1-7-1- گل انگیزی……………………8
1-7-2- گل آغازی …………………………………………………………………………………………………………………………..10
1-7-3- تمایز گل……………………10
1-8- عوامل موثر بر گل انگیزی و گل آغازی…………………….10
1-8-1- نور………………………..11
1-8-2- دما………………………11
1-8-3- رطوبت………………..11
1-9- میوه دهی………………..12
1-10- تشکیل میوه………………….12
1-11- ریزش میوه………………..13
1-11-1- الگوی ریزش……………………13
1-11-2- الگوی رشد میوه …………………14
1-12- منحنی رشد میوه…………………..14
1-13- تغییرات شیمیایی در طول نمو………………….15
1-14- عوامل موثر در تشکیل میوه………………..15
1-14-1- دما………………….16
1-14-2- آب و بارش…………………..16
1-14-3- شوری…………………18
1-14-4-گرده آفشانی و سازگاری……………….18
1-14-5- میزان محصول……………………………………………………………………………………………………………………………19
1-14-6-اعمال مکانیکی……………………………………………………………………………………………………………………………20
1-14-7- تنک میوه و هرس………………………………………………………………………………………………………………………20
1-15- ماده آلی………………………………………………………………………………………………………………………………………..20
1-15-1- اثرات ماده آلی ب کیفیت فیزیکی خاک…………………………………………………………………………………………21
1-16- زئولیت………………………………………………………………………………………………………………………………………….22
1-17- سوپرجاذب ها……………………………………………………………………………………………………………………………….26
1-17-1- سوپرجاذب های پایه طبیعی………………………………………………………………………………………………………..28
1-17-1-1- سوپرجاذب های پلی ساکاریدی……………………………………………………………………………………………….29
1-18- اصلاح در راستای تهیه سوپرجاذب…………………………………………………………………………………………………..30
1-19- کوپلیمریزاسیون پیوندی………………………………………………………………………………………………………………….30
1-20- شبکه بندی……………………………………………………………………………………………………………………………………31
1-21- سوپرجاذب استوکوزورب……………………………………………………………………………………………………………….32
1-22- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………..33
1-23- فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..34
فصل دوم: بررسی منابع ………………………………………………………………………………………………………………..35
2-1- تحقیقات درباره تاثیر کاربرد سوپرجاذب ها بر رشد گیاهان………………36
2-2- جاذب های طبیعی رطوبت……………….40
2-3- جاذب های مصنوعی رطوبت……………….41
فصل سوم : مواد و روش ها …………………………………………………………………………………………………………..45
3-1- ویژگیهای جغرافیایی منطقه………………..46
3-1-1- زمان و موقیعت محل اجرای تحقیق………………..46
3-1-2- ویژگیهای آب و هوای منطقه……………….46
3-1-3- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک………………………………………………………………………………………………46
3-2- تهیه ضایعات آلی و سوپرجاذب ها…………………47
3-2-1- کمپوست زباله شهری………………47
3-2-2- ضایعات فرآوری زیتون………………47
3-2-3- کاه و کلش برنج ……………….47
3-3- طرح آزمایش……………….48
3-4- اعمال تیمارها………………..48
3-5- روش کاشت……………………………………………………………………………………………………………………………………49
3-6- آبیاری………………….49
3-7- ارزیابی صفات………………..50
3-7-1- وزن تر ریشه، برگ و ساقه………………..50
3-7-2- وزن خشک ریشه، برگ و ساقه………………..50
3-7-3- تعداد شاخه جانبی………………………………………………………………………………………………………………………..50
3-7-4- طول ساقه……………………………………………………………………………………………………………………………………50
3-7-5- طول ریشه…………………………………………………………………………………………………………………………………..50
3-7-6- کلروفیل………………………………………………………………………………………………………………………………………50
3-7-7 قطر ساقه……………………………………………………………………………………………………………………………………….50
3-7-8- مواد معدنی برگ شامل نیتروژن و فسفر…………………………………………………………………………………………..50
3-7-9- آنالیز داده ها………………………………………………………………………………………………………………………………..51
فصل چهارم : نتایج و بحث……………………………………………………………………………………………………………. 52
4-1- تجزیه واریانس دادههای مربوط به اثر تیمارها بر شاخصهای رشد……………………………………………………….. 53
4-1-1- اثر تیمارها بر ارتفاع ساقه اصلی………………53
4-1-2- اثر تیمارها بر طول ریشه……………………………………………………………………………………………………………….58
4-1-3- اثر تیمارها بر کلروفیل…………………………………………………………………………………………………………………..59
4-1-4- اثر تیمارها بر تعداد شاخه جانبی………………..61
4-1-5- اثر تیمارها بر قطر ساقه…………………63
4-1-6- اثر تیمارها بر وزن تر ساقه………………..64
4-1-7- اثر تیمارها بر وزن خشک ساقه…………………65
4-1-8- اثر تیمارها بر وزن تر ریشه………………..66
4-1-9- اثر تیمارها بر وزن خشک ریشه…………………..67
4-1-10- اثر تیمارها بر وزن تر برگ…………………70
4-1-11- اثر تیمارها بر وزن خشک برگ…………………71
4-1-12- اثر تیمارها بر نیتروژن برگ……………….74
4-1-13- اثر تیمارها بر فسفر برگ………………..76
فصل پنجم : بحث، نتیجه گیری و پیشنهادها…………………………………………………………………………………79
5-1- تجزیه واریانس دادهها…………….80
5-2- اثر بستر کشت بر شاخصهای رشد گیاه……………………………………………………………………………………………..80
5-3- اثر متقابل بستر کشت و دور آبیاری بر شاخصهای رشد گیاه………………………………………………………………..82
5-4- اثر تیمارها بر کلروفیل و غلظت نیتروژن و فسفر برگ………………………………………………………………………….83
5-5- نتیجهگیری………………………………………………………………………………………………………………………………………84
5-6- پیشنهادها………………………………………………………………………………………………………………………………………..85
منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….96

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول1-1- محدوده زمانی بحرانی برای رطوبت کافی خاک‌های زیتون……………….17
جدول3-1- برخی از اطلاعات هواشناسی منطقه اجرای آزمایش………………46
جدول3-2- برخی از خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک زراعی محل اجرای آزمایش……………………………………..47
جدول3-3- مشخصات تیمارهای خاک………………………………………………………………………………………………………..48
جدول3-3- مشخصات تیمارهای خاک………………………………………………………………………………………………………..49
جدول4-1- تجزیه واریانس صفات مورد ارزیابی تحت تیمار بسترهای کاشت و دور آبیاری…………………………….. 56
جدول4-2- تجزیه واریانس صفات موردارزیابی تحت تیماربسترهای کاشت ودور آبیاری………………………………. 57
جدول ضمیمه 1- اثر بسترهای مختلف کاشت بر ارتفاع ساقه، طول ریشه و کلروفیل برگ………………………………..87
جدول ضمیمه 2- اثر بسترهای مختلف کاشت بر شاخه جانبی، قطر ساقه، وزن تر ساقه…………………………………..88
جدول ضمیمه 3- اثر بسترهای مختلف کاشت بر وزن خشک ساقه، وزن تر ریشه، وزن خشک ریشه………………..89
جدول ضمیمه 4- اثر بسترهای مختلف کاشت بر وزن تر برگ، وزن خشک برگ، نیتروژن……………………………….90
جدول ضمیمه 5- اثر بسترهای مختلف کاشت بر نیتروژن…………………………………………………………………………….91
جدول ضمیمه 6- مقایسه میانگین اثرمتقابل بستر کاشت و دورآبیاری به روش LSD در سطح احتمال 5%…………..92
جدول ضمیمه 7- مقایسه میانگین اثرمتقابل بستر کاشت و دور آبیاری به روش LSD درسطح احتمال 5%……….. 93
جدول ضمیمه 8- مقایسه میانگین اثرمتقابل بستر کاشت و دور آبیاری به روش LSD درسطح احتمال 5%…………..94
جدول ضمیمه9- مقایسه میانگین اثرمتقابل بستر کاشت و دور آبیاری به روش LSD درسطح احتمال 5%…………..95

فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل1-1- میوه رقم مانزانیلا……………………………………………………………………………………………………………………… 6
شکل1-2- درخت مانزانیلا…………………………………………………………………………………………………………………………. 6

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

شکل 1-3- گل آذین زیتون………………………………………………………………………………………………………………………… 8
شکل 1-4- شکل ساختاری زئولیت…………………………………………………………………………………………………………….23
شکل 4-1- اثر بسترهای کاشت بر ارتفاع ساقه اصلی………………53
شکل 4-2- اثر دور آبیاری بر ارتفاع ساقه اصلی…………………….54
شکل 4-3- اثر متقابل بسترهای کاشت و دور آبیاری بر ارتفاع ساقه اصلی……………………..55
شکل 4-4- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر طول ریشه…………………….58
شکل 4-5- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر طول ریشه………………………59
شکل 4-6- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر کلروفیل………………………60
شکل 4-7- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر کلروفیل……………………….60
شکل 4-8- اثر متقابل سطوح مختلف بسترهای کاشت بر تعداد شاخه جانبی……………………..62
شکل 4-9- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر تعداد شاخه جانبی……………………..62
شکل 4-10- اثرسطوح مختلف بسترهای کاشت بر قطر ساقه…………………….63
شکل 4-11- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر قطر ساقه……………………..64
شکل 4-12- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر وزن تر ساقه…………………….64
شکل 4-13- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر وزن تر ساقه……………………..65
شکل 4-14- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر وزن خشک ساقه……………………..65
شکل 4-15- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر وزن خشک ساقه………………………66
شکل 4-16- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر وزن تر ریشه………………………67
شکل 4-17- اثرمقادیر مختلف دور آبیاری بر وزن تر ریشه…………………..67
شکل 4-18- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر وزن خشک ریشه………………………68
شکل 4-19- اثرسطوح مختلف دور آبیاری بر وزن خشک ریشه…………………..69
شکل 4-20- اثر متقابل بسترهای کاشت و دور آبیاری بر وزن خشک ریشه…………………..69
شکل 4-21- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر وزن تر برگ………………….71
شکل 4-22- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر وزن تر برگ………………….71
شکل 4-23- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر وزن خشک برگ…………………73
شکل 4-24- اثر سطوح مختلف آبیاری بر وزن خشک برگ……………….73
شکل 4-25- اثر متقابل بستر های کاشت و دور آبیاری بر وزن خشک برگ……………….74
شکل 4-26- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر نیتروژن برگ……………….75
شکل 4-27- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر نیتروژن برگ…………………76
شکل 4-28- اثر متقابل بسترهای کاشت و دور آبیاری بر نیتروژن………………..76
شکل 4-29- اثر سطوح مختلف بسترهای کاشت بر فسفر برگ………………..77
شکل 4-30- اثر سطوح مختلف دور آبیاری بر فسفر برگ………………..78

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

چکیده
تنش خشکی یکی از مهمترین عوامل محدود کننده رشد گیاهان درمناطق خشک و نیمه خشک جهان، مانند ایران است. اهمیت استفاده از منابع آبی و بروز خشکسالیهای اخیر، روشهای متفاوتی را در مصرف بهینه آبی میطلبد. به منظور بررسی تأثیر سوپرجاذبهای طبیعی و مصنوعی بر قابلیت استفاده آب خاک و پراکنش ریشه گیاه زیتون، آزمایش مورد استفاده فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با دو فاکتور بستر کاشت در 13 سطح و دور آبیاری با دو سطح، 26 تیمار، سه تکرار، 78 پلات آزمایشی انجام شده است. برای انجام این پژوهش، رقم مانزانیلا و همچنین مقادیر مورد نیاز سوپرجاذب مصنوعی (استوکوزوب) و طبیعی (ورمی کمپوست، کمپوست زباله شهری، تفاله زیتون، ضایعات برنج، کود دامی و زئولیت) تهیه گردید. پس از پایان آزمایش شاخصهای رشد گیاه شامل ارتفاع گیاه، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، طول ریشه، کلروفیل، شاخه جانبی، قطر ساقه، غلظت نیتروژن و فسفر برگ اندازهگیری شد. نتایج حاصل نشان داد که استفاده از بستر کاشت سوپرجاذب و آبیاری تأثیر مثبت و معنیداری در سطح یک درصد بر شاخصهای ارتفاع گیاه، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، طول ریشه، کلروفیل، شاخه جانبی، قطر ساقه، نیتروژن و فسفر داشت. در واکنش متقابل بستر کاشت و آبیاری بهترین نتایج نیز در ارتفاع گیاه، وزن خشک ریشه، وزن خشک برگ و غلظت نیتروژن مشاهده شد. همچنین بیشترین ارتفاع گیاه و وزن خشک ریشه در تیمار سوپرجاذب 10 گرم در کیلوگرم خاک و دور آبیاری 5 روز مشاهده شد.
واژگان کلیدی: زیتون، سوپرجاذب، دورآبیاری، ورمیکمپوست

فصل اول
مقدمه و کلیات
مقدمه
باتوجه به این که در کشور ایران اقلیم خشک و نیمه خشک اغلب مناطق را تحت تأثیر قرار داده و به خصوص خشکسالیهای اخیر بر این مشکل افزوده است. هریک از گیاهان به طور اعم و گیاهان باغی به طور اخص دارای یک حداقل نیاز آبی برای رشد و تولید عملکرد مطلوب هستند .در صورتی که این حداقل نیاز، به دلایلی نتواند فراهم شود، گیاه مواجه با تنش خشکی می‌شود. درصورت بروز تنش خشکی در مراحل رشدی حساس به کمبود آب، نظیر جوانه زنی بذر و گلدهی، صدمات جبران ناپذیری به محصول وارد میشود. کاربرد و اختلاط برخی مواد افزودنی نظیر بقایای گیاهی، کود دامی، کود کمپوست و مواد پلیمری سوپرجاذب می توانند مقادیر متفاوتی آب را در خود ذخیره نموده تا در مواقع کم آبی مورد استفاده گیاه قرار گیرد.
سوپرجاذبها موجب جذب سریع و به مقدار قابل ملاحظه آب، در خود میشوند. تحقیقات انجام شده روی تاثیر آنها در خاک و در شرایط کم آبی روی برخی گیاهان موفقیت آمیز بوده و این خود به دلیل مناسب بودن قیمت، سهولت ساخت و مصرف و طیف وسیع کاربرد آنها است (ظهوریان مهر، 2003). این مواد همچنین در پزشکی و در ترکیبات داروهایی که نیاز به کنترل آزاد سازی مواد موثره دارند به کار می رود (پیپاس، 1990). از موارد دیگر کاربرد آنها می توان به استفاده در پوشک بچه به عنوان جاذب رطوبت (ظهوریان مهر، 2003)، کاتالیزور برخی واکنشها، در ترکیب رزینهای تبادل کننده یونها و در اطفای حریق اشاره نمود. در کشاورزی از سوپرجاذبها به عنوان یک ماده افزودنی به خاک به منظور ذخیره عناصر غذایی، در تولید گیاهان داروئی و نیز به عنوان ابر ذخیره کننده آب درخاک استفاده میشوند (کبیری، 1381).
امکان استفاده از ضایعات آلی کشاورزی و یا سوپرجاذبهای مصنوعی علاوه بر اثرات مثبت برخصوصیات فیزیکی خاکها میتواند گامی اساسی در جلوگیری از اثرات متحمل زیست محیطی ضایعات کشاورزی باشد. سالانه میلیونها تن ضایعات کشاورزی، دامی و شهری در سطح کشور تولید میشود که میتواند سهمی در تأمین ماده آلی خاک داشته باشد ولی متاسفانه قسمت اعظم آن یا سوازنده شده و یا در گوشهای رها گردیده و موجبات آلودگی محیط زیست را فراهم مینماید (سماوات، 1382). با توجه به کمبود آب و همچنین سیاست وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر افزایش سطح زیر کشت باغات و استفاده بهینه از آبهای موجود و جمع روانابها، استفاده از شیوههای مناسب کاشت، ارقام مقاوم و استفاده از مواد جاذب رطوبت ضروری میباشد. لذا به نظر میرسد در جهت استفاده مناسب از آبهای در دسترس، نیاز به برنامهریزی مناسب و همچنین استفاده از مواد مختلف در جهت افزایش راندمان میباشد. معضل کمبود آب همواره و در همه حال گریبانگیر فعالیتهای کشاورزی، صنعتی و … بوده است. با توجه به هزینههای آب مصرفی، برق، تجهیزات آبیاری و هزینههای کارگری در طول سال، افزایش قدرت نگهداری آب در خاک و حفظ ذخیره رطوبتی خاک و متعاقب آن کاهش تعداد دورهای آبیاری میتواند منجر به کاهش هزینه تولید گردد. اعمال مدیریت صحیح و به کارگیری تکنیکهای پیشرفته به منظور حفظ ذخیره رطوبتی خاک و افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک از جمله اقدامات مؤثر برای افزایش راندمان آبیاری و در نتیجه بهبود بهرهبرداری از منابع محدود آب کشور میباشد. برای دستیابی به اهداف فوق الذکر (حفظ ذخیره رطوبتی و افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک)، انجام اقداماتی نظیر استفاده از کود سبز و آلی، مالچ گیاهی و مصنوعی، ایجاد پوشش گیاهی و یا استفاده از مواد اصلاحکننده نظیر تورب، پرلیت، پیت، لیکا، پلیمرها و مواد طبیعی غنی شده نظیر زئوپلانت میسر میباشد.
امکان استفاده از ضایعات آلی کشاورزی و یا سوپرجاذبهای مصنوعی علاوه بر اثرات مثبت بر خصوصیات فیزیکی خاکها میتواند گامی اساسی در جلوگیری از اثرات محتمل زیست محیطی ضایعات کشاورزی باشد. سالانه میلیونها تن ضایعات کشاورزی، دامی و شهری در سطح کشور تولید میشود که میتواند سهمی در تامین ماده آلی خاک داشته باشد، ولی متأسفانه قسمت اعظم آن یا سوزانده شده و یا در گوشهای رها گردیده و موجبات آلودگی محیط زیست را فراهم مینماید (سماوات، 1382). مواد آلی به علت تولید مواد چسبنده و ترکیبات با بار منفی سبب به هم چسبیبدن ذرات خاک شده و ساختمان خاک را بهبود میبخشند. بنابراین، مواد آلی سبب افزایش تخلخل خاک، تهویه و نفوذپذیری آب در خاک میشوند (ابراهیمی و همکاران، 1382).
مواد آلی سبب کاهش تبخیر و تعرق، افزایش نگهداری آب به ویژه در خاکهای سبک بافت، کاهش شکاف و ترک در سطح خاک به ویژه در خاکهای ریز بافت، بهبود و اصلاح خاکدانه سازی و جلوگیری از تراکم پذیری خاکها میشوند (اسدی رحمانی، 1378). همچنین با توجه به تولید و عرضه مواد جاذب رطوبت به عنوان اصلاح کننده خاک، این مواد میتوانند موجب جذب رطوبت ناشی از بارشهای ناچیز در مناطق خشک، جذب بیشتر آب آبیاری و نگهداشت آنها در خاک شده و از این طریق مانع از تنشهای رطوبتی و عدم موفقیت برنامههای آبیاری در این گونه مناطق شوند.

1-1- شرایط اکولوژیکی زیتون
زیتون درختی نسبتاً کم ‌نیاز و مخصوص منطقه مدیترانه است. این منطقه دارای زمستان‎های مرطوب و ملایم، تابستان‎های گرم و بدون باران است. البته زیتون می‎تواند آب و هوای نیمه سرد را هم تا حدودی تحمل کند، به شرط آن که حداقل درجه حرارت در زمستان از 7- درجه سانتیگراد پائین‎تر نرود، زیرا که از سرما آسیب می‌بیند. حتی پس از برداشت محصول نیز زمانی که گیاه در حال استراحت باشد، اگر دمای منطقه به 7- درجه سانتی‌گراد برسد، نه تنها برای رقم‎های مقاوم به سرما، بلکه برای کلیه رقم‎هایی که در حال خواب هستند خطرناک خواهد بود. زیتون حداقل هفت ماه از سال به متوسط دمای 21 تا 25 درجه سانتی‌گراد نیاز دارد و گرما را تا 50 درجه سانتی گراد تحمل می‌کند و برای تولید محصول اقتصادی از 200 تا 1400 ساعت دمای بین 15-7 درجه سانتی‌گراد نیاز دارد. در مناطقی که مقدار بارندگی در حدود 400 تا 600 میلی‌متر است به صورت دیم نیز کشت می‎شود (عصمتی، 1377).

1-2- مشخصات گیاه شناسی زیتون
زیتون از گیاهان دو لپه و متعلق به خانواده Oleaceae می‌باشد. در این خانواده جنس‌های زیادی وجود دارد که اغلب آنها در نواحی گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری رشد و نمو می‌کنند. زیتون‌های تجاری متعلق به گونهOlea europae L. هستند که جز 20 گونه Olea موجود در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان می‌باشند (عصمتی، 1377). زیتون یک درخت همیشه سبز با عمر طولانی است که قدمت آن در حدود 6000 سال گزارش شده است. چوب آن در برابر پوسیدگی مقاوم است و وقتی که قسمت‌های بالای درخت در اثر خسارت وسایل مکانیکی یا شرایط نامساعد محیطی از بین می‌رود، رشد جدید از سیستم ریشه آن به وجود می‌آید. وقتی که زیتون از طریق بذر یا قلمه تکثیر می‎شود، سیستم ریشه‌ای آن به طور معمول کم عمق است و حتی در خاک‌های عمیق بیش از 150 سانتی‌متر در زمین گسترده نمی‌شود. در بخش‌های هوایی درخت، اعضای تشکیل دهنده آن با تراکم بالا، میانگره‎های کوتاه و شاخ و برگ متراکم دیده می‎‎شود که نور به آسانی نمی‌تواند به داخل درخت نفوذ کند، مگر اینکه با اعمال مدیریت مناسب در باغ و هرس خوب کانال‎های هدایت نور به طرف تنه و داخل درخت ایجاد شود (عصمتی، 1377؛ متشرع زاده، 1377).
برگ‎های زیتون ضخیم و چرمی ‎‎هستند که به صورت متقابل قرار گرفته‌اند. هر برگ در طول مدت دو سال رشد می‌کند. رنگ سطح فوقانی بر‌گ‌ها سبز تیره و سطح زیرین آنها نقره فام یا متمایل به زرد است. روزنه‌ها فقط در سطح زیرین برگ وجود دارند که در میان کرک‌های صفحه‌ای واقع شده و اتلاف آب را محدود می‌کنند که این مکانیزم باعث می‌شود زیتون مقاومت نسبی به خشکی داشته باشد (عصمتی، 1377). گل‌آذین‌ها در محور هر برگ به وجود می‌آیند. به طور معمول جوانه گل‌آذین در فصل رویشی جاری تشکیل و در فصل بعدی شروع به رشد می‌کند. گل‌آذین‌ها بیش از یک سال در حالت رکود باقی می‌مانند و سپس شروع به رشد نموده و گل‌های مورد انتظار را به وجود می‌آورند. بسته به شرایط محیطی و رقم در هر گل‌آذین 25-5 گل به وجود می‌آید. پرچم‎ها تعداد زیادی گرده زرد رنگ آزاد می‎‎کنند و گرده‌افشانی عمدتاً به وسیله باد انجام می‌گیرد (سالاردینی و مجتهدی،1372). در زیتون دو نوع گل وجود دارد: گل‎های کامل و گل‎های نر1. گل‌های کامل دارای پرچم و مادگی فعال هستند و گل‌های نر دارای مادگی ناقص و پرچم‌های فعال می‌باشند. تعداد گل‎های نر توسط عوامل ژنتیکی و محیطی تعیین می‌گردد (متشرع زاده، 1377). نتایج پژوهش‎ها نشان داده است که اگر مقدار کافی نیتروژن در برگ‌های زیتون وجود نداشته باشد، وجود کربوهیدرات بالا به تنهایی برای گل‌دهی کافی نیست. کمبود عناصر غذایی، منجر به کاهش رشد و کاهش گل‌دهی می‌گردد. (سالاردینی و مجتهدی، 1372).
میوه زیتون یک نوع شفت است که شبیه میوه‌های زردآلو، بادام، شلیل، هلو و آلو می‌باشد (عصمتی، 1377). یکی از صفات برجسته زیتون، انعطاف‌پذیری و قابلیت سازش آن با مناطق مختلف جغرافیایی جهان می‎باشد. هم‌ اکنون در سراسر مناطق دنیا رقم‌های زیادی وجود دارند که در بسیاری از ویژگی‌ها متفاوتند. همین تنوع رقم‌ها باعث شده است که بسیاری از رقم‎ها در مناطق مختلف نام‌های متفاوتی داشته باشند که در این جا به ذکر مختصری از مشخصات رقم مورد استفاده در این پژوهش اشاره می‎شود (طباطبایی، 1374؛ طلایی، 1377).

1-3- رقم مانزانیلا
مبداء آن آندولس اسپانیا و نوع مصرف آن کنسروی است. در سال 79 از اسپانیا وارد ایران شده و در ایستگاه طارم کشت شده است. قبلاﱠ نیز این رقم در ایستگاه رودبار وجود داشت (فرناندز و دیاز، 1992). قدرت رشد درخت زیاد با عادت رشد گسترده، تاج دارای شاخه های بلند با حالت رو به پایین است. بسیار پرمحصول و دارای سال آوری است. یک رقم سهل ریشه زا بوده، نسبتا حساس به سرما، بسیار حساس به ورتسیلیوم است (آنونیموس، 2000).

شکل1-1- میوه رقم مانزانیلا شکل 1-2- درخت مانزانیلا

1-4- ازدیاد زیتون
رایج‌ترین روش تکثیر درختان زیتون، ریشه دار کردن قلمه‎های شاخساره است و بهترین و رایج‌ترین آن ریشه‌دار کردن قلمه‎های برگ‌دار در زیر سیستم گلخانه مه پاش می‌باشد (رستگار، 1375؛ طباطبایی، 1374). این روش، تعرق و دمای برگ‌ها را کاهش و رطوبت نسبی را افزایش می‌دهد و باعث می‎شود که قلمه‎ها در تمام طول دوره ریشه‌دهی شاداب باقی بمانند. قلمه‎های برگ‌دار با استفاده از چوب‎های یک یا دو ساله حاصل از شاخساره‎های قوی در دو زمان بهار یا اواخر تابستان تهیه می‌شود. قلمه‎های تهیه شده در اواخر فصل تابستان، در تمام طول زمستان در گلخانه باقی می‎‎مانند. قلمه‎های ریشه دار شده، در اوایل بهار به کیسه‎های پلاستیکی یا گلدان، منتقل شده و در زیر سایه‌بان نگهداری می‎شوند. نهال‎ها در گلدان به صورت تک شاخه تربیت می‌شوند و در اواخر تیر و اوایل مرداد ماه قابل فروش هستند. آنها به طور معمول در اولین سال کاشته نمی‌شوند بلکه تا اسفند سال بعد نگه‌داری می‎شوند. چون کاشت در اوایل بهار بهتر از اواخر مرداد است. بنابراین اگرچه گیاه کامل در 12 ماه به دست می‎آید اما در حدود 20-18 ماه از موعد قلمهگیری تا کاشت در زمین طول می‎کشد (ابو عزیز و دسوکی، 1975). در برنامه دوم که از اوایل سال 1990 رایج شده است، قلمه‎ها در اواخر بهمن ماه از شاخساره‎های فصل رشد قبلی (چوب یکساله) برداشت شده و در زیر سیستم مهپاش ریشه‌دار می‎شود. بعد از ریشه‌دار شدن قلمه‌ها آنها را به کیسه‎های پلاستیکی یا گلدان، منتقل کرده و در گلخانه در رطوبت نسبی بالا نگهداری می‌کنند. این روش، موجب ادامه رشد شاخساره‎ها بدون هیچ توقفی می‌گردد. مزیت این روش این است که نهال‌ها را می‌توان یکسال بعد از تهیه قلمه در اسفند ماه کشت کرد. در حالت کلی در نهالستان، نهال‎ها به طور معمول به مدت دو تا سه ماه در بستر، ریشه‌دار می‎شوند. سپس به گلدان‌ها و یا کیسه‎های پلاستیکی منتقل شده و 12 تا 18 ماه در نهالستان باقی می‎مانند. آنها به طور معمول به صورت تک تنه بطول 90 تا 120 سانتی‌متر تربیت شده و سپس با خاک اطراف ریشه فروخته می‎‎شوند (عصمتی، 1377).
1-5- گل‌آذین
گل‌آذین‌ها در محور هر برگ بوجود می‌آیند. معمولاً جوانه گل‌آذین در فصلی رویش جاری می‌شود و در فصل بعدی شروع به رشد ظاهری می‌کند. جوانه‌های گل‌آذین به مدت بیش از یک سال در حالت رکود باقی می‌مانند و سپس شروع به رشد کرده و گل‌آذین‌ها و گل‌های مورد انتظار را تشکیل می‌دهند. بسته به شرایط محیطی و رقم در هر گل‌آذین 30-25 گل بوجود می‌آید (عصمتی، 1377).
گل‌آذین برخی ارقام خیلی فشرده و کوتاه است و بیشتر از 3 سانتی‌متر طول ندارد ولی در بعضی ارقام تا 8 سانتی‌متر می‌رسد. شرایط محیطی و رشدی، نقش قابل توجهی در اندازه گل‌آذین و تعداد گل‌های رشد کرده در هر رقم دارد. گل‌آذین زیتون، متقارن است و یک گل انتهایی دارد و گل‌های پائینی به صورت متقابل قرار گرفته‌اند. ترتیب مشخص و تعریف‌ شده‌ای برای باز شدن گل در گل‌آذین وجود ندارد و بندرت گل انتهایی اول باز می‌شود.

شکل1-3- گل آذین زیتون

1-6- گل
گل‎های زیتون کوچک، زرد، ‌سفید‌ و غیر برجسته2 هستند. هر گل دارای 3 کاسه، گلبرگ‎های ‌کوتاه و 4 قسمتی و یک جام گل کوتاه ‌لوله‌ای شکل می‌باشد. پرچم‌ها به صورت متقابل و به تعداد 2 عدد در دو طرف تخمدان که دارای یک خامه کوتاه و کلاله برجسته و بزرگ می‌باشد، قرار دارند. پرچم‌ها تعداد زیادی گرده زرد رنگ تولید می‌کنند. اساساً گل‎های زیتون شهد ندارند و زنبورها و حشرات دیگر فقط زمانی که در اطراف گل‎های زیتون، گل‎های گیاهان دیگر نباشد، جذب گل‌های زیتون می‎شوند. نسبت گل‌های کامل و نر زیتون بسته به گل‌آذین، رقم و سال فرق می‌کند. محصول خوب و اقتصادی زمانی اتفاق می‌افتد که در کنار سایر عوامل مؤثر، 30-15 گل کامل در یک گل‌آذین وجود داشته باشد (رستگار، 1375).
همانطور که قبلاً ذکر گردید تعداد گل‌های نر و کامل تحت شرایط محیطی و ژنتیکی و هورمونی فرق می‌کند. با کاربرد 200 میلی‌گرم در لیتر کینتین و یا سایکویل در رقم “Picual” افزایش قابل توجهی در درصد گل‌های کامل بوجود می‌آید و اتفن در غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر، درصد گل‌های کامل در رقم‌های “Picual”، “Serran” و “Blangutto” را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد (ملکوتی، طباطبایی و متشرع زاده، 1377). از نظر تفاوت در بین رقم‌ها، به طور مثال در رقم “Ascolano” حدود 95 درصد گل‌های موجود، گل نر هستند. در صورتیکه در رقم “Souri” به ندرت گل نر می‌توان یافت (سیدی، 1377).

1-7-گلدهی
1-7-1- گل انگیزی
تشخیص زمان انگیزش جوانه گل برای پیدا کردن دلایل ممکن برای سال‌آوری و مدیریت و کنترل آن مفید می‌باشد. انگیزش جوانه‌های گل زیتون در زمستان انجام می‌گیرد، ولی امروزه با استفاده از تکنیک‌های پیچیده میکروسکپی و هیستوشیمیایی نشان داده‌اند که مراحل فیزیولوژیکی که منتهی به گلدهی می‌گردد، در تابستان قبل شروع می‌شود و جوانه رویشی موجود در محور هر برگ شروع به تغییرات نموی می‌کند که نتیجه آن یک شاخه رویشی و یا یک گل‌آذین حاوی گل‌هاست. براساس این مطالعات، انگیزش جوانه گل در زیتون، همانند درختان خزان‌دار نظیر سیب و سایر درختان معتدله در زمان سخت شدن اندوکارپ انجام می‌شود و از بین بردن بذور قبل از سخت‌شدن اندوکارپ، تشکیل میوه را افزایش می‌دهد (رستگار، 1375؛ زرین کنش، 1368). دلیل کلی که برای این امر بیان می‌شود این است که ترکیبات تولید شده توسط بذور به جوانه‌ها منتقل می‌شود و مانع انگیزش گلدهی می‌شود.
فرناندز (1992) آزمایشی را برای تشخیص زمان انگیزش گلدهی و نقش اسید جیرلیک و هورمون پاکلوبوترازول و از بین بردن بذور روی گلدهی رقم “Manzanillo” انجام داده و تیمارها را بر روی آن‌ها پیاده نمود. نتایج حاصله در مورد تزریق جیبرلین نشان داد که تزریق جیبرلین موجب کاهش گلدهی در سال‌های 1987 و 1988 شد، در صورتی که هیچ تفاوت معنی‌داری در سال 1985 دیده نشد. ‌البته علت این امر به دلیل واریانس بالای داده‌ها و نیز کم بودن بازگشت به گلدهی3 کمتر از حد انتظار تیمار شاهد بود. کاربرد جبیرلین بین 2 و 9 هفته بعد از تمام گل و نیز بین 18 و 28 هفته بعد از تمام گل موجب کاهش گلدهی گردید ولی تزریق بعد از 38 هفته هیچ تأثیری نداشت. تزریق جبیرلین در نوامبر و فوریه 1987 طول گل‌آذین را افزایش داد، در صورتی که به کار بردن آن در جولای، می‎‎ و ژوئن چنین تأثیری نداشت.
پس با توجه به مطالب ذکر شده می‌توان گفت که جبیرلین مانع گلدهی در زیتون می‌شود که البته اثر بازدارندگی با توجه به زمان تزریق فرق می‌کند. اطلاعات به دست آمده در مورد تزریق پاکلوبوترازول نشان داد که پاکلوبوترازول روی گلدهی و طول شاخساره تأثیری نداشت که البته این می‌تواند به علت غلظت پائین آن باشد. ولی در مورد آزمایش سوم یعنی اثر حذف میوه و از بین بردن بذور روی گلدهی نتایج حاصله نشان داد که حذف میوه 6 هفته بعد از مرحله تمام گل،‌ گلدهی را به طور معنی‌داری افزایش داد و اثر آن تا 9 هفته بعد از تمام گل کمی‎‎آشکار بود ولی بعد از آن هیچ تأثیری نداشت.
پس می‌توان گفت که حضور میوه‌ها روی شاخه، از گلدهی جلوگیری می‌کند و حذف آن‌ها در مراحل اولیه نموشان یعنی قبل از سخت شدن اندوکارپ موجب افزایش گلدهی در سال بعد می‌گردد. از بین بردن بذور در 6 هفته بعد از تمام گل گلدهی را در رقم “Manzanillo” افزایش داد ولی در رقم‎های دیگر هیچ تأثیری نداشت.در جمع‌بندی مطالب بالا و با تکیه بر نتایج حاصله از آزمایشات دیگر می‌توان گفت که انگیزش گلدهی در حوالی جولای و قبل از سخت شدن آندوکارپ اتفاق می‌افتد.
1-7-2- گل آغازی

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید