سهم انرژی مصرفی برای تولید خیار در گلخانههای خاکی62
شکل 4-7- سهم نهادههای مصرفی تولید خیار در سطوح زیر 3000 مترمربع63
شکل 4-8- سهم نهادههای مصرفی تولید خیار در سطوح بین 3000 تا 5000 مترمربع63
شکل 4-9- سهم نهادههای مصرفی تولید خیار در سطوح بالای 5000 مترمربع64
شکل 4-10- شاخصهای انرژی و اقتصادی در تولید خیار 65
شکل 4-11- مقدار مصرف انرژی عملیاتهای مختلف تولید خیار65
شکل 4-12- سهم انرژی مصرفی برای نهادههای تولید گوجهفرنگی66
شکل 4-13- سهم نهادههای مصرفی تولید گوجهفرنگی در سطوح زیر 3000 مترمربع67
شکل 4-14- سهم نهادههای مصرفی تولید گوجهفرنگی در سطوح بالای 3000 مترمربع67
شکل 4-15- شاخصهای انرژی و اقتصادی در تولید گوجهفرنگی68
شکل 4-16- مقدار مصرف انرژی عملیاتهای مختلف تولید گوجهفرنگی69
شکل 4-17- برآورد هزینه برای نهادههای تولید توتفرنگی در گلخانههای هیدروپونیک70
شکل 4-18- سهم هزینه در تولید توتفرنگی در گلخانههای هیدروپونیک71
شکل 4-19- شاخص اقتصادی در تولید توتفرنگی در گلخانههای هیدروپونیک72
شکل 4-20- برآورد هزینه برای نهادههای تولید خیار در گلخانههای خاکی72
شکل 4-21- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح زیر 3000 مترمربع در گلخانههای خاکی73
شکل 4-22- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح بین 3000 تا 5000 مترمربع74
شکل 4-23- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح بالای 5000 مترمربع74
شکل 4-24- شاخص اقتصادی در تولید خیار در گلخانههای خاکی75
شکل 4-25- برآورد هزینه برای نهادههای تولید گوجهفرنگی در گلخانههای خاکی76
شکل 4-26- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح زیر 3000 مترمربع 76
شکل 4-27- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح بالای 3000 مترمربع77
شکل 4-28- شاخص اقتصادی در تولید گوجهفرنگی در گلخانههای خاکی77
فهرست جداول‎
عنوان صفحه
جدول 3-1- دوره کشت محصولات مورد بررسی استان زنجان43
جدول 3-2- پرسشنامه بررسی مصرف انرژی در گلخانه52
جدول 4-1- تجزیه واریانس کارایی انرژی در دو سطح مساحت و دو سطح نوع محصول78
جدول 4-2- مقایسه میانگین کارایی انرژی در سطوح مختلف نوع محصول79
جدول 4-3- تجزیه واریانس کارایی انرژی در دو سطح مساحت و دو سطح نوع محصول80
جدول 4-4- مقایسه میانگین کارایی انرژی در سطوح مختلف نوع محصول80
جدول 4-5- مقایسه میانگین کارایی انرژی در سطوح مختلف کشت81
جدول 4-6- تجزیه واریانس کارایی انرژی در دو سطح مساحت و دو سطح نوع محصول82
جدول 4-7- مقایسه میانگین کارایی انرژی نوع محصول با استفاده از آزمون دانکن(5درصد)83
چکیده
کشت گلخانهای صنعت در حال رشد در بسیاری از کشورها میباشد. اما به دلیل تولید در خارج از فصل، گلخانهها دارای مصرف بالای انرژی میباشند. هدف از این تحقیق آنالیز اقتصادی و انرژی تولید محصولات گلخانهای و بررسی اثر محصول، نوع کشت و سطح زیر کشت در گلخانه بر انرژی مصرفی در استان زنجان است. محصولات در سه نوع توتفرنگی، خیار و گوجهفرنگی و نوع کشت هم در دو سطح کشت خاکی و هیدروپونیک مورد بررسی قرار گرفتند. برای انجام این تحقیق پرشسنامههایی تنظیم شد که به طور تصادفی بین گلخانهداران منطقه توزیع شد. نحو پر کردن پرسشنامهها به صورت پرسش شخص به شخص بود. براساس نتایج بهدست آمده از پرشسنامهها و تجزیه و تحلیل نمودارها، بیشترین سهم مصرف انرژی در هر سه نوع محصول (توتفرنگی، خیار و گوجهفرنگی) با هر سطح زیر کشت و نوع کشت مربوط به انرژی سوخت، الکتریسیته و کود میباشد. در کشت توتفرنگی انرژی سوخت 37 درصد، الکتریسیته 27 درصد و انرژی کود 21 درصد میباشد. در کشت خیار انرژی سوخت 37 درصد، الکتریسیته 26 درصد و انرژی کود 19 درصد است و در نهایت انرژی سوخت، الکتریسیته و کود در کشت گوجهفرنگی به ترتیب 33 درصد، 27 درصد و 20 درصد بهدست آمد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که مساحت زمین در گلخانههای هیدروپونیک تفاوت معنیداری نشان نداده است. در حالیکه نوع محصول تفاوت معنیداری در سطح پنج درصد از خود داشته است.
کلمات کلیدی: کشت خاکی، کشت هیدروپونیک، انرژی سوخت، انرژی الکتریسیته و انرژی کود

1-1- مقدمه
بخش کشاورزی از مهمترین بخشهای مصرف کننده انرژی در ایران است. در میان بخشهای مختلف کشاورزی بیشترین مصرف انرژی در واحد سطح به صنعت گلخانه که در حال توسعه میباشد، اختصاص دارد (احمدی و بناکار، 1390). تحلیلهای اقتصادی، انرژی و زیست محیطی علاوه بر تحلیلهای فنی، از ضرورتهای مهم در بررسی پروژههای کشاورزی هستند. برای اولین بار تحلیل انرژی در کشاورزی به صورت جدی از دهه 1970 میلادی و به دلیل افزایش شدید قیمت مشتقات نفتی آغاز گردید Ju et al., 2006)). برای تولید محصولات کشاورزی که از نظر غذایی و صنعتی مورد نیاز انسان هستند مقادیر قابل توجهی از انرژی اعم از نیروی کار انسانی و دامی، شیمیایی و فسیلی مصرف میشود، از این جهت نقش انرژی در توسعه و کارایی کشاورزی بسیار با اهمیت است. انرژی مورد نیاز برای انجام عملیات کشاورزی از منابع مختلف تأمین میشود. عوامل اصلی افزایش مصرف انرژی در بخش کشاورزی شامل افزایش جمعیت، مهاجرت نیروی کار از روستا به شهر، محدودیت زمینهای قابل کشت، ارزان بودن سوخت و کود، توسعه تکنیکهای جدید تولید و افزایش سطح زندگی و توقعات کشاورزان است. از طرفی با توجه به بحران انرژی و انتشار گازهای گلخانهای (به علت مصرف بیرویه سوختهای فسیلی) که خطرهای زیادی برای محیط زیست و انسان دارد، تمام تلاشها بر آن است که مصرف انرژی به ویژه سوختهای فسیلی تا حد امکان کاهش یابد و حتیالامکان مصرف سوختهای فسیلی کارایی بیشینه صورت گیرد. لذا یکی از اهداف عمده مکانیزاسیون کشاورزی بهینهسازی استفاده از توان موتوری در انجام عملیات کاشت، داشت و برداشت محصولات کشاورزی با عنایت به کارایی مصرف انرژی میباشد (کوچکی، 1368).
ارزیابی جریانهای مختلف انرژی دخیل در تولیدات کشاورزی اساس تحلیل انرژی را تشکیل میدهد. یکی از اهداف تحلیلهای انرژی، کاهش نهادههای انرژی و جایگزینی منابع انرژی تجدیدپذیر در فرآیند کشاورزی و حتیالمقدور کاهش هزینههای تولید و روشهای تولید دوستدار طبیعت به عنوان قسمتی از یک سامانه مدیریت بهینه میباشد. مدیریت نوین از طریق کشاورزی دقیق، صرفهجویی در انرژی را با کاربرد مقادیر صحیح بذر، کود و آفتکشها مطابق با شرایط محل، کمینه کردن تردد ماشین و استفاده از ماشینهایی با اندازه مناسب و مصرف سوخت قابل قبول، انجام عملیات در زمان بهینه، استفاده از فناوریها با نیاز کم انرژی مانند بذور پر بازده و اصولاً هر روشی که بر تولید بیافزاید یا مصرف انرژی را کاهش دهد، امکانپذیر میسازد (الماسی و همکاران، 1380).
کشت محصولات کشاورزی در گلخانه از تاریخچه طولانی برخوردار نیست و تقریباً از حدود نیم قرن گذشته، در ایران آغاز شده است. با این حال کشت گلخانهای که در سالهای اخیر رشد شایان توجهی داشته است، به دلیل ماهیت تولید در خارج فصل، دارای مصرف بالای انرژی میباشد. در طی این مدت، تحول چندانی در زمینه کنترل عوامل محیطی در ایران صورت نگرفته و تجهیزات خاص این عرصه نه تنها در داخل کشور ساخته نشده است، بلکه به علت عدم شناخت گلخانهداران نسبت به این تجهیزات، از کشورهای خارجی نیز وارد نشده است. به همین دلیل بازده و عملکرد در واحد سطح گلخانهها در ایران بسیار پایینتر از کشورهای خارجی است. با توجه به مطالب گفته شده، افزایش در کارایی مصرف انرژی در کشت گلخانهای یکی از مهمترین بخشهای مطالعات انرژی در کشاورزی بوده و هر گونه موفقیتی در زمینه افزایش کارایی انرژی مصرف شده در تولیدات گلخانهای، میتواند باعث استفاده بهینه از منابع با ارزش انرژی گردد.
تولیدکنندگان محصولات گلخانهای عمدتاً مشکلات عدیدهای در بهرهبرداری بهینه از انرژی مصرفی در گلخانهها دارند و حذف یارانه حاملهای انرژی نیز مشکلات اقتصادی آنها را دو چندان کرده است. حذف یارانه انرژی علاوه بر افزایش هزینه تولید، به طور غیرمستقیم نیز هزینه حمل و نقل محصول و نهادههای کشاورزی را افزایش میدهد. استفاده از سامانههای گرمایشی فرسوده با بازدهی بسیار پایین، توزیع نامتناسب و غیرهمگن گرمای تولیدی در فضای گلخانه و هدر رفت انرژی گرمایی به طرق مختلف از عمده مشکلات گلخانهداران میباشد. میزان هدر رفت انرژی در گلخانههای ایران به طور علمی مورد بررسی قرار نگرفته است و با توجه به روند رو به رشد توسعه این صنعت، تحقیق و بررسیهای علمی به منظور افزایش کارایی و کاهش هدر رفت انرژی مصرفی امری ضروری و اجتنابناپذیر است (Ahmadi, 2011).
اندازهگیری بهرهوری و تعیین راهبردها و سیاستهای اجرایی در جهت افزایش بهرهوری و حساسسازی اذهان عمومی برای مصرف بهینه انرژی میتواند زمینهساز تسهیل پذیرش پیام در گروههای هدف (مخاطبین) و حساسسازی محیط کار و فعالیت گردید و گلخانهداران را در نیل به هدف بهینهسازی انرژی کمک نماید. با توجه به مسائل و مشکلات موجود بخش انرژی کشور، تنها راهحل منحصر به فرد و اصولی، ارتقا بهرهوری در زمینههای مختلف بخش انرژی میباشد (امامی میبدی، 1379، غجه بیگ، 1388).
توجه به افزایش روز افزون قیمت انرژی از هر نوع و همچنین آثار زیست محیطی استفاده از حاملهای انرژی، لزوم بهرهوری بهینه از این نهاده مهم را بیش از پیش مطرح میسازد. در گلخانههای ایران بیشتر از گازوئیل آن هم به شکل نامطلوب (به عنوان مثال در صورت خراب یا قدیمی بودن گرمکن، مقدار انرژی تولید شده نسبت به سوخت مصرفی کمتر است) به عنوان منبع انرژی استفاده میشود. مصرف سوخت گازوئیل برای محصولاتی مانند سبزی و صیفی معمولا کمی بیشتر از گلخانههایی است که در آنجا گل پرورش داده میشود، در مناطق نیمهگرمسیری 20 تا 25 هزار لیتر سوخت تنها برای 1000 متر مربع گلخانه در یک سال و برای نقاط سردسیر به ازای همین مقدار 30000 لیتر مورد نیاز است. به منظور استفاده بهینه از این سوخت، انجام مطالعات و اقداماتی ضروری است (یلینژاد، 1376).
در کشت هیدروپونیک هر گیاهی میتواند پرورش یابد ولی برای محصولات مقاوم از قبیل گوجهفرنگی، خیار، توتفرنگی، گیاهان برگی مثل کاهو، سبزی و گیاهانی که رشد سریعی دارند، ایدهآل است. در این شیوه مصرف سموم و کودهای شیمیایی و آب مصرفی کاهش مییابد و از مصرف فاضلابهای شهری و صنعتی و آلودگیهای فلزات سنگین و میکروبی در آن خبری نیست. همچنین آثاری از مگسها و پشههای خاک گلدانی و یا بوی تعفن وجود نخواهد داشت (تولایی، 1380).
از آنجائیکه هزینه احداث گلخانهها نسبتاً زیاد است با توجه به سرمایهگذاری بالا در این زمینه باید راهکارهایی ارائه کرد تا کشت محصولات در گلخانه مقرون به صرفه باشد. در این تحقیق میزان مصرف انرژی و شاخصهای اقتصادی و هزینههای مربوط به ساخت و سرمایهگذاری اولیه ارزیابی شده و در بهینهسازی فرآیند تولید محصولات گلخانهای منطقه به کار گرفته خواهند شد. محصول تولیدی در گلخانههای استان زنجان عمدتاً خیار، گوجهفرنگی و توتفرنگی بوده که این محصولات علاوه بر اینکه نسبت به سرمای زمستان آسیبپذیر هستند، با توجه به اقلیم سرد منطقه از قدرت رقابتپذیری کمتری نسبت به مناطق گرمسیری برخوردار میباشند، لذا نیاز به بررسی مصرف انرژی و اقتصادی تولیدات گلخانهای در این منطقه وجود دارد. اهمیت مصرف انرژی در این گلخانهها آنچنان است که در اثر خاموش شدن مولدهای انرژی در گلخانه، در برخی مناطق سردسیر (به مدت یک الی دو ساعت) ممکن است گیاهان در اثر شوک ناشی از اُفت شدید دما آسیب دیده و یا اینکه به طور کلی دچار سرمازدگی شوند. در چنین شرایطی هیچگونه راهی برای نجات گلخانه وجود ندارد و تولیدکننده متحمل ضرر مالی فراوان میشود. بهرهگیری از نتایج این مطالعات ضمن شناسایی نقاط ضعف در جهتدهی و سیاستگذاریهای مناسب تولیدات گلخانهای در چهارچوب چشمانداز آینده استان کمک شایانی خواهد بود که در آن محصولات مناسب کشت و نوع کشت متناسب با منطقه (خاکی یا هیدروپونیک) پیشنهاد میشود.
1-2- اهداف پایاننامه
هدف از این تحقیق عبارتست از:
– محاسبه کل انرژی مصرفی سامانههای کشت هیدروپونیک و خاکی در صیفیجات و میوههای گلخانهای خیار، گوجهفرنگی و توتفرنگی به طور جداگانه در استان زنجان
– محاسبه انرژی هر یک از نهادههای مصرفی در سامانه
– بررسی اثر نوع محصول، نوع کشت و سطح زیر کشت بر بهرهوری اقتصادی
– بررسی اثر نوع محصول، نوع کشت و سطح زیر کشت بر مصرف انرژی برای هر کیلوگرم محصول تولید شده
1-3- ساختار پایاننامه
این نوشتار شامل پنج فصل بوده که پس از آشنایی اولیه با موضوع و اهداف متصور از این پروژه، در فصل دوم پیشینه‌ای از بررسیهای انجام شده در زمینه‌ موضوع مورد نظر در قالب تجربی و نیز توصیفی از انرژیهای مصرفی ارائه می‌گردد. سپس در فصل سوم روش انجام تحقیق معرفی میگردد. در فصل چهارم تجزیه و تحلیل دادههای آزمایشی انجام شده و نتایج ارائه و بحث خواهد شد و در نهایت، فصل پنجم شامل نتیجه‌گیری‌های کلی و نهایی از مطالعه و ارائه چند پیشنهاد برای ادامه کار برای این تحقیق میباشد.

2-1- مقدمه
در این فصل بعد از توصیف گلخانه و انرژی به بررسی تحقیقات موجود در ایران و سایر کشورها پرداخته شده است.
2-2- گلخانه
هدف از احداث گلخانه ایجاد محیطی است که در آن بیشینه رشد با کمترین هزینه تأمین شود. بیشینه رشد مستلزم تأمین پارامترهای محیطی نظیر دما، رطوبت، نور و کنترل بیماریها و آفات میباشد. با توجه به پدیده فتوسنتز و نیز استفاده گلخانه در فصول و مناطق سردسیر، شدت تابش نور از اهمیت بالایی برخوردار است. وجود نور کافی و همچنین گرمای تولید شده به واسطه اثر گلخانهای شرایط مطلوب را برای پدیده فتوسنتز ایجاد مینماید. اهمیت این موضوع در مناطقی که شدت تابش نور با زاویه پایین و مدت کوتاه رخ میدهد بیشتر میباشد. به همین جهت دو پارامتر اصلی گلخانه یعنی زاویه سقف و همچنین جهت قرارگیری گلخانه برای دستیابی به بیشینه نور داخل گلخانه وابسته است، لذا جهت قرارگیری گلخانه برای مناطق پایینتر از 40 درجه شمالی میباید در امتداد شمالی جنوبی قرار گیرد که این نکته شامل گلخانههای کشور ما نیز میگردد (صادقی و فرقانی، 1382).
2-2-1- انواع گلخانهها
گلخانهها از نظر نوع تولید، کشت، جنس سازه و تعداد دهانه دارای انواع مختلفی به شرح ذیل میباشند.

2-2-1-1- انواع گلخانه از نظر نوع تولید
گلخانههای تولیدی سبزی و صیفی: شامل محصولاتی نظیر خیار، گوجهفرنگی، توتفرنگی، فلفل، بادمجان، طالبی و سبزیجات برگی (ریحان، شاهی و غیره) میباشند.
گلخانههای تولید گل و گیاهان زینتی: برای تولید انواع گلهای شاخه بریده (رز- ژربرا- گلایول- داودی) و گلهای آپارتمانی میباشد (Zhang et al., 1996).
2-2-1-2- انواع گلخانه از نظر نوع کشت
انواع گلخانهها از نظر نوع کشت به دو دسته گلخانههای خاکی و هیدروپونیک تقسیم میشوند.
2-2-1-2-1- گلخانههای خاکی
خاک مهمترین محیط رشد طبیعی گیاهان میباشد. خاک ضمن سر پا نگه داشتن گیاه، آب، مواد غذایی و هوا را برای ریشه گیاه فراهم میکند. برای موفقیتآمیز بودن رشد گیاه و تولید محصول محیط خاک باید عاری از عوامل بیماریزا و غلظت بالای نمک یا ترکیبات سمی باشد، در غیر این صورت قبل از کاشت گیاه باید خاک اصلاح شود. در کشت خاکی ریشه گیاه در خاک قرار میگیرد (خوشگفتارمنش و همکاران، 1385). سبزیجات به منظور حفظ کیفیت خود و زودرسی باید از رشد سریعی برخوردار باشند، از طرفی این محصولات دارای ریشههای سطحی و ضعیف هستند لذا باید عناصر غذایی به وفور در اختیار آنها باشد. به عبارتی خاک بستر گلخانه باید یک خاک غنی همراه با قدرت نگهداری کافی باشد (مبلی و پیراسته، 1377).

2-1- شماتیکی از تولید محصول در گلخانههای خاکی

2-2-1-2-2- گلخانههای هیدروپونیک1
فناوری کشت و پرورش گیاهان در محیط بدون خاک به کمک محلولهای غذایی هیدروپونیک نامیده میشود. در این سامانهها تمام عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه به صورت محلول در اختیار گیاه قرار داده میشود. در طی دهه 1930 میلادی، دیلیواف گریک از کشت آبی در سطح وسیع و تجاری استفاده کرد و برای اولین بار واژه هیدروپونیک را که از دو کلمه یونانی Hydrous به معنای آب و Ponos به معنای کاشت است، معرفی نمود (ارزانی، 1386). بنابراین هیدروپونیک به معنای فنآوری پرورش گیاهان در محلول غذایی (آب و کود) با استفاده یا بدون استفاده از یک بستر جامد مصنوعی (برای مثال ماسه، سنگریزه، ورمی کولایت، پرلایت، پشم سنگ، خزه، خاک اره، تراشه چوب) به منظور سر پا نگهداشتن گیاه میباشد (Douglas, 1978).

2-2- شماتیکی از تولید محصول در گلخانههای هیدروپونیک

2-3- نمایی از ریشه محصول تولیدی در گلخانههای هیدروپونیک

2-4- استفاده از محلول در کشت محصول در گلخانههای هیدروپونیک

گروهبندی سامانههای هیدروپونیک بر حسب نوع بستر و نحوه توزیع محلول غذایی (کشت بدون خاک) (ارزانی، 1386):
2-2-1-2-2-1- سامانههای هیدروپونیک مایع
سامانه مایع که بستر خاصی برای حفظ ریشهها و سر پا نگهداشتن گیاه ندارد و ریشهها فقط در تماس محلول غذایی و هوا میباشند.
2-2-1-2-2-2- سامانههای دانهبندی شده یا خاک دانهدار
سامانه دانهبندی شده-متخلخل دارای یک بستر جامد جهت ریشهها در خود و سر پا نگه داشتن گیاه میباشد. این بستر میتواند از نوع ماسه شوسه (شیرین)، سنگریزه، ورمی کولایت، پرلایت، پیت
ماس، پشم سنگ و تراشه چوب یا خاک اره باشد. معمولاً بستر جامد حالت خنثی دارد.
هر یک از دو سامانه فوق میتواند به دو دسته زیر تقسیم شود:
2-2-1-2-2-3- سامانههای هیدروپونیک باز
سامانهای که در آن محلول غذایی که به ریشهها رسانده شده از انتهای سامانه خارج شده و به صورت مجدد در سامانه استفاده نمیشود. البته ممکن است برای صرفهجویی در مزرعه یا محلی خارج از این سامانه از آن استفاده شود.
2-2-1-2-2-4- سامانههای هیدروپونیک بسته-چرخشی
سامانهای که در آن محلول غذایی اضافی جمعآوری، اصلاح و برای استفاده مجدد به آن بازگردانده
میشود. در واقع محلول غذایی حالت چرخشی دارد. غالب سامانههای محلول (مایع) از نوع بسته یا چرخشی بوده و غالب سامانههای دانهبندی از نوع باز میباشد.
2-2-1-2-2-5- مزایای سامانههای هیدروپونیک
مزایای متعددی برای کشت هیدروپونیک در مقایسه با کشت خاکی بیان شده است اما الزاماً برای همه سامانههای بدون خاک و همه بسترهای کاشت صادق نیست بلکه تنوع بین سامانهها، درجه آگاهی و مهارت به کار گرفته شده در سامانه نیز باید در نظر گرفته شود (المپیوس، 1992).
-تراکم زیاد گیاهی در مقایسه با مزرعه یا گلخانههای خاکی و در نتیجه بیشینه عملکرد به دلیل امکان کنترل روی مواد غذایی، حرارت، دیاکسید کربن و غیره
-امکان تولید محصول در جایی که خاک مناسبی وجود ندارد
-راندمان بهتر در استفاده از آب و مواد غذایی (صرفهجویی)
-استفاده کمینه از سطح زمین بسته به نوع سامانه
-سهولت در کنترل بیماریها و در برخی سامانهها سازگاری با مکانیزه کردن عملیات
-امکان کنترل محیط ریشه و جدا کردن محصول از خاک زیرین که غالباً مشکلاتی از قبیل بیماریها، شوری، ساختمان ضعیف و زهکشی نامناسب دارد. از طرفی امکان کنترل دقیقتر دمای ریشه، اکسیژن محیط ریشه و سایر عوامل در سامانههای هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی وجود دارد
-عدم نیاز به شخم و سایر عملیات زراعی و استریل کردن خاک و غیره
-امکان چند کشت در یک سال
-کاربرد تحقیقاتی
-افزایش تولید (چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار میگیرد پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد)
-کنترل تغذیه گیاه
-تولید محصول با کیفیت بهتر
-کاهش نیاز به نیروی کار
2-2-1-2-2-6- معایب سامانههای هیدروپونیک
-نیاز به اطلاعات کافی از علوم گیاهی، مهارت و مدیریت بالا
-عدم وجود خاصیت بافری (کشت هیدروپونیک خاصیت تجدید کاهش غلظت عنصر جذب شده توسط گیاه را ندارد)
-خطر آلودگی به بیماریها

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

-هزینه بالای انرژی
-محدودیت در انتخاب گیاه (مبلی و عقدک، 1390).
2-2-1-3- انواع گلخانه از نظر جنس سازه
اسکلت گلخانه بخشی از ساختمان گلخانه میباشد که پوشش گلخانه و تجهیزات گلخانه را نگه میدارد، لذا باید محکم و در عین حال سبک باشد و تا حد امکان سایه کمتری داشته باشد. علاوه بر این نکاتی مانند ارزانی، دوام و غیره نیز باید مد نظر قرار گیرد. جنس اسکلت گلخانهها اغلب آهن گالوانیزه، آلومینیوم و یا چوب میباشد. البته با وجود دوام زیاد و سایهاندازی کم و سبک اسکلتهای آهنی و آلومینیومی هزینه نصب اولیه آنها از اسکلت چوبی بیشتر میباشد (Zhang et al., 1996).
2-2-1-3-1- گلخانههای چوبی
اسکلت اصلی این گلخانهها از چوب با پوشش پلاستیک میباشد. ارتفاع در این سازهها دو تا سه متر و سامانه گرمایی و تهویه مناسبی ندارد و بهدلیل ارتفاع پایین مناسب کشت محصولاتی نظیر خیار و گوجهفرنگی نمیباشد. مزیت این گلخانهها قیمت ارزان احداث هر واحد آن میباشد ولی بهدلیل نامناسب بودن محیط داخلی برای رشد گیاه معمولاً میزان تولید در واحد سطح در مقایسه با گلخانههای مدرن بسیار کمتر است. عیب اسکلت چوبی در این است که زودتر پوسیده و از آهن و آلومینیوم کم دوامتر است، علاوه بر این به علت کلفتی و حجیم بودن از نفوذ قسمتی از نور آفتاب به داخل گلخانه جلوگیری میکند (Zhang et al., 1996). به دلایل ذکر شده این نوع گلخانهها توسعه نیافتهاند و گلخانههای چوبی که قبلاً احداث شده به تدریج به گلخانههای مدرن تبدیل میشوند. این نوع گلخانه بهدلیل مقاومت پایین در برابر بادهای شدید و برف سنگین، ارتفاع کم، سایه اندازی زیاد و نیز عمر پایین بهدلیل حمله موریانهها، قارچها و میکروارگانیسمهای مخرب چوب در حال منسوخ شدن است. ولی در صورت استفاده از چوب در سازه گلخانه حتماً باید با مواد محافظی که ترکیبات آن برای گیاهان سمی نباشد (مانند ترکیبات نفتانات مس یا روی) پوشش داده شود (بیدریغ، 1378).

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید